Geðheilbrigðisvandi, taktu númer….

Þegar barn slasast eða veikist fær það yfirleitt viðeigandi þjónustu. En hvað grípur barn sem glímir við kvíða, depurð eða hegðunarvanda?

Svarið er: biðlisti eða ekkert.

Ég hef starfað sem sálfræðingur í áratug og þekki ekkert annað en biðlista, hvort sem það er vegna sálfræðimeðferðar eða greininga.

En þetta þarf ekki að vera svona.

Fyrsta skrefið til að draga úr vandanum er að auka forvarnir og aðgengi að lágþröskuldaúrræðum. Þetta fallega íslenska orð lágþröskuldaúrræði þýðir einfaldlega það að börn geti fengið hjálp fljótt og auðveldlega, án langs biðtíma eða flókinna ferla.

Geðheilbrigðisvandi er eitt algengasta heilbrigðisvandamál barna og unglinga og um helmingur allra geðraskana koma fram fyrir 18 ára aldur. En vandinn er ekki sjáanlegur miðað við algengi. Ekki eru til beinar rannsóknir eða upplýsingar um stöðu geðheilbrigði barna og unglinga í Hafnarfirði.

En þegar tekin eru saman ýmis gögn eru merki um vandann nokkuð augljós.

Aðeins 63% stelpna í 10. bekk telja sig hafa góða andlega heilsu, samanborið við 82% á höfuðborgarsvæðinu og 25% segjast hafa skaðað sig viljandi á síðasta ári.

Þunglyndislyfjanotkun barna er hærri en annarsstaðar á höfuðborgarsvæðinu.

Heilsugæsluheimsóknir vegna geð- og atferlisraskana eru fleiri í Hafnarfirði en annars staðar á höfuðborgarsvæðinu

Biðlistar hjá sálfræðingum við skóla- og heilsugæslu í greiningu og meðferð barna skipta mánuði og jafnvel ár.

Ríkisendurskoðun hefur bent á að meirihluti barna og unglinga á Íslandi sem þurfa sérhæfða geðheilbrigðisþjónustu fá hana ekki.

Geðheilbrigðisvandi hefur áhrif á nám, vináttu og framtíð barna. Börn með góða andlega heilsu eru líklegri til að ljúka framhaldsnámi og verða virkir þátttakendur í samfélaginu. Að veita barni viðeigandi þjónustu snemma dregur úr kostnaði vegna dýrari meðferðar og inngripa síðar.

Góðu fréttirnar eru þær að lausnin er til staðar

Sálfræðimeðferð er samkvæmt klínískum leiðbeiningum fyrsta meðferð við flestum geðrænum vanda barna og hún virkar. Meira en helmingur barna sem fær meðferð nær bata. Rannsóknir hafa sýnt árangur af því þegar börn fá hjálp snemma, líkurnar á bata eru mun meiri og það kemur í veg fyrir alvarlegri vanda síðar. Það sem er enn betra er að flestir foreldrar myndu velja sálfræðimeðferð sem fyrstu meðferð stæði það til boða. Einnig virðast ungmennin sjálf kalla eftir þessu þar sem Ungmennaráð Hafnarfjarðar hefur óskað eftir aukinni fræðslu um geðheilbrigði í skólum.

Bjóðum börnum og fjölskyldum þeirra upp á lausnir

Börn sem fá hjálp snemma fá möguleika á betra lífi. Það er hagkvæmara fyrir okkur að grípa börnin fyrr, það skilar heilsteyptari einstaklingum auk þess að draga úr kostnaði og álagi á mennta- og félagslegakerfið. Samfylkingin í Hafnarfirði ætlar að auka aðgengi að lágþröskuldaúrræðum og forvörnum. Það er mikilvægt að tryggja að öll börn fái þjónustu óháð efnahag og félagslegri stöðu.

Við viljum fleiri sálfræðinga í skóla, aukið aðgengi í lágþröskuldaúrræði, meiri áherslu á forvarnir og að við hættum að láta börnin bíða.

Setjum börn og unglinga í forgang í kosningunum þann 16.maí í Hafnarfirði og kjósum Samfylkinguna.

Höfundur er sálfræðingur og frambjóðandi Samfylkingarinnar í Hafnarfirði