Hvers vegna eru vextirnir lágir, Dagur?

Vægast sagt mjög sérstakt er að lesa greinar eftir Dag B. Eggertsson, þingmann Samfylkingarinnar og fyrrverandi borgarstjóra Reykjavíkur, þar sem hann kallar eftir því að Ísland gangi í Evrópusambandið til þess að fá minni verðbólgu og lægri vexti þegar fyrir liggur að stærsta ástæðan fyrir verðbólgunni og vöxtunum hér á landi á undaförnum árum hefur verið mikill skortur á byggingalóðum og þá einkum og sér í lagi í höfuðborginni sem hann stýrði árum saman.

Meirihlutinn í Reykjavík undir forystu Dags, þar til hann fór í landsmálin fyrir um einu og hálfu ári síðan, fylgdi þeirri stefnu sem kunnugt er að eingöngu mætti þétta byggð, sem aldrei gat staðið undir nema litlum hluta af eftirspurninni eftir húsnæði, í stað þess að skipuleggja ný hverfi. Vegna stærðar sinnar hefur Reykjavík vegið þar langþyngst. En Dagur neitar að horfa í eigin barm heldur kýs að kenna krónunni, sem úthlutar ekki byggingalóðum, um þetta allt saman.

Fullyrðingar um að krónan beri ábyrgð á vöxtum og verðbólgu hér á landi standast einfaldlega ekki skoðun. Þetta hafa ófáir hagfræðingar bent á. Þar skipti fyrst og fremst máli sú efnahagslega umgjörð sem sköpuð hafi verið í kringum gjaldmiðilinn en ekki hann sjálfur. Meira að segja Gylfi Magnússon viðskiptafræðiprófessor, sem lengi hefur verið mikill Evrópusambandssinni, hefur viðurkennt þetta eins og til að mynda í samtali við DV í desember síðastliðnum.

Varðandi gjaldmiðlamálið sagði Gylfi þannig að því fylgdu vissulega kostir að vera með stóran og stöðugan gjaldmiðil en á sama tíma fylgdu því einnig kostir að hafa lítinn og sveigjanlegan gjaldmiðil. „Og ástæða þess að vextir eru eitthvað hærri hér og hafa sögulega verið heldur en í nágrannalöndunum eða Bandaríkjunum er kannski ekki það endilega að við erum með sjálfstæðan gjaldmiðil heldur það að við höfum ekki haldið neitt sérstaklega vel á spilunum.“

Til þess að taka upp evruna, eftir inngöngu í Evrópusambandið með öllu sem henni fylgdi, þyrfti fyrst að uppfylla meðal annars þau skilyrði að koma bæði verðbólgunni og vöxtunum á betri stað. Með öðrum orðum yrði sjúklingurinn fyrst að læknast áður en hann gæti tekið hið meinta meðal sem fullyrt er að lækni hann. Hver er þá tilgangurinn með meðalinu eins og Guðmundur Ragnarsson, fyrrverandi varaþingmaður Viðreisnar, benti á í grein á Vísi á síðasta ári?

Dagur hefur annars vitanlega ekkert minnzt á helztu ástæðuna fyrir lágum stýrivöxtum seðlabanka Evrópusambandsins sem er viðvarandi efnahagsleg stöðnun víðast hvar á evrusvæðinu með tilheyrandi skorti á hagvexti og framleiðni og miklu atvinnuleysi. Einkum á meðal ungs fólks. Þetta er hinn meinti stöðugleiki sem hann og fleiri Evrópusambandssinnar tala gjarnan um. Stöðnun felur jú í sér ákveðinn stöðugleika en ekki sérlega eftirsóknarverðan.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.