Telja sig hafa fundið loft­hjúp utan um ör­reiki­stjörnu handan við Plútó

Stjörnufræðingar notuðu þrjá sjónauka í Japan til þess að fylgjast með örreikistjörnunni (612533) 2002 XV93 í Kuiper-beltinu þegar hún gekk fyrir stjörnu árið 2024. Með því að mæla hversu mikið ljósið frá stjörnunni dofnaði á meðan á þvergöngunni stóð fundu þeir merki um að næfurþunnur lofthjúpur umlyki hnöttinn.

Örreikistjarnan er talin aðeins um fimm hundruð kílómetrar að þvermáli. Hún var í um 5,5 milljarða kílómetra fjarlægð frá jörðinni þegar vísindamennirnir fylgdust með henni. Af þeim sökum kom fundurinn vísindamönnunum á óvart því almennt hefur verið talið að aðeins reikistjörnur, dverreikistjörnur og sum stærri tungl gætu haft eigin lofthjúp.

Margfalt þynnri en þunnur lofthjúpur Plútós

Lofthjúpurinn er talinn fimm til tíu milljón sinnum þynnri en lofthjúpur jarðar samkvæmt grein sem birtist í vísindaritinu Nature Astronomy á mánudag. Það er fimmtíu til hundrað sinnum þynnra en lofthjúpur Plútós sem hefur verið talið smæsta fyrirbærið í sólkerfinu með lofthjúp sem þyngdarkraftur heldur í skefjum*.

Líklegast er talið að metan, köfnunarefni eða kolmónoxíð myndi lofthjúpinn. Uppspretta hans gæti annað hvort verið gosvirkni á yfirboði smáhnattarins eða árekstur við halastjörnu.

Fundurinn hefur ekki verið staðfestur. Frekari athuganir, sérstaklega með Webb-geimsjónaukanum gætu varpað frekara ljósi að tilurð lofthjúpsins og efnasamsetningu.

„Ef lofthjúpurinn þynnist á næstu árum styddi það að árekstur hefði verið uppsprettan. Ef hann er viðvarandi eða gengur í gegnum árstíðarsveiflur benti það frekar til innri gasuppsprettu,“ segir Ko Arimatsu, aðalhöfundur greinar um rannsóknina frá Stjörnuathuganastöð Japans, við AP-fréttastofuna.

*Talað er um lofthjúp sem haldið er við með þyngdarkrafti til þess að undanskilja lofthjúp halastjarna sem steymir frá þeim þegar þær nálgast sólina.