Au-pair kerfið sé mis­notað til að fá ó­dýrt vinnu­afl

Sérfræðingur í vinnumarkaðsmálum hjá ASÍ segir vísbendingar um að kerfið sé misnotað til að fá ódýrt vinnuafl á heimilin og kallar eftir að útgáfu leyfanna verði hætt.

Útlendingastofnun sér um útgáfu dvalarleyfa á grundvelli vistráðninga en það eru leyfi fyrir fólk utan Evrópska efnahagssvæðisins til að koma hingað til lands sem au-pair. 

Á síðustu árum hefur umsóknum um slík leyfi fjölgað en í fyrra bárust tvö hundruð og fjörutíu umsóknir en af þeim voru 152 vegna fyrsta leyfis. Til samanburðar má sjá að fyrir tíu árum, eða árið 2015, voru umsóknirnar 57.

Tölur Útlendingastofnunar sýna jafnframt að á síðustu sex árum voru útgefin nærri sex hundruð leyfi en átta af hverjum tíu sem fengu dvalarleyfi komu frá Filippseyjum.

„Við höfum svo sem oft í gegnum tíðina, verkalýðshreyfingin, gagnrýnt þetta vistráðningarkerfi út af fyrir sig, af því að þarna er um að ræða ungmenni sem að búa inni á heimilum fólks og eru óvarin og eru ekki í rauninni hluti af vinnumarkaði. Sérstaklega veldur áhyggjum svona þessi aukning, það virðist vera mikil aðsókn í au pair frá Filippseyjum, af því að það eru ungmenni sem að eru frá löndum þar sem laun eru mun lægri og kannski tækifæri til tekna minni. Við teljum að þarna sé verið að misnota kerfið til þess að fá í rauninni ódýrt vinnuafl inn á heimilin og við sjáum bara vísbendingar um það,“ segir Saga Kjartansdóttir sérfræðingur í vinnumarkaðsmálum hjá Alþýðusambandi Íslands.

Dæmi eru um að brotið hafi verið á rétti fólksins og hefur lögregla meðal annars að beiðni Útlendingastofnunar kannað aðstæður á heimilum þar sem fólkið dvelur. 

Saga segir fólkið aðeins fá vasapeninga en ekki vera í neinu stéttarfélagi og njóta því ekki verndar eins og annað launafólk. Þá á hámarksvinnutíminn að vera fimm klukkustundir á dag sem er ekki alltaf virt. Noregur hefur farið á leið að hætta að gefa út þessa tegund dvalarleyfa vegna þess hve mikil hætta er á misneytingu kerfisins og vill ASÍ að farið verði sömu leið hér á landi.

„Við höfum kallað eftir því og höfum komið því til skila við dómsmálaráðherra að við teljum að það þyrfti að hætta að gefa út þessi dvalarleyfi vegna þess að ég held að það sé ekki raunhæft að hafa nægilegt eftirlit á heimilum fólks með þessum hætti. Þannig að ef við getum ekki, ef við treystum okkur ekki til að tryggja öryggi þessara ungmenna, þá eigum við auðvitað ekki að gefa út þessi leyfi og eins og ég segi, það snýst ekki um að maður vilji ekki að filippseysk ungmenni hafi tækifæri til þess að vinna á Íslandi, en það þarf þá bara að gera það með réttum leiðum í gegnum atvinnuleyfakerfið.“