Brennandi hús

Í umræðu um Evrópumál er oft gripið til gífuryrða og stórkarlalegra fullyrðinga. Það er yfirleitt lítið gagn af því ef fólk vill í alvöru ræða Evrópumál og hugsanlega aðild Íslands að ESB.

Einn frasi hefur verið furðu lífseigur og það er að tala um Evrópusambandið sem brennandi hús og þangað myndi ekki nokkur heilvita maður (þjóð) vilja fara. Vissulega er ekki allt eins og best verður á kosið innan ESB og einstökum aðildarríkjum frekar en á Íslandi eða öllum öðrum löndum heims en það er fjarri öllum sanni að það sé eins og brennandi hús.

Í þessu samhengi er auðvitað gott að kanna hvað íbúar í þessu „brennandi húsi“ segja. Um áratugaskeið hafa verið gerðar kannanir þar sem spurt er hvort fólk telji að aðild lands síns að Evrópusambandinu sé góð, slæm eða hvorki góð né slæm.

Nýjasta samanburðarhæfa könnun Evrópuþingsins var framkvæmd 6.–30. nóvember 2025 meðal 26.453 íbúa í öllum 27 aðildarríkjunum. Í heild töldu 62% að aðild lands þeirra að ESB væri góð. Hlutfallið hafði hækkað um tvö prósentustig frá því spurningin var síðast lögð fyrir í febrúar og mars 2024.

Í könnuninni kemur líka fram að hæst er hlutfallið á Írlandi 86%, Danmörku og Svíþjóð 85%, Portúgal 84%, Lúxemborg 83% og Hollandi 81%. Þessi ríki eru að mörgu leyti ólík en í hópnum eru Danmörk og Svíþjóð sem eru tvö norræn velferðarríki, Írland og Lúxemborg sem eru tvö lítil og opin hagkerfi, Holland sem er eitt af stofnríkjum ESB og síðan Portúgal sem gekk í ESB árið 1986 og bjó við inngönguna við ein lökustu lífskjör í Vestur-Evrópu. Það má benda á að í Finnlandi er hlutfallið 76%.

Þessar niðurstöður benda tæplega til þess að almenningur í þessum ríkjum sé að stikna í brennandi húsi.

Auðvitað er almenningur í ESB ekki gagnrýnislaus og hér hafa verið nefnd þau sex ríki þar sem hlutfallið er hæst, að viðbættu Finnlandi, þannig að öll Norðurlöndin séu með.

Ánægjan er mismikil og í öllum aðildarríkjunum fer fram pólitísk umræða um galla ESB. Engu að síður telur skýr meirihluti almennings í sambandinu að aðildin sé góð og enn stærri meirihluti að landið hafi haft hag af henni.

Sannfæring mín er sú að við höfum ekkert að óttast við að ganga í ESB frekar en góðir félagar okkar í Svíþjóð, Danmörku og Finnlandi.

Höfundur er lögfræðingur.