Út­boði lokið og ný lík­brennsla tekin í notkun við lok 2027

„Framleiðslan á ofnunum tekur um níu til tíu mánuði og við reiknum með að ný bálstofa verði tekin í notkun við lok 2027,“ segir Kári og að útboðið hafi gert ráð fyrir kaupum á tveimur ofnum. Þeir séu nokkuð dýrir og því geti verið að þeir verði settir upp hvor í sínu lagi.

„Einn fyrst og svo annar, þeim eru mun afkastameiri og fullkomið hreinsikerfi. Það sést ekki reykur en þú getur séð votta fyrir gufu,“ segir Kári.

„Það kom hrun sem setti þessa fjármögnun og þetta ferli í algjöra bremsu og kirkjugarðarnir hafa verið að ýta á alla dómsmálaráðherra frá þeim tíma að uppfæra ofnana. Það er löngu vitað að þessir ofnar eru úreltir.“

Núverandi bálstofa, sem hefur verið starfrækt frá árinu 1948, er til húsa við Kirkjugarðinn í Fossvogi. Í júní 2021 gaf Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur út starfsleyfi fyrir rekstrinum sem var í gildi til 2033 sem var síðar endurskoðað og er nú gefið út til eins árs með hertum reglum um hvenær megi brenna og hversu lengi. 

Útboð í EES

Þó svo að það hafi lengi staðið til að uppfæra ofnana segir Kári að það hafi ekki verið fyrr en í janúar sem samningar voru undirritaðir um fjármögnun á nýrri bálstofu.

„Við fórum strax eftir það af stað og reyndum að forvinna eins og við mögulega gátum.  Í apríl stóð yfir útboð á evrópska efnahagssvæðinu á innkaupum á nýjum ofnum. Það er verið að vinna með það og verður vonandi í fyrstu vikunni í júní hægt ganga til samninga við lægstbjóðenda,“ segir hann og að það sé verið að vinna að fullu að því að hanna húsnæðið utan um bálstofuna. 

Gert er ráð fyrir að byggt verði við húsnæði í Gufuneskirkjugarði sem var byggt fyrir tuttugu árum og um leið og ný bálstofa verður opnuð verður bálstofu í Fossvogskirkjugarði lokað.

Kári segir aldrei hafa komið til greina að koma nýjum brennsluofni fyrir í Fossvogskirkjugarði. Það sé pláss fyrir ofninn en ekki hreinsikerfið.

Mengunin óbærileg

Rætt var við íbúa í Fossvogi í Bítinu á Bylgjunni í morgun sem sagði mengunina frá bálstofunni óbærilega.

Soffía Ámundadóttir, íbúi í Suðurhlíðum Reykjavíkur, segir íbúa helst gagnrýna að bálstofan fái alltaf endurnýjað bráðabirgðaleyfi og að íbúar krefjist úrbóta. Líkbrennslan hefur heimild til að brenna á kvöldin og á nóttunni.

„Þeir sem búa næst við hringtorgið geta ekki setið úti á palli eða verið með opinn glugga,“ segir Soffía og að íbúar þurfi reglulega að þurrka svarta sót af gluggakistum skilji þeir gluggana eftir opna.

„Þetta er ekki boðlegt lengur,“ segir Soffía sem hefur búið í hverfinu í tuttugu ár og kennt í tveimur af fjórum skólum. Í hverfinu eru fjórir grunn- og leikskólar: Suðurhlíðarskóli, Brúarskóli, Klettaskóli og leikskólinn Sólborg.

Soffía segir íbúa vilja losna við líkbrennsluna.

„Það er löngu, löngu kominn tími á að hlusta á íbúa,“ segir hún og að víða um heim séu líkbrennslur í miðri borg en þar sé notast við nýrri tækni og enginn finni neina lykt eða fái sót inn til sín.

Hún segir íbúa ekki á móti því að líkbrennslan sé á staðnum en að það þurfi að uppfæra brennsluofninn. Það séu fjórir skólar í kring og stundum þegar það er mikið að gera byrji þeir snemma á kvöldin.

Soffía segist bera fulla virðingu fyrir sorg fólks en það sé ekki hægt að búa við þessar aðstæður. Það sé ekki hægt að fara út að ganga á kvöldin.

Engin mælanleg mengun í reyk eða jarðvegi

„Það voru gerðar mælingar á reyknum fyrir tveimur árum í vor, þar kom ekki fram að það væru beint hættuleg efni, fyrst og fremst sótagnir,“ segir Kári en viðurkennir þó að það sé ekki skemmtilegt að anda þeim að sér. Að sama skapi hafi verið gerðar mælingar á jarðvegi og að sérfræðingar séu hræddastir við að finna kvikasilfur sem geti komið úr tönnum þeirra sem brennd eru.

„Það hefur ekki fundist neitt þannig yfir lang undir í þeim viðmiðunarmörkum,“ segir Kári.

„Þetta er skemmtileg ásýnd, þetta kemur fyrir, en það er ekki stöðugur reykur,“ segir Kári og að starfsmenn hafi ekki beint skýringar á því hvort það sé eitthvað í kistunum sem valdi reyknum eða hvort það sé eitthvað annað. Það séu strangar reglur um það úr hverju kisturnar megi vera sem brenndar eru en stundum setji fólk eitthvað í þær, eitthvað persónulegt, sem gæti valdið reyknum. Hann segir alls ekki reyk úr hverri einustu bálför en stundum komi líka þegar fyrsta kistan er brennd og mögulega tengist það því að ofninn sé enn að ná upp almennilegum hita.