HM-minning: Tapið sem fékk alla Brasilíu til að gráta og banna búninginn Óskar Ófeigur Jónsson skrifar 5. júní 2026 09:01 Heimsmeistaramótið 1950 var síðasta HM þar sem Brasilíumenn léku í hvítum treyjum með bláum krögum. Eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum 1950 tóku þeir upp heimsfrægan búning sinn með gulum treyjum, bláum buxum og hvítum sokkum. Getty/Keystone-France/ Tuttugasta og þriðja heimsmeistaramótið í fótbolta hefst eftir sex daga og Vísir ætlar að telja niður í mótið með því að kafa ofan í sögubækur heimsmeistaramóts karla í fótbolta. Í dag minnumst við svartasta dags í sögu brasilíska landsliðsins. Sjaldan, ef nokkurn tímann, hefur tap á heimsmeistaramóti farið jafnilla með þjóð og þegar Brasilíumenn misstu af heimsmeistaratitlinum 1950. Þetta var eina heimsmeistaramótið sem var ekki opinber úrslitaleikur en lokaleikur Brasilíu og Úrúgvæ var samt sem áður lokaleikur úrslitariðilsins og óopinber úrslitaleikur. Allir héldu að Brasilía myndi þar tryggja sér heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn. Þeir voru á heimavelli með næstum því tvö hundruð þúsund í stúkunni, voru búnir að vinna síðustu leikina á undan með markatölunni 13-2, þeim nægði jafntefli og þeir komust yfir í upphafi seinni hálfleiks. Í stað þess að landa sigri (eða jafntefli) þá misstu Brasilíumennirnir frá sér heimsbikarinn. Úrúgvæ skoraði tvisvar á síðasta hálftímanum og tryggði sér heimsmeistaratitilinn. Juan Alberto Schiaffino jafnaði metin á 66. mínútu og ellefu mínútum fyrir leikslok skoraði Alcides Ghiggia sigurmarkið þar sem hann þaut upp hægri kantinn og skaut lágu skoti sem fór rétt undir markvörðinn Moacir Barbosa. Barbosa hafði búist við fyrirgjöf frá Ghiggia og kastaði sér því augnabliki of seint til að stöðva boltann. Hann varð gerður að skúrki og slapp aldrei við skömmina. Fjölmiðlar og almenningur voru svo sigri hrósandi, byggt á nánast óstöðvandi gengi Brasilíu, að þeir höfðu þegar byrjað að lýsa Brasilíu yfir nýja heimsmeistara dögum fyrir leikinn. Dagblöð eins og Gazeta Esportiva í São Paulo og O Mundo í Rio de Janeiro lýstu yfir sigri daginn fyrir leikinn. Tuttugu og tvær gullmedalíur voru gerðar með nafni hvers leikmanns áletruðu og borgarstjóri Rio, Ângelo Mendes de Moraes, flutti ræðu á leikdegi með orðunum: „Þið, leikmenn, sem eftir örfáar klukkustundir verðið hylltir sem meistarar af milljónum samlanda. Þið, sem eigið ykkur enga keppinauta á öllu vesturhveli jarðar! Þið, sem sigrið alla aðra keppinauta! Þið, sem ég heilsa þegar sem sigurvegurum!“ Þegar leiknum lauk tók við átakanleg alger þögn á troðfullum vellinum. Öll brasilíska þjóðin grét sáran og meðal þeirra var hinn níu ára gamli Pele sem átti seinna eftir að breyta örlögum sinnar þjóðar á HM. Hann talaði seinna um að hafa grátið, grátið og grátið eins og allir í kringum hann. Tapið steypti landinu svo sannarlega í sorg vegna þessa atburðar sem varð þekktur sem Maracanazo, eða „Maracanã-höggið“. Markverðinum Barbosa var kennt um tapið og hann þjáðist vegna þess það sem eftir var ævinnar, þar sem leikurinn varð hluti af brasilískri þjóðsögu. Árið 1963 fékk Barbosa gömlu, ferköntuðu trémörkin af Maracanã-leikvanginum að gjöf, sem hann fór með heim og brenndi. Þrjátíu árum síðar meinaði forseti brasilíska knattspyrnusambandsins, Ricardo Teixeira, honum að vera lýsandi við útsendingu á landsleik. Árið 2000 sagði Barbosa í viðtali: „Hámarksrefsing í Brasilíu er 30 ára fangelsi, en ég hef nú þegar greitt í 50 ár fyrir eitthvað sem ég ber ekki einu sinni ábyrgð á.“ Þann 7. apríl sama ár lést hann úr hjartaáfalli, 79 ára að aldri. Tapið varð einnig til þess að landsliðsbúningurinn var bannaður. Hvítar treyjur Brasilíu með bláum krögum sem liðið klæddist í úrslitaleiknum urðu, í kjölfar ósigursins, fyrir gagnrýni frá íþróttasambandi landsins fyrir að vera „óþjóðræknar“ og fólkið vildi banna búninginn. Árið 1953 með stuðningi brasilíska íþróttasambandsins var haldin keppni af dagblaðinu Correio da Manhã um að hanna nýjan búning, með þeirri reglu að hann yrði að innihalda liti þjóðfánans. Að lokum sigraði teiknarinn Aldyr Garcia Schlee keppnina en hann kom með hönnun að gulri treyju með grænum röndum, bláum stuttbuxum með hvítum röndum og hvítum sokkum. Búningur Brasilíumanna hefur ekki breyst síðan og fært þjóð sinni fimm heimsmeistaratitla en sá fyrsti kom á HM í Svíþjóð átta árum eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum. HM 2026 í fótbolta Mest lesið Segja starf Elísabetar hanga á bláþræði en leikmenn lofa hana Fótbolti Einkunnir Íslands: Þrjár stóðu upp úr í veislunni í Dalnum Fótbolti Rúnar Páll tekur við Stjörnunni á nýjan leik Íslenski boltinn Sungu jólalag hástöfum og allt klárt fyrir HM-einvígin Fótbolti Arnór Snær: „Þvílíka veislan“ Handbolti „Mættum til leiks í seinni hálfleik“ Sport Aftur ráðast HM-örlög Íslands gegn Portúgölum Fótbolti Gáfu ekki upp hundraða milljóna greiðslu til Infantino Fótbolti FH þurfti að þola annan skell í Portúgal Handbolti Norsku meistararnir magnaðir gegn Bayern Fótbolti Fleiri fréttir Segja starf Elísabetar hanga á bláþræði en leikmenn lofa hana Sungu jólalag hástöfum og allt klárt fyrir HM-einvígin Norsku meistararnir magnaðir gegn Bayern Rúnar Páll tekur við Stjörnunni á nýjan leik „Stolt af því hvernig ég stóð mig í dag“ Aftur ráðast HM-örlög Íslands gegn Portúgölum Einkunnir Íslands: Þrjár stóðu upp úr í veislunni í Dalnum HM-draumurinn úti hjá Betu og Belgum eftir vító Hákon og félagar máttu sín lítils þegar ensku meistararnir skiptu um gír Atlético yfir í 89 mínútur og raunir United-manna aukast Glódís nær risaáfanga og þrjár koma nýjar inn Ísland - Króatía 5-0 | Íslensk einstefna á Laugardalsvelli Gáfu ekki upp hundraða milljóna greiðslu til Infantino Glódís heldur spilunum þétt að sér: „Get ekki gefið það upp hér“ Jóhann Berg pirraður eftir agabrot landsliðsmanna Skotflaug Húta setti strik í reikninginn hjá Ronaldo Dagskráin í dag: United-menn í Madrid og Hákon mætir Arsenal Koma Eiðs vendipunktur: „Hafa ofurtrú á því sem hann kemur fram með“ Félag Hákonar hótar lögsóknum eftir mikið áfall Nítján ára Frakki þakkaði Lampard fyrir traustið með stórleik Náð að búa til „við á móti öllum“-stemningu Daníel og Mikael gátu loksins fagnað saman Sjáðu íslensku eldflaugina frá DJ Sigga Með áskorun fyrir sjóðheitan Andra Lucas Fá marbletti og gefa marbletti: „Klárar í slagsmál“ „Ótrúleg tenging á milli þeirra“ Tveir leikmenn Arsenal meiddust eftir leik: „Aldrei gerst áður“ Glódís og Þorsteinn sátu fyrir svörum Heitur HM draumur og mega ekki slaka á: „Getur allt farið til fjandans“ Lögðu til átta milljóna króna stofnframlag Sjá meira
Sjaldan, ef nokkurn tímann, hefur tap á heimsmeistaramóti farið jafnilla með þjóð og þegar Brasilíumenn misstu af heimsmeistaratitlinum 1950. Þetta var eina heimsmeistaramótið sem var ekki opinber úrslitaleikur en lokaleikur Brasilíu og Úrúgvæ var samt sem áður lokaleikur úrslitariðilsins og óopinber úrslitaleikur. Allir héldu að Brasilía myndi þar tryggja sér heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn. Þeir voru á heimavelli með næstum því tvö hundruð þúsund í stúkunni, voru búnir að vinna síðustu leikina á undan með markatölunni 13-2, þeim nægði jafntefli og þeir komust yfir í upphafi seinni hálfleiks. Í stað þess að landa sigri (eða jafntefli) þá misstu Brasilíumennirnir frá sér heimsbikarinn. Úrúgvæ skoraði tvisvar á síðasta hálftímanum og tryggði sér heimsmeistaratitilinn. Juan Alberto Schiaffino jafnaði metin á 66. mínútu og ellefu mínútum fyrir leikslok skoraði Alcides Ghiggia sigurmarkið þar sem hann þaut upp hægri kantinn og skaut lágu skoti sem fór rétt undir markvörðinn Moacir Barbosa. Barbosa hafði búist við fyrirgjöf frá Ghiggia og kastaði sér því augnabliki of seint til að stöðva boltann. Hann varð gerður að skúrki og slapp aldrei við skömmina. Fjölmiðlar og almenningur voru svo sigri hrósandi, byggt á nánast óstöðvandi gengi Brasilíu, að þeir höfðu þegar byrjað að lýsa Brasilíu yfir nýja heimsmeistara dögum fyrir leikinn. Dagblöð eins og Gazeta Esportiva í São Paulo og O Mundo í Rio de Janeiro lýstu yfir sigri daginn fyrir leikinn. Tuttugu og tvær gullmedalíur voru gerðar með nafni hvers leikmanns áletruðu og borgarstjóri Rio, Ângelo Mendes de Moraes, flutti ræðu á leikdegi með orðunum: „Þið, leikmenn, sem eftir örfáar klukkustundir verðið hylltir sem meistarar af milljónum samlanda. Þið, sem eigið ykkur enga keppinauta á öllu vesturhveli jarðar! Þið, sem sigrið alla aðra keppinauta! Þið, sem ég heilsa þegar sem sigurvegurum!“ Þegar leiknum lauk tók við átakanleg alger þögn á troðfullum vellinum. Öll brasilíska þjóðin grét sáran og meðal þeirra var hinn níu ára gamli Pele sem átti seinna eftir að breyta örlögum sinnar þjóðar á HM. Hann talaði seinna um að hafa grátið, grátið og grátið eins og allir í kringum hann. Tapið steypti landinu svo sannarlega í sorg vegna þessa atburðar sem varð þekktur sem Maracanazo, eða „Maracanã-höggið“. Markverðinum Barbosa var kennt um tapið og hann þjáðist vegna þess það sem eftir var ævinnar, þar sem leikurinn varð hluti af brasilískri þjóðsögu. Árið 1963 fékk Barbosa gömlu, ferköntuðu trémörkin af Maracanã-leikvanginum að gjöf, sem hann fór með heim og brenndi. Þrjátíu árum síðar meinaði forseti brasilíska knattspyrnusambandsins, Ricardo Teixeira, honum að vera lýsandi við útsendingu á landsleik. Árið 2000 sagði Barbosa í viðtali: „Hámarksrefsing í Brasilíu er 30 ára fangelsi, en ég hef nú þegar greitt í 50 ár fyrir eitthvað sem ég ber ekki einu sinni ábyrgð á.“ Þann 7. apríl sama ár lést hann úr hjartaáfalli, 79 ára að aldri. Tapið varð einnig til þess að landsliðsbúningurinn var bannaður. Hvítar treyjur Brasilíu með bláum krögum sem liðið klæddist í úrslitaleiknum urðu, í kjölfar ósigursins, fyrir gagnrýni frá íþróttasambandi landsins fyrir að vera „óþjóðræknar“ og fólkið vildi banna búninginn. Árið 1953 með stuðningi brasilíska íþróttasambandsins var haldin keppni af dagblaðinu Correio da Manhã um að hanna nýjan búning, með þeirri reglu að hann yrði að innihalda liti þjóðfánans. Að lokum sigraði teiknarinn Aldyr Garcia Schlee keppnina en hann kom með hönnun að gulri treyju með grænum röndum, bláum stuttbuxum með hvítum röndum og hvítum sokkum. Búningur Brasilíumanna hefur ekki breyst síðan og fært þjóð sinni fimm heimsmeistaratitla en sá fyrsti kom á HM í Svíþjóð átta árum eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum.
HM 2026 í fótbolta Mest lesið Segja starf Elísabetar hanga á bláþræði en leikmenn lofa hana Fótbolti Einkunnir Íslands: Þrjár stóðu upp úr í veislunni í Dalnum Fótbolti Rúnar Páll tekur við Stjörnunni á nýjan leik Íslenski boltinn Sungu jólalag hástöfum og allt klárt fyrir HM-einvígin Fótbolti Arnór Snær: „Þvílíka veislan“ Handbolti „Mættum til leiks í seinni hálfleik“ Sport Aftur ráðast HM-örlög Íslands gegn Portúgölum Fótbolti Gáfu ekki upp hundraða milljóna greiðslu til Infantino Fótbolti FH þurfti að þola annan skell í Portúgal Handbolti Norsku meistararnir magnaðir gegn Bayern Fótbolti Fleiri fréttir Segja starf Elísabetar hanga á bláþræði en leikmenn lofa hana Sungu jólalag hástöfum og allt klárt fyrir HM-einvígin Norsku meistararnir magnaðir gegn Bayern Rúnar Páll tekur við Stjörnunni á nýjan leik „Stolt af því hvernig ég stóð mig í dag“ Aftur ráðast HM-örlög Íslands gegn Portúgölum Einkunnir Íslands: Þrjár stóðu upp úr í veislunni í Dalnum HM-draumurinn úti hjá Betu og Belgum eftir vító Hákon og félagar máttu sín lítils þegar ensku meistararnir skiptu um gír Atlético yfir í 89 mínútur og raunir United-manna aukast Glódís nær risaáfanga og þrjár koma nýjar inn Ísland - Króatía 5-0 | Íslensk einstefna á Laugardalsvelli Gáfu ekki upp hundraða milljóna greiðslu til Infantino Glódís heldur spilunum þétt að sér: „Get ekki gefið það upp hér“ Jóhann Berg pirraður eftir agabrot landsliðsmanna Skotflaug Húta setti strik í reikninginn hjá Ronaldo Dagskráin í dag: United-menn í Madrid og Hákon mætir Arsenal Koma Eiðs vendipunktur: „Hafa ofurtrú á því sem hann kemur fram með“ Félag Hákonar hótar lögsóknum eftir mikið áfall Nítján ára Frakki þakkaði Lampard fyrir traustið með stórleik Náð að búa til „við á móti öllum“-stemningu Daníel og Mikael gátu loksins fagnað saman Sjáðu íslensku eldflaugina frá DJ Sigga Með áskorun fyrir sjóðheitan Andra Lucas Fá marbletti og gefa marbletti: „Klárar í slagsmál“ „Ótrúleg tenging á milli þeirra“ Tveir leikmenn Arsenal meiddust eftir leik: „Aldrei gerst áður“ Glódís og Þorsteinn sátu fyrir svörum Heitur HM draumur og mega ekki slaka á: „Getur allt farið til fjandans“ Lögðu til átta milljóna króna stofnframlag Sjá meira