Er Borgarlína eina lausn umferðarvanda höfuð­borgar­svæðisins?

Á höfuðborgarsvæðinu eru fyrirhugaðar viðamiklar og kostnaðarsamar framkvæmdir vegna svokallaðrar Borgarlínu. Árið 2021 var áætlaður kostnaður vegna þeirra verkefna sem þá féllu undir svokallaðan samgöngusáttmála um 53 milljarðar króna. Eftir endurmat og uppfærslu hans hefur áætlaður kostnaður vegna Borgarlínu hækkað í 126–130 milljarða króna og nær sú upphæð eingöngu til vegaframkvæmda vegna hennar. Nýjustu verkáætlanir benda jafnframt til að einstakir verkhlutar verði bæði kostnaðarsamari og tímafrekari en áður var gert ráð fyrir.

Reynsla af stórum opinberum framkvæmdaverkefnum hér á landi sýnir að kostnaðar- og tímaáætlanir standast yfirleitt illa. Því er ekki óraunhæft að ætla að heildarkostnaður vegna Borgarlínu geti þegar upp er staðið orðið tvöfaldur eða jafnvel þrefaldur miðað við núverandi áætlanir, sem sagt, farið vel yfir 300 milljarða króna. Slík fjárfesting kallar á vandaða umræðu um hvort aðrar lausnir geti skilað sambærilegum eða betri árangri með minni tilkostnaði.

Varðandi einkabílinn, sem Borgarlínan á að leysa af hólmi að hluta, þá er fjárfesting í slíkum einhver sú óhagkvæmasta sem ráðist er í. Stóran hluta sólarhringsins stendur bíllinn óhreyfður fyrir utan vinnustað eða heimili viðkomandi þar sem verðgildi hans fellur með leifturhraða. Af þessum sökum og öðrum mun bifreiðum í einkaeigu fækka gríðarlega í náinni framtíð því sjálfkeyrandi bílar, reknir af einkafyrirtækjum, munu líklega leysa af hólmi aðra af tveimur bifreiðum á hverju heimili í þéttbýli. Nú þegar hefur almenningur víða um heim aðgang að sjálfkeyrandi bílaþjónustum.

Í því samhengi vaknar spurningin hvort rétt væri að skoða markviss tilraunaverkefni með sjálfkeyrandi leigubíla hér á landi. Hægt væri að hefja slík verkefni í hóflegum mæli, til dæmis með 20 ökutækjum, og þróa svo þjónustuna áfram í takt við eftirspurn og reynslu notenda. Ef sjálfkeyrandi samgöngulausnir hafa reynst raunhæfar í stórborgum erlendis, þar sem umferðarkerfi eru margfalt flóknari en á höfuðborgarsvæðinu, er eðlilegt að spyrja hvort sambærilegar lausnir gætu einnig nýst hér á landi.

Höfundur er tækniþróunarstjóri Laka Power.