Gaslýsingar ráðherra Ingibjörg Einarsdóttir skrifar 18. maí 2026 09:31 Núna hef ég upplifað það fjórum sinnum að vera gaslýst opinberlega af ráðherrum. Tvisvar af Guðmundi Inga og núna tvisvar af Ingu Sæland með stuttu millibili. Hvað gerði ég til að verðskulda það? Ég sagði sannleikann um raunverulega stöðu barna með fjölþættan vanda og hvernig staðan á meðferðarúrræðum á Íslandi er í raun. Fyrst sagði Guðmundur Ingi að það væri ekki áfellisdómur yfir kerfinu að foreldrar þyrftu að leita með börnin sín í meðferð til Suður-Afríku. Hann sagði líka opinberlega að meðferðin þar stæðist ekki staðla sem giltu á Íslandi eða á Norðurlöndum, þrátt fyrir að hafa sjálfur viðurkennt að hafa ekki kynnt sér úrræðið í Suður Afríku. Ég get þó staðfest eitt: Börnin eru edrú þar. Það hefur ekki alltaf verið raunin í úrræðum hér heima. Sannleikurinn er sá að á Íslandi eru engin gæðaviðmið til fyrir fíknimeðferð barna. Því má segja að ekkert gæðaeftirlit sé til staðar svo ég átta mig ekki hvaða staðla þær meðferðir eru að uppfylla. Í skýrslu frá Gæða- og eftirlitsstofnun velferðarmála kemur fram að meðferðarúrræði á vegum BOFS hafi aldrei verið árangursmæld. Samt er sífellt talað um „gagnreyndar aðferðir“. Þá spyr ég: Hvernig geta aðferðir kallast gagnreyndar ef árangurinn hefur aldrei verið mældur? Eru þær kannski gagnreyndar í að mistakast? Við erum að setja viðkvæmustu börn landsins í úrræði sem við vitum í raun ekki hvort hjálpa eða valda skaða. Í sömu skýrslu kemur líka fram að innan þessara úrræða séu börn sem ættu í raun heima innan geðheilbrigðiskerfisins vegna alvarlegra geðrænna veikinda - ekki í úrræðum á vegum BOFS. Það er líka áfellisdómur yfir kerfinu. Eins og ég hef áður sagt: Börn eru bókstaflega að brenna inni í kerfi sem á að bjarga þeim. Síðar sagði Guðmundur Ingi að neysla á Stuðlum væri „gamalt vandamál“. Það var einfaldlega ekki rétt, og ég hef sannanir fyrir öðru. Núna kemur Inga Sæland fram í kommentakerfi og segir að það sem ég hafi sagt sé „BULL“ - í caps lock. Hún fullyrðir í fjölmiðlum að enginn biðtími sé eftir meðferð fyrir börn. Þessu er einnig haldið fram á vef Stjórnarráðsins. Ég veit hins vegar um barn í alvarlegri stöðu sem hefur ítrekað endað á bráðamóttöku og hefur nú beðið í tæpan mánuð eftir meðferð. Ég tók það sérstaklega fram að staðan væri mismunandi eftir úrræðum: Það væri ekki biðlisti í langtímameðferð fyrir drengi akkúrat núna en það væri biðlisti í grunnmeðferð. Þrátt fyrir það var því haldið fram aftur og aftur að „engin börn biðu eftir meðferð“. Seinna var frásögninni breytt og sagt að aðeins hefði verið átt við langtímameðferð. Það stenst einfaldlega ekki þegar horft er á fyrri yfirlýsingar. Mér finnst það mjög alvarlegt þegar barnamálaráðherrar fara opinberlega með ósannindi um jafn viðkvæman málaflokk. Það lagar ekkert að neita raunveruleikanum. Þvert á móti grefur það undan foreldrum, börnum og öllum þeim sem reyna að benda á hvað sé raunverulega að gerast. Þetta er málaflokkur þar sem staðan er oft bókstaflega spurning um líf eða dauða. Sýnum þessum börnum og foreldrum þá virðingu að segja sannleikann eins og hann er. Hættum að sópa óþægilegum staðreyndum undir teppið. Það er ekki hægt að laga kerfi sem neitar að horfast í augu við eigin stöðu. Höfundur er móðir. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson Skoðun Skoðun Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Skoðun Þöllin á þorpinu Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Málshraðasögur Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Búrkuball í inngildingarviku Þórarinn Hjartarson skrifar Skoðun Þjóðaratkvæðgreiðslan: Aðild að Evrópusambandinu hafnað Kristinn H. Gunnarsson skrifar Skoðun Blekking litla samfélagsins Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar Skoðun Bókun 35: Munurinn á stjórnarskrá Noregs og Íslands Júlíus Valsson skrifar Skoðun Kærleikur er pönk Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Er kostnaðurinn einskis virði? Hrafn Gunnarsson skrifar Skoðun Mikilvægi þess að lifa æskuna af Einar Torfi Einarsson Reynis skrifar Skoðun Hvað ef svarið hefði verið já? Eva Magnúsdóttir skrifar Skoðun Húsnæðisstefnan sem gerði ungt fólk að leiguliðum Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Veist þú í raun hvernig gervigreind virkar? Bjarki Sigurjónsson Thorarensen skrifar Sjá meira
Núna hef ég upplifað það fjórum sinnum að vera gaslýst opinberlega af ráðherrum. Tvisvar af Guðmundi Inga og núna tvisvar af Ingu Sæland með stuttu millibili. Hvað gerði ég til að verðskulda það? Ég sagði sannleikann um raunverulega stöðu barna með fjölþættan vanda og hvernig staðan á meðferðarúrræðum á Íslandi er í raun. Fyrst sagði Guðmundur Ingi að það væri ekki áfellisdómur yfir kerfinu að foreldrar þyrftu að leita með börnin sín í meðferð til Suður-Afríku. Hann sagði líka opinberlega að meðferðin þar stæðist ekki staðla sem giltu á Íslandi eða á Norðurlöndum, þrátt fyrir að hafa sjálfur viðurkennt að hafa ekki kynnt sér úrræðið í Suður Afríku. Ég get þó staðfest eitt: Börnin eru edrú þar. Það hefur ekki alltaf verið raunin í úrræðum hér heima. Sannleikurinn er sá að á Íslandi eru engin gæðaviðmið til fyrir fíknimeðferð barna. Því má segja að ekkert gæðaeftirlit sé til staðar svo ég átta mig ekki hvaða staðla þær meðferðir eru að uppfylla. Í skýrslu frá Gæða- og eftirlitsstofnun velferðarmála kemur fram að meðferðarúrræði á vegum BOFS hafi aldrei verið árangursmæld. Samt er sífellt talað um „gagnreyndar aðferðir“. Þá spyr ég: Hvernig geta aðferðir kallast gagnreyndar ef árangurinn hefur aldrei verið mældur? Eru þær kannski gagnreyndar í að mistakast? Við erum að setja viðkvæmustu börn landsins í úrræði sem við vitum í raun ekki hvort hjálpa eða valda skaða. Í sömu skýrslu kemur líka fram að innan þessara úrræða séu börn sem ættu í raun heima innan geðheilbrigðiskerfisins vegna alvarlegra geðrænna veikinda - ekki í úrræðum á vegum BOFS. Það er líka áfellisdómur yfir kerfinu. Eins og ég hef áður sagt: Börn eru bókstaflega að brenna inni í kerfi sem á að bjarga þeim. Síðar sagði Guðmundur Ingi að neysla á Stuðlum væri „gamalt vandamál“. Það var einfaldlega ekki rétt, og ég hef sannanir fyrir öðru. Núna kemur Inga Sæland fram í kommentakerfi og segir að það sem ég hafi sagt sé „BULL“ - í caps lock. Hún fullyrðir í fjölmiðlum að enginn biðtími sé eftir meðferð fyrir börn. Þessu er einnig haldið fram á vef Stjórnarráðsins. Ég veit hins vegar um barn í alvarlegri stöðu sem hefur ítrekað endað á bráðamóttöku og hefur nú beðið í tæpan mánuð eftir meðferð. Ég tók það sérstaklega fram að staðan væri mismunandi eftir úrræðum: Það væri ekki biðlisti í langtímameðferð fyrir drengi akkúrat núna en það væri biðlisti í grunnmeðferð. Þrátt fyrir það var því haldið fram aftur og aftur að „engin börn biðu eftir meðferð“. Seinna var frásögninni breytt og sagt að aðeins hefði verið átt við langtímameðferð. Það stenst einfaldlega ekki þegar horft er á fyrri yfirlýsingar. Mér finnst það mjög alvarlegt þegar barnamálaráðherrar fara opinberlega með ósannindi um jafn viðkvæman málaflokk. Það lagar ekkert að neita raunveruleikanum. Þvert á móti grefur það undan foreldrum, börnum og öllum þeim sem reyna að benda á hvað sé raunverulega að gerast. Þetta er málaflokkur þar sem staðan er oft bókstaflega spurning um líf eða dauða. Sýnum þessum börnum og foreldrum þá virðingu að segja sannleikann eins og hann er. Hættum að sópa óþægilegum staðreyndum undir teppið. Það er ekki hægt að laga kerfi sem neitar að horfast í augu við eigin stöðu. Höfundur er móðir.
Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar