Lausnir vegna lé­legra loft­gæða í Reykja­vík

Í vetur hafa loftgæði í borginni verið óvenju slæm. Þessar aðstæður hafa ýmsar afleiðingar sem borgarbúar á öllum aldri hafa orðið varir við. Skýringarnar á þessu ástandi eru í raun margþættar. Þær felast í samspili óvenjulegs veðurfars, mikillar umferðar og nagladekkjanotkunar - auk takmarkaðra úrræða þegar aðstæður eru hvað erfiðastar.

Rok og rigning óskast

Veðurfar skiptir miklu máli þegar kemur að loftgæðum í borginni. Langvarandi þurrkur, lágur loftraki og hægur vindur eru verstu hugsanlegu aðstæður þegar kemur að svifryksmengun. Einmitt þessar aðstæður voru ríkjandi stóran hluta vetrarins. Eftir fyrsta snjó í október var nær enginn snjór, hæglætisveður algengt og úrkoma með minnsta móti. Lægðir sem venjulega bleyta götur og hreinsa loftið náðu ekki til landsins og rykið safnaðist því upp á yfirborði gatna.

Það er þess vegna svolítið kaldhæðnislegt að rok og rigning sé það veðurástand sem stuðlar að hvað bestum loftgæðum á höfuðborgarsvæðinu. En rok og rigning svona almennt, eru varla efst á óskalista flestra borgarbúa sem ríkjandi veðurfar til lengri tíma.

Rykbinding og þurrhreinsun

Þegar götur eru þurrar og umferð mikil losnar þetta ryk auðveldlega út í andrúmsloftið. Í slíkum aðstæðum er jafnan gripið til rykbindingar með magnesíumklóríði. Í vetur kláraðist slíkt efni hins vegar vegna óvenju mikillar notkunar og skorts hjá birgjum. Þótt bæði Reykjavíkurborg og Vegagerðin hefðu pantað meira efni urðu tafir á afhendingu þar sem m.a. skip seinkaði. Þá var frost stóran hluta tímans, sem gerði bleytingu gatna ómögulega. Eftir stóð þurrhreinsun, sem ein og sér er ekki lausn til lengri tíma - hún nær aðeins upp grófasta rykinu á meðan fína rykið smýgur aftur út í andrúmsloftið og mengar jafnvel enn meira en ella.

Sameiginleg ábyrgð sveitarfélaga og ríkisins

Ábyrgð á loftgæðum liggur þó ekki eingöngu hjá Reykjavíkurborg. Hún hvílir hjá öllum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu ásamt ríkinu. Þessir aðilar þurfa að vinna sameiginlega að heildstæðum lausnum til lengri tíma. Það þarf m.a. að draga úr notkun nagladekkja, finna leiðir til þess að geta jafnvel lækkað hámarkshraða þegar loftgæði eru hvað verst – til dæmis með stafrænum, miðlægt stýrðum hraðaskiltum. Einnig skiptir betra umferðarflæði í borginni miklu máli.

Til lengri tíma þarf að bæta alla samgönguinnviði höfuðborgarsvæðisins. Í stað gönguþverana yfir umferðarþungar götur, þarf að byggja brýr eða göng. Þegar langar bílaraðir eru sífellt að stoppa og taka af stað á annatímum, eykst mengun til muna eins og flestir vita. Það er til margra þátta að líta þegar kemur að bættum loftgæðum í borginni - og margt getur tekið tíma. Það er því fátt annað en rykbinding sem hægt er að framkvæma “með hraði” þegar aðstæður eru hvað verstar - eins og á þeim “allt of mörgu” góðviðrisdögum sem verið hafa í Reykjavík sem af er vetrar. En rykbinding ein og sér dugir skammt - það þarf einfaldlega meira til.

Höfundur er fyrsti varaborgarfulltrúi Flokks fólksins og situr m.a. í heilbrigðisnefnd Reykjavíkurborgar.