Ég kann að skipta um bleyju og ætti því að fá starfsleyfi sem leikskólakennari Rakel Linda Kristjánsdóttir skrifar 21. apríl 2026 13:17 Já svona staðhæfingu eins og er í fyrirsögn þessa pistils er að finna á spjallþráðum á netinu. Einn aðili sagði að hann ætti nokkur börn og væri þess vegna það reynslumikill að hann teldi sig hæfan til að starfa við kennslu án þess að læra fagið því að hann vildi meina að allir gætu kennt. Ég er þessu auðvitað ósammála og vil benda á að fyrir mitt leyti þá taldi ég mig fyrst hafa þau verkfæri sem þurfti í minni kistu til lestrarkennslu þegar ég hafði lokið mínu háskólanámi sem kennari og farið á ótal námskeið varðandi lestrarkennslu eftir það bæði hérlendis og erlendis . Kennsla er svo miklu, miklu meira en það að hafa ofan af fyrir börnum og sinna grunnþörfum þeirra. Því miður fer ákveðinn hópur í samfélaginu á flug þegar neikvæð umræða um kennara fer af stað. Í aðdraganda kosninga heyrast stjórnmálamenn oft varpa ýmsu fram misgáfulegu og eitt af því er að leysa skuli kennaraskortinn í landinu með því að stytta kennaranámið. Einhverjir vilja meina að Aðalnámskrá grunnskóla sé vandamálið og hvernig nám er metið á grunnskólastigi og vilja ganga hratt í að breyta þeim vitum án samtals við þá sem þekkja til. Útgangspunkturinn hjá mörgum sem hafa skoðanir á menntamálum er því miður oft sá að fagþekkingin í málaflokknum skipti litlu máli. Þetta eru einstaklingar sem eru ekki menntaðir kennarar né hafa unnið við kennslu. Það vill líka oft verða þannig að mikilvægar ákvarðanir eru teknar án samráðs við fagfólkið sem þarf að starfa eftir breytingunum. Ég las í pistli á netinu þar sem menntakerfinu var líkt við bíl með bilaða vél og bilanagreiningin hjá stjórnvöldum væri að það þyrfti að skipta um áklæði á sætunum. Þetta er heila málið. Það er ekki nóg að tala bara við þá sem líta inn um gluggann á bílnum og sjá áklæðið. Hvernig væri að tala við þá sem keyra bílinn ? Fyrir utan þann vanda sem kennarar greina á gólfinu og birtist í líkingu sandstorms á hverjum degi þá eru stjórnvöld ekki að auðvelda róðurinn með því að tala niður til kennara. Þetta síðasta útspil menntamálaráðherra hefur aldeilis fengið ýmsa hópa til að hrópa á torgum vefmiðlanna gegn kennarastéttinni. Kennarar fá aldeilis að heyra það þessa dagana að þeir séu ekki að standa sig í stykkinu. Úthrópanir eins og að börn landsins kunni mörg hver ekki að lesa þrátt fyrir áralanga skólagöngu og séu þjóð sinni til skammar í Pisaprófum. Í alvöru fólk. Hverjir hafa rýnt í alla þá þætti sem liggja þarna að baki í raun ? Réttið upp hönd. Við kennarar vissum í hvað stefndi fyrir aldarfjórðungi síðan og reyndum að ná til eyrna stjórnmálamanna sem hlustuðu ekki. Ekki reyna að klína vandanum í dag alfarið á kennarastéttina því þetta er samfélagslegt vandamál í boði stjórnvalda. Mér er margt til lista lagt varðandi hluti sem ég hef haft snertiflöt við í daglegu lífi þó ég úthrópi mig ekki sem fagaðila á því sviði. Menntamál eru stór hluti af tilveru hverrar þjóðar og flestir hafa skoðun á þeim málaflokki því að hann er hluti af tilveru okkar allra á ákveðnum tímapunkti. Ég hef grun um að margir geri sér ekki grein fyrir því hvernig skólakerfið hér á Íslandi er uppbyggt í dag í samanburði við skólakerfi í samanburðarlöndunum. Það er ekki langt síðan að skólaskylda hér á landi varð með því móti sem hún er í dag. Sumir benda á að áður fyrr hafi mörg börn verið læs áður en þau byrjuðu sína skólagöngu sem er rétt því að margir foreldrar sendu börn sín í einkatíma í lestri áður en hefðbundin skólaganga hófst. Með því að undirbúa börn sín á þennan hátt þá voru foreldrar að benda börnum sínum á mikilvægi þess að læra að lesa sem undanfara þess að geta lesið sér til gagns. Öll jákvæð hvatning er af hinu góða. Það sem ég tel vera dragbít í íslensku menntakerfi í dag er í stuttu máli neikvætt viðhorf til málaflokksins, það vantar líka úrræði fyrir börn í vanda sem hafa ekki forsendur til að vera í almennum skóla en eru þar í dag með tilheyrandi vanlíðan fyrir þau og aðra, það vantar líka námsgögn við hæfi og þá sérstaklega fyrir ÍSAT nemendur og nemendur með sérþarfir, hraði samfélagsin veldur mörgum börnum vanlíðan, mörg börn eiga fáar gæðastundir með fullorðnum og skortir góðar fyrirmyndir, svo ég tali nú ekki um að meira samtal mætti vera við fagfólk í menntageiranum varðandi breytingar. Áður en einhverjar netsprengjuvörpur lenda á mér þá vil ég útskýra hvað ég meina með því þegar ég tala um börn í vanda sem hafa ekki forsendur til að vera í almennum skóla. Stundum er það þannig að nemendur þurfa sérhæfðari aðlögun en skóli án aðgreiningar með stórum nemendahópum getur boðið upp á þó að útgangspunkturinn sé að bjóða upp á persónumiðað nám með leiðsögn, þar sem hugað er að samþættingu með lykilhæfni í huga. Við getum ekki horft framhjá því að innan skólakerfisins eru margir nemendur í það mikilli vanlíðan að þeir þurfa sérfræðiþjónustu til að komast í gegnum skóladaginn sem er ekki í boði í dag. Margt getur orsakað þessa þörf barna á sérfræðiþjónustu eins og áföll, brotin heimili, taugaraskanir eða annað undir sólinni. Á meðan við grípum ekki þessi börn þá eykst vandi þeirra sem hefur áhrif á þau sjálf og getur haft áhrif á aðra í kringum þau. Ég trúi því að með réttri nálgun þá getum við aðstoðað öll börn og hjálpað þeim að blómstra í skólakerfinu. Af hverju erum við á þessum stað sem við erum á í dag ? Ég vil meina eins og ég hef sagt áður opinberlega að ástæðan er sú að þegar sérskólarnir voru lagðir niður og við tókum upp stefnuna “Skóli án aðgreiningar” þá fylgdi ekki það fjármagn og þeir sérfræðingar með inn í skólana sem okkur var lofað og nauðsynlegt var að hafa til að dæmið gengi upp. Hruninu var kennt um á sínum tíma en það hafa skapast aðstæður eftir það til að bæta fyrir það sem miður fór en því miður hafa þau tækifæri ekki verið nýtt. Gerum ekki sömu mistök í menntageiranum og við gerðum í byggingargeiranum þar sem byggt var í óðagoti á methraða og flutt inn ófaglært fólk á færibandi því að iðnskólarnir á Íslandi höfðu ekki undan. Í dag erum við að súpa seyðið af þessu verklagi í byggingargeiranum með tilheyrandi gölluðum byggingum þar sem eru lekavandamál, mygla og annað sem hefur komið í ljós. Lengi býr að fyrstu gerð. Vöndum okkur. Rakel Linda Kristjánsdóttir, grunnskólakennari í veikindaleyfi sem ber hag barna að leiðarljósi og er annt um menntamál Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Rakel Linda Kristjánsdóttir Mest lesið Einhliða bergmálshellir og heimildir sem hrynja Lilja Benatov Hjartar Skoðun Halldór 26.09.2026 Halldór Það er sárt að tapa kosningum Heimir Már Pétursson Skoðun Hver verndar velferð barna þegar náttúran blandar kynjunum? Jón Þór Ólafsson Skoðun Þegar reglurnar gilda ekki jafnt Ágúst Karlsson Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir Skoðun Utanríkisstefna án ábyrgðar? Erna Bjarnadóttir Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson Skoðun Er enn þess virði að leggja á sig langt háskólanám? Gunnar Alexander Ólafsson Skoðun PISA-skellur en hvað svo? Inga Sæland Skoðun Skoðun Skoðun Það er sárt að tapa kosningum Heimir Már Pétursson skrifar Skoðun Er enn þess virði að leggja á sig langt háskólanám? Gunnar Alexander Ólafsson skrifar Skoðun Engin fjölskylda á að þurfa að standa ein Eydís Ásbjörnsdóttir skrifar Skoðun Þegar reglurnar gilda ekki jafnt Ágúst Karlsson skrifar Skoðun Utanríkisstefna án ábyrgðar? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir skrifar Skoðun PISA-skellur en hvað svo? Inga Sæland skrifar Skoðun Hver verndar velferð barna þegar náttúran blandar kynjunum? Jón Þór Ólafsson skrifar Skoðun Einhliða bergmálshellir og heimildir sem hrynja Lilja Benatov Hjartar skrifar Skoðun KEMUR TÓLFAN? Hilmar Jökull Stefánsson skrifar Skoðun Ábyrgðinni má ekki útvista til tækninnar Karen Ósk Nielsen Björnsdóttir skrifar Skoðun Gervigreindin kaupir ekki það sem hún skilur ekki Jens Gunnarsson skrifar Skoðun Fólkið á bak við öruggt flug Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar Skoðun Fjöldi opinberra starfsmanna - deilt um keisarans skegg Ingvar Freyr Ingvarsson skrifar Skoðun Stafrænt heilbrigðiskerfið byggt á skilvirkni Hilmar Ingimundarson skrifar Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar Skoðun Reykjalundur endurhæfir – Endurhæfum Reykjalund Svana Helen Björnsdóttir skrifar Skoðun Að ganga út eða ganga inn Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Gulur september: Helst góð geðheilsa í hendur við góða stjórnun? Katrín Þrastardóttir skrifar Skoðun Aðgerðaáætlunin er til, en hvar stöndum við? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Af indíánum og kúrekum Guðrún Jónsdóttir skrifar Skoðun Icelandair: Hver á flugfélagið og hver vill kaupa það? Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Áskorun til heilbrigðisráðherra Ásgrímur Grétar Jörundsson skrifar Skoðun Samræðusiðfræði og sálgæsla Ása Lind Finnbogadóttir skrifar Skoðun Þegar landsframleiðsla dugar ekki Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fáfræði, fordómar og fimm flokkar Hjálmtýs Lilja Benatov Hjartar skrifar Skoðun Þegar sjálfboðaliðar borga með sér Hildur Dís Jónsdóttir skrifar Skoðun Sleggjan fundin Dofri Hermannsson skrifar Skoðun Að vaxa út úr vandanum Runólfur Ágústsson skrifar Skoðun Tuttugu ár frá brottför varnarliðsins – úr áfalli í uppbyggingu Árni Sigfússon skrifar Sjá meira
Já svona staðhæfingu eins og er í fyrirsögn þessa pistils er að finna á spjallþráðum á netinu. Einn aðili sagði að hann ætti nokkur börn og væri þess vegna það reynslumikill að hann teldi sig hæfan til að starfa við kennslu án þess að læra fagið því að hann vildi meina að allir gætu kennt. Ég er þessu auðvitað ósammála og vil benda á að fyrir mitt leyti þá taldi ég mig fyrst hafa þau verkfæri sem þurfti í minni kistu til lestrarkennslu þegar ég hafði lokið mínu háskólanámi sem kennari og farið á ótal námskeið varðandi lestrarkennslu eftir það bæði hérlendis og erlendis . Kennsla er svo miklu, miklu meira en það að hafa ofan af fyrir börnum og sinna grunnþörfum þeirra. Því miður fer ákveðinn hópur í samfélaginu á flug þegar neikvæð umræða um kennara fer af stað. Í aðdraganda kosninga heyrast stjórnmálamenn oft varpa ýmsu fram misgáfulegu og eitt af því er að leysa skuli kennaraskortinn í landinu með því að stytta kennaranámið. Einhverjir vilja meina að Aðalnámskrá grunnskóla sé vandamálið og hvernig nám er metið á grunnskólastigi og vilja ganga hratt í að breyta þeim vitum án samtals við þá sem þekkja til. Útgangspunkturinn hjá mörgum sem hafa skoðanir á menntamálum er því miður oft sá að fagþekkingin í málaflokknum skipti litlu máli. Þetta eru einstaklingar sem eru ekki menntaðir kennarar né hafa unnið við kennslu. Það vill líka oft verða þannig að mikilvægar ákvarðanir eru teknar án samráðs við fagfólkið sem þarf að starfa eftir breytingunum. Ég las í pistli á netinu þar sem menntakerfinu var líkt við bíl með bilaða vél og bilanagreiningin hjá stjórnvöldum væri að það þyrfti að skipta um áklæði á sætunum. Þetta er heila málið. Það er ekki nóg að tala bara við þá sem líta inn um gluggann á bílnum og sjá áklæðið. Hvernig væri að tala við þá sem keyra bílinn ? Fyrir utan þann vanda sem kennarar greina á gólfinu og birtist í líkingu sandstorms á hverjum degi þá eru stjórnvöld ekki að auðvelda róðurinn með því að tala niður til kennara. Þetta síðasta útspil menntamálaráðherra hefur aldeilis fengið ýmsa hópa til að hrópa á torgum vefmiðlanna gegn kennarastéttinni. Kennarar fá aldeilis að heyra það þessa dagana að þeir séu ekki að standa sig í stykkinu. Úthrópanir eins og að börn landsins kunni mörg hver ekki að lesa þrátt fyrir áralanga skólagöngu og séu þjóð sinni til skammar í Pisaprófum. Í alvöru fólk. Hverjir hafa rýnt í alla þá þætti sem liggja þarna að baki í raun ? Réttið upp hönd. Við kennarar vissum í hvað stefndi fyrir aldarfjórðungi síðan og reyndum að ná til eyrna stjórnmálamanna sem hlustuðu ekki. Ekki reyna að klína vandanum í dag alfarið á kennarastéttina því þetta er samfélagslegt vandamál í boði stjórnvalda. Mér er margt til lista lagt varðandi hluti sem ég hef haft snertiflöt við í daglegu lífi þó ég úthrópi mig ekki sem fagaðila á því sviði. Menntamál eru stór hluti af tilveru hverrar þjóðar og flestir hafa skoðun á þeim málaflokki því að hann er hluti af tilveru okkar allra á ákveðnum tímapunkti. Ég hef grun um að margir geri sér ekki grein fyrir því hvernig skólakerfið hér á Íslandi er uppbyggt í dag í samanburði við skólakerfi í samanburðarlöndunum. Það er ekki langt síðan að skólaskylda hér á landi varð með því móti sem hún er í dag. Sumir benda á að áður fyrr hafi mörg börn verið læs áður en þau byrjuðu sína skólagöngu sem er rétt því að margir foreldrar sendu börn sín í einkatíma í lestri áður en hefðbundin skólaganga hófst. Með því að undirbúa börn sín á þennan hátt þá voru foreldrar að benda börnum sínum á mikilvægi þess að læra að lesa sem undanfara þess að geta lesið sér til gagns. Öll jákvæð hvatning er af hinu góða. Það sem ég tel vera dragbít í íslensku menntakerfi í dag er í stuttu máli neikvætt viðhorf til málaflokksins, það vantar líka úrræði fyrir börn í vanda sem hafa ekki forsendur til að vera í almennum skóla en eru þar í dag með tilheyrandi vanlíðan fyrir þau og aðra, það vantar líka námsgögn við hæfi og þá sérstaklega fyrir ÍSAT nemendur og nemendur með sérþarfir, hraði samfélagsin veldur mörgum börnum vanlíðan, mörg börn eiga fáar gæðastundir með fullorðnum og skortir góðar fyrirmyndir, svo ég tali nú ekki um að meira samtal mætti vera við fagfólk í menntageiranum varðandi breytingar. Áður en einhverjar netsprengjuvörpur lenda á mér þá vil ég útskýra hvað ég meina með því þegar ég tala um börn í vanda sem hafa ekki forsendur til að vera í almennum skóla. Stundum er það þannig að nemendur þurfa sérhæfðari aðlögun en skóli án aðgreiningar með stórum nemendahópum getur boðið upp á þó að útgangspunkturinn sé að bjóða upp á persónumiðað nám með leiðsögn, þar sem hugað er að samþættingu með lykilhæfni í huga. Við getum ekki horft framhjá því að innan skólakerfisins eru margir nemendur í það mikilli vanlíðan að þeir þurfa sérfræðiþjónustu til að komast í gegnum skóladaginn sem er ekki í boði í dag. Margt getur orsakað þessa þörf barna á sérfræðiþjónustu eins og áföll, brotin heimili, taugaraskanir eða annað undir sólinni. Á meðan við grípum ekki þessi börn þá eykst vandi þeirra sem hefur áhrif á þau sjálf og getur haft áhrif á aðra í kringum þau. Ég trúi því að með réttri nálgun þá getum við aðstoðað öll börn og hjálpað þeim að blómstra í skólakerfinu. Af hverju erum við á þessum stað sem við erum á í dag ? Ég vil meina eins og ég hef sagt áður opinberlega að ástæðan er sú að þegar sérskólarnir voru lagðir niður og við tókum upp stefnuna “Skóli án aðgreiningar” þá fylgdi ekki það fjármagn og þeir sérfræðingar með inn í skólana sem okkur var lofað og nauðsynlegt var að hafa til að dæmið gengi upp. Hruninu var kennt um á sínum tíma en það hafa skapast aðstæður eftir það til að bæta fyrir það sem miður fór en því miður hafa þau tækifæri ekki verið nýtt. Gerum ekki sömu mistök í menntageiranum og við gerðum í byggingargeiranum þar sem byggt var í óðagoti á methraða og flutt inn ófaglært fólk á færibandi því að iðnskólarnir á Íslandi höfðu ekki undan. Í dag erum við að súpa seyðið af þessu verklagi í byggingargeiranum með tilheyrandi gölluðum byggingum þar sem eru lekavandamál, mygla og annað sem hefur komið í ljós. Lengi býr að fyrstu gerð. Vöndum okkur. Rakel Linda Kristjánsdóttir, grunnskólakennari í veikindaleyfi sem ber hag barna að leiðarljósi og er annt um menntamál
Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir skrifar
Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar
Skoðun Gulur september: Helst góð geðheilsa í hendur við góða stjórnun? Katrín Þrastardóttir skrifar