Sterkur skóla­bær – vinnum þetta saman

Akureyri er sterkur skólabær og það er ekki tilviljun. Hér hefur byggst upp öflugt menntasamfélag sem samanstendur af leikskólum, grunnskólum, framhaldsskólum og háskóla. Það að bærinn okkar sé „sterkur skólabær“ er ekki endanleg staða og engan veginn tryggt til framtíðar! Þetta er lifandi verkefni sem krefst stöðugrar árvekni, skýrrar framtíðarsýnar og samstarfs ríkis og sveitarfélags sem setur menntun í forgang.

Á Akureyri eru allar forsendur til staðar til að skapa raunverulegt menntasamfélag. Horfa þarf á þjónustu við nemendur í víðu samhengi, frá fyrstu skrefum í leikskóla og alla leið upp í háskóla. Óháð því hvort einstaklingurinn sé með sérþarfir, búi við þröngan kost, sé stutt kominn í aðlögun sinni að tungumáli og menningu eða ekkert af framangreindu eigi við: Við þurfum öll sanngjarnt aðgengi að menntun.

Menntun er meira en kennslan ein og sér. Fimm lykilþættir ráða því hvernig okkur tekst til með áframhaldandi uppbyggingu bæjarins okkar sem sterks skólabæjar: Aðgengi að námi, aðbúnaður í skólum, stuðningur við nemendur og fjölskyldur þeirra, þátttaka ungs fólks í ákvörðunum um tilhögun menntunar, félagslífs og tómstunda og samtal ríkis, bæjarfélags og hagsmunaaðila.

Plássleysi, mannekla og ójafnt aðgengi að þjónustu sýna að kerfið er undir þrýstingi. Þetta hefur keðjuverkandi áhrif, ekki aðeins á yngstu börnin, heldur á allt samfélagið. Leikskólar bæjarins eru gjaldfrjálsir – en aðeins að hluta til. Eftir klukkan tvö tekur við gjaldtaka fyrir viðveru barns. Þetta hefur sérstaklega áhrif á fjölskyldur sem vinna fullan vinnudag til að ná endum saman og því miður hefur reynslan sýnt okkur að aukin pressa á foreldra að draga úr eigin vinnutíma leggst mun harðar á konur. Vissulega er tekið tillit til svoleiðis aðstæðna en að bjóða afslætti er ekki lausn á þessu vandamáli. Það er einfaldlega viðurkenning á því að kerfið nær ekki að tryggja jafnt aðgengi. Ef við ætlum að ná jafnræði í menntun verðum við að byrja á byrjuninni.

Grunnskólarnir okkar standa frammi fyrir skýrum áskorunum. Það vantar kennara og stuðningsfulltrúa, og er það ekki nýtt vandamál. Við háskólann okkar er kennd kennarafræði sem var hærri skráning í í fyrra en nokkru sinni fyrr. Margir sem stunda kennaranám við HA eru einnig að vinna fyrir Akureyrarbæ. Þeir þurfa að mæta tvisvar á misseri í lotur við HA og þurfa að taka sér launalaust leyfi frá vinnu því bærinn greiðir ekki fyrir menntun, á meðan önnur sveitarfélög greiða í hið minnsta hluta af launum á meðan á lotu stendur. Þá kvarta skólar víða undan plássleysi og það er ekki aðstaða alls staðar fyrir list- og verkgreinakennslu sem er grunnur að því að allir nemendur bæjarins fái jafnt aðgengi að kennslu.

Síðan eru það okkar ástsælu framhaldsskólar. Vissulega eru þeir reknir af ríkinu en nærsamfélag þeirra er á okkar ábyrgð! Strætókerfið okkar er úrelt, og þar með er erfitt fyrir nemendur og samfélagið í heild að nýta sér það almennilega. Ef nemandi missir af einni ferð getur hann þurft að bíða í allt að klukkutíma. Það er engan veginn raunhæft fyrir virkt skóla- og félagslíf og að geta tekið strætó á ekki að vera lúxus heldur einfaldlega grundvöllur fyrir aðgang að menntun. Það þarf að endurhugsa þetta kerfi svo að öll geti nýtt sér þetta. Þá þarf einnig að horfa til húsnæðismála, sérstaklega fyrir þau sem koma í bæinn fyrir iðnnám. Ekki allir vilja eða geta búið á heimavistinni, sérstaklega eldri nemendur eða fjölskyldufólk. Ef við viljum laða fólk að til náms verðum við að skapa raunveruleg góð lífsskilyrði – ekki bara bjóða upp á námið. Varðandi nám þá erum við með einn besta og vinsælasta verkmenntaskóla utan höfuðborgarsvæðisins. Nemendur annarra verkmenntaskóla, eins og VA, þurfa t.a.m. í ákveðnum tilfellum að koma í VMA til að klára þeirra nám. Til þess að það gangi upp, verður aðstaða til náms að vera í lagi. Við VMA vantar stofur og aðstöður fyrir það nám sem er í boði þar sem er óásættanlegt. Með því að laga þetta verðum við betri skólabær!

Háskólinn á Akureyri er einn mikilvægasti hornsteinn bæjarins. Hann laðar að ungt fólk alls staðar að og hefur bein áhrif á þróun samfélagsins. En til að halda í stúdenta þarf meira en góða kennslu. Það þarf að tengja háskólann betur við bæinn, skapa tækifæri til atvinnu, hvetja fólk til að verða eftir eftir útskrift og tryggja að lífsgæði á Akureyri séu samkeppnishæf við aðra staði.

Félagslífið í bænum er æðislegt, en við verðum að stuðla að því að framhaldsskólanemar sjái haginn í því að verða eftir, sækjast í háskólann okkar og vinna í þessari paradís sem við eigum. Til þess þarf að bæta aðstöðu fyrir stúdenta, hvort sem það er húsnæði eða félagsaðstaða, sýnileika innan bæjarins og margt fleira.

Akureyri hefur alla burði til að vera fyrirmyndar skólabær. En það gerist ekki af sjálfu sér. Það krefst þess að við tökumst á við áskoranir af heiðarleika. Tryggjum jafnt aðgengi að menntun; styðjum betur við kennara og nemendur; bætum samgöngur og aðstöðu; og vinnum markvisst saman, ríkið, bærinn, leik-, grunn-, framhaldsskólar, háskóli og atvinnulífið og samfélagið í heild. Við verðum að skapa menningu sem lætur fólk vilja vera eftir. Sterkur skólabær er ekki mældur í stefnum eða slagorðum. Hann er mældur í því hvort öll fái raunverulegt tækifæri til að læra, lifa og byggja sér framtíð – hér á Akureyri!

Höldum í okkar fólk, fáum fólk norður, bætum samfélagið og verum stoltur sterkur skólabær!

Höfundur skipar fjórða sætið hjá Samfylkingunni á Akureyri.