Umhverfisvænasti orku­gjafinn gleymdist

Metangas er einn umhverfisvænasti orkugjafi sem í boði er hér á landi enda er það framleitt úr matarleifum höfuðborgarbúa í Gas – og jarðgerðarstöð SORPU GAJU. Með því að nota metangas á þar til gerðar bifreiðar er umhverfisvænn innlendur orkugjafi nýttur í stað innflutts bensíns eða dísilolíu.

Þrátt fyrir þetta hefur metangasið nú í tvígang orðið undir í aðgerðum stjórnvalda á einu ári. Það er bæði óskiljanlegt og óásættanlegt.

Metangasið situr eftir

Með breytingum ríkisstjórnarinnar, þar sem kílómetragjald var innleitt og breytingar gerðar á þungaskatti og olíugjaldi 1. janúar 2026, lækkaði lítraverð bensíns og dísilolíu hjá olíufélögunum umtalsvert. Það er út af fyrir sig jákvætt enda var einn tilgangur þessarar breytinga að ýta undir umhverfisvæna orkugjafa í samgöngum.

Hins vegar var ekki tekið tillit til þess hóps sem hafði fjárfest í bifreiðum sem ganga fyrir innlendu metangasi. Þar með var samkeppnisstaða metans sem orkugjafa veikt með beinum hætti. Metanbifreiðar hafa í kjölfarið lækkað í verði, eigendur þeirra sitja uppi með verri stöðu og eftirspurn eftir metani kann að dragast verulega saman. Í verstu sviðsmyndinni skaðast markaður fyrir metangas til frambúðar.

Þegar ljóst var að stjórnvöld ætluðu ekki að taka tillit til þessa umhverfisvæna orkugjafa sendi Metan ehf. fjármálaráðherra erindi þar sem farið var ítarlega yfir þessar afleiðingar. Þar var meðal annars lagt til að samkeppnisstaða metans yrði jöfnuð með afslætti af kílómetragjaldi, breytingum á virðisaukaskatti eða með beinum niðurgreiðslum sem hefðu kostað ríkissjóð um 40-50 milljónir króna á ársgrundvelli. Viðbrögð fjármálaráðuneytisins og umhverfis- orku og loftslagsmálaráðuneytisins voru mikil vonbrigði. Tillögunum var hafnað, meðal annars með vísan til mögulegra fordæma.

Aftur er brotið á metangasinu

Í nýkynntum aðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna verðbólgu var eldsneyti fært í 11% virðisaukaskattsþrep. Metangas er hins vegar ekki hluti af þeirri breytingu. Það er óskiljanlegt og vekur eðlilega spurningar um jafnræði. Ef bensín og dísilolía fá skattalega lækkun en metangas ekki er verið að skerða samkeppnishæfni metans enn frekar.

Metan ehf. fer fram á að þessi ákvörðun verði endurskoðuð og að metangas verði fært í 11% virðisaukaskattsþrep eins og annað eldsneyti. Við áætlum að fjárhagsleg áhrif fyrir ríkissjóð séu um 2,5 milljónir króna á mánuði. Það er lítil upphæð í ríkisbókhaldinu en stórt mál fyrir umhverfisvænan orkukost sem stjórnvöld ættu að styðja við fremur en að ýta út af markaði.

Stjórnvöld ættu einnig að minnast þess að það voru þau sem hvöttu fólk til að fjárfesta í metanbifreiðum á sínum tíma. Nú virðist sem svo að þau sem fylgdu þeim ráðum eigi að sitja eftir. Metangas er innlendur, umhverfisvænn orkugjafi. Það á ekki að gjalda þess að falla ekki þægilega að einföldum skattkerfisbreytingum. Ef stjórnvöldum er alvara í tali sínu umorkuskipti og hringrásarhagkerfi verða þau að láta verkin tala.

Höfundur er framkvæmdastjóri Metan ehf.