HM-minning: Tapið sem fékk alla Brasilíu til að gráta og banna búninginn Óskar Ófeigur Jónsson skrifar 5. júní 2026 09:01 Heimsmeistaramótið 1950 var síðasta HM þar sem Brasilíumenn léku í hvítum treyjum með bláum krögum. Eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum 1950 tóku þeir upp heimsfrægan búning sinn með gulum treyjum, bláum buxum og hvítum sokkum. Getty/Keystone-France/ Tuttugasta og þriðja heimsmeistaramótið í fótbolta hefst eftir sex daga og Vísir ætlar að telja niður í mótið með því að kafa ofan í sögubækur heimsmeistaramóts karla í fótbolta. Í dag minnumst við svartasta dags í sögu brasilíska landsliðsins. Sjaldan, ef nokkurn tímann, hefur tap á heimsmeistaramóti farið jafnilla með þjóð og þegar Brasilíumenn misstu af heimsmeistaratitlinum 1950. Þetta var eina heimsmeistaramótið sem var ekki opinber úrslitaleikur en lokaleikur Brasilíu og Úrúgvæ var samt sem áður lokaleikur úrslitariðilsins og óopinber úrslitaleikur. Allir héldu að Brasilía myndi þar tryggja sér heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn. Þeir voru á heimavelli með næstum því tvö hundruð þúsund í stúkunni, voru búnir að vinna síðustu leikina á undan með markatölunni 13-2, þeim nægði jafntefli og þeir komust yfir í upphafi seinni hálfleiks. Í stað þess að landa sigri (eða jafntefli) þá misstu Brasilíumennirnir frá sér heimsbikarinn. Úrúgvæ skoraði tvisvar á síðasta hálftímanum og tryggði sér heimsmeistaratitilinn. Juan Alberto Schiaffino jafnaði metin á 66. mínútu og ellefu mínútum fyrir leikslok skoraði Alcides Ghiggia sigurmarkið þar sem hann þaut upp hægri kantinn og skaut lágu skoti sem fór rétt undir markvörðinn Moacir Barbosa. Barbosa hafði búist við fyrirgjöf frá Ghiggia og kastaði sér því augnabliki of seint til að stöðva boltann. Hann varð gerður að skúrki og slapp aldrei við skömmina. Fjölmiðlar og almenningur voru svo sigri hrósandi, byggt á nánast óstöðvandi gengi Brasilíu, að þeir höfðu þegar byrjað að lýsa Brasilíu yfir nýja heimsmeistara dögum fyrir leikinn. Dagblöð eins og Gazeta Esportiva í São Paulo og O Mundo í Rio de Janeiro lýstu yfir sigri daginn fyrir leikinn. Tuttugu og tvær gullmedalíur voru gerðar með nafni hvers leikmanns áletruðu og borgarstjóri Rio, Ângelo Mendes de Moraes, flutti ræðu á leikdegi með orðunum: „Þið, leikmenn, sem eftir örfáar klukkustundir verðið hylltir sem meistarar af milljónum samlanda. Þið, sem eigið ykkur enga keppinauta á öllu vesturhveli jarðar! Þið, sem sigrið alla aðra keppinauta! Þið, sem ég heilsa þegar sem sigurvegurum!“ Þegar leiknum lauk tók við átakanleg alger þögn á troðfullum vellinum. Öll brasilíska þjóðin grét sáran og meðal þeirra var hinn níu ára gamli Pele sem átti seinna eftir að breyta örlögum sinnar þjóðar á HM. Hann talaði seinna um að hafa grátið, grátið og grátið eins og allir í kringum hann. Tapið steypti landinu svo sannarlega í sorg vegna þessa atburðar sem varð þekktur sem Maracanazo, eða „Maracanã-höggið“. Markverðinum Barbosa var kennt um tapið og hann þjáðist vegna þess það sem eftir var ævinnar, þar sem leikurinn varð hluti af brasilískri þjóðsögu. Árið 1963 fékk Barbosa gömlu, ferköntuðu trémörkin af Maracanã-leikvanginum að gjöf, sem hann fór með heim og brenndi. Þrjátíu árum síðar meinaði forseti brasilíska knattspyrnusambandsins, Ricardo Teixeira, honum að vera lýsandi við útsendingu á landsleik. Árið 2000 sagði Barbosa í viðtali: „Hámarksrefsing í Brasilíu er 30 ára fangelsi, en ég hef nú þegar greitt í 50 ár fyrir eitthvað sem ég ber ekki einu sinni ábyrgð á.“ Þann 7. apríl sama ár lést hann úr hjartaáfalli, 79 ára að aldri. Tapið varð einnig til þess að landsliðsbúningurinn var bannaður. Hvítar treyjur Brasilíu með bláum krögum sem liðið klæddist í úrslitaleiknum urðu, í kjölfar ósigursins, fyrir gagnrýni frá íþróttasambandi landsins fyrir að vera „óþjóðræknar“ og fólkið vildi banna búninginn. Árið 1953 með stuðningi brasilíska íþróttasambandsins var haldin keppni af dagblaðinu Correio da Manhã um að hanna nýjan búning, með þeirri reglu að hann yrði að innihalda liti þjóðfánans. Að lokum sigraði teiknarinn Aldyr Garcia Schlee keppnina en hann kom með hönnun að gulri treyju með grænum röndum, bláum stuttbuxum með hvítum röndum og hvítum sokkum. Búningur Brasilíumanna hefur ekki breyst síðan og fært þjóð sinni fimm heimsmeistaratitla en sá fyrsti kom á HM í Svíþjóð átta árum eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum. HM 2026 í fótbolta Mest lesið Elísa vann aftur á Ítalíu Sport Tyrkland yfirgefur HM sem „heimsmeistari“ Fótbolti Tíu ár frá kraftaverkinu í Nice Fótbolti 91 árs og mættur á sitt 18. heimsmeistaramót Fótbolti Bellingham braut ísinn og England vann riðilinn Fótbolti Fyrirtækin sem léku á FIFA og græddu á banninu Fótbolti Ummæli Tuchels um Reece James vekja furðu: „Enginn gat séð þetta fyrir“ Fótbolti Lenti saman á æfingu og þjálfarinn var ánægður með það Fótbolti Haraldur Franklín nálgast Opna breska Golf Spyr hvort VAR sé orðið happadrætti á þessu HM Fótbolti Fleiri fréttir Króatar tóku annað sætið af Ganverjum Kólumbía - Portúgal | Toppsæti riðilsins undir Bellingham braut ísinn og England vann riðilinn Bielsa með böggum hildar: „Skildi ekkert eftir mig fyrir úrúgvæskan fótbolta“ Tveir kantmenn gætu verið úr leik hjá Evrópumeisturunum Xabi Alonso vill fá Xhaka til Chelsea KR skoraði sex og fór á toppinn Ummæli Tuchels um Reece James vekja furðu: „Enginn gat séð þetta fyrir“ Sextán ára bjargaði Gróttu á Húsavík Fullviss að möguleg félagaskipti Anderson trufli hann ekki Malmö valtaði yfir Kristianstad 91 árs og mættur á sitt 18. heimsmeistaramót Tíu ár frá kraftaverkinu í Nice Varsjáin tók sæti í 32 liða úrslitum frá Írönum Skiptar skoðanir á Messi og Ronaldo umræðunni í Eyjum Spyr hvort VAR sé orðið happadrætti á þessu HM Tyrkland yfirgefur HM sem „heimsmeistari“ Uppeldiskerfi argentínska fótboltans níðist á börnum Fyrirtækin sem léku á FIFA og græddu á banninu Nú tók Arnar Bjarki met af Eiði Smára FIFA bannaði Frökkum að bera sorgarbönd vegna móður Deschamps Lenti saman á æfingu og þjálfarinn var ánægður með það Þjálfari Portúgala byrjaði að undirbúa Kólumbíuleikinn í mars Endurkoma hjá Leikni í Breiðholtsslagnum og HK vann Fylki Dembele stal senunni frá Mbappé á móti varaliði Norðmanna Guðmundur Andri í FH eins og faðir hans forðum AC Milan kaupir Ramos fyrir metfé Búið að slá markametið á HM í fótbolta Orri og Ísak mætast í æfingaleik Haaland og Ödegaard báðir á bekknum gegn Frakklandi Sjá meira
Sjaldan, ef nokkurn tímann, hefur tap á heimsmeistaramóti farið jafnilla með þjóð og þegar Brasilíumenn misstu af heimsmeistaratitlinum 1950. Þetta var eina heimsmeistaramótið sem var ekki opinber úrslitaleikur en lokaleikur Brasilíu og Úrúgvæ var samt sem áður lokaleikur úrslitariðilsins og óopinber úrslitaleikur. Allir héldu að Brasilía myndi þar tryggja sér heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn. Þeir voru á heimavelli með næstum því tvö hundruð þúsund í stúkunni, voru búnir að vinna síðustu leikina á undan með markatölunni 13-2, þeim nægði jafntefli og þeir komust yfir í upphafi seinni hálfleiks. Í stað þess að landa sigri (eða jafntefli) þá misstu Brasilíumennirnir frá sér heimsbikarinn. Úrúgvæ skoraði tvisvar á síðasta hálftímanum og tryggði sér heimsmeistaratitilinn. Juan Alberto Schiaffino jafnaði metin á 66. mínútu og ellefu mínútum fyrir leikslok skoraði Alcides Ghiggia sigurmarkið þar sem hann þaut upp hægri kantinn og skaut lágu skoti sem fór rétt undir markvörðinn Moacir Barbosa. Barbosa hafði búist við fyrirgjöf frá Ghiggia og kastaði sér því augnabliki of seint til að stöðva boltann. Hann varð gerður að skúrki og slapp aldrei við skömmina. Fjölmiðlar og almenningur voru svo sigri hrósandi, byggt á nánast óstöðvandi gengi Brasilíu, að þeir höfðu þegar byrjað að lýsa Brasilíu yfir nýja heimsmeistara dögum fyrir leikinn. Dagblöð eins og Gazeta Esportiva í São Paulo og O Mundo í Rio de Janeiro lýstu yfir sigri daginn fyrir leikinn. Tuttugu og tvær gullmedalíur voru gerðar með nafni hvers leikmanns áletruðu og borgarstjóri Rio, Ângelo Mendes de Moraes, flutti ræðu á leikdegi með orðunum: „Þið, leikmenn, sem eftir örfáar klukkustundir verðið hylltir sem meistarar af milljónum samlanda. Þið, sem eigið ykkur enga keppinauta á öllu vesturhveli jarðar! Þið, sem sigrið alla aðra keppinauta! Þið, sem ég heilsa þegar sem sigurvegurum!“ Þegar leiknum lauk tók við átakanleg alger þögn á troðfullum vellinum. Öll brasilíska þjóðin grét sáran og meðal þeirra var hinn níu ára gamli Pele sem átti seinna eftir að breyta örlögum sinnar þjóðar á HM. Hann talaði seinna um að hafa grátið, grátið og grátið eins og allir í kringum hann. Tapið steypti landinu svo sannarlega í sorg vegna þessa atburðar sem varð þekktur sem Maracanazo, eða „Maracanã-höggið“. Markverðinum Barbosa var kennt um tapið og hann þjáðist vegna þess það sem eftir var ævinnar, þar sem leikurinn varð hluti af brasilískri þjóðsögu. Árið 1963 fékk Barbosa gömlu, ferköntuðu trémörkin af Maracanã-leikvanginum að gjöf, sem hann fór með heim og brenndi. Þrjátíu árum síðar meinaði forseti brasilíska knattspyrnusambandsins, Ricardo Teixeira, honum að vera lýsandi við útsendingu á landsleik. Árið 2000 sagði Barbosa í viðtali: „Hámarksrefsing í Brasilíu er 30 ára fangelsi, en ég hef nú þegar greitt í 50 ár fyrir eitthvað sem ég ber ekki einu sinni ábyrgð á.“ Þann 7. apríl sama ár lést hann úr hjartaáfalli, 79 ára að aldri. Tapið varð einnig til þess að landsliðsbúningurinn var bannaður. Hvítar treyjur Brasilíu með bláum krögum sem liðið klæddist í úrslitaleiknum urðu, í kjölfar ósigursins, fyrir gagnrýni frá íþróttasambandi landsins fyrir að vera „óþjóðræknar“ og fólkið vildi banna búninginn. Árið 1953 með stuðningi brasilíska íþróttasambandsins var haldin keppni af dagblaðinu Correio da Manhã um að hanna nýjan búning, með þeirri reglu að hann yrði að innihalda liti þjóðfánans. Að lokum sigraði teiknarinn Aldyr Garcia Schlee keppnina en hann kom með hönnun að gulri treyju með grænum röndum, bláum stuttbuxum með hvítum röndum og hvítum sokkum. Búningur Brasilíumanna hefur ekki breyst síðan og fært þjóð sinni fimm heimsmeistaratitla en sá fyrsti kom á HM í Svíþjóð átta árum eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum.
HM 2026 í fótbolta Mest lesið Elísa vann aftur á Ítalíu Sport Tyrkland yfirgefur HM sem „heimsmeistari“ Fótbolti Tíu ár frá kraftaverkinu í Nice Fótbolti 91 árs og mættur á sitt 18. heimsmeistaramót Fótbolti Bellingham braut ísinn og England vann riðilinn Fótbolti Fyrirtækin sem léku á FIFA og græddu á banninu Fótbolti Ummæli Tuchels um Reece James vekja furðu: „Enginn gat séð þetta fyrir“ Fótbolti Lenti saman á æfingu og þjálfarinn var ánægður með það Fótbolti Haraldur Franklín nálgast Opna breska Golf Spyr hvort VAR sé orðið happadrætti á þessu HM Fótbolti Fleiri fréttir Króatar tóku annað sætið af Ganverjum Kólumbía - Portúgal | Toppsæti riðilsins undir Bellingham braut ísinn og England vann riðilinn Bielsa með böggum hildar: „Skildi ekkert eftir mig fyrir úrúgvæskan fótbolta“ Tveir kantmenn gætu verið úr leik hjá Evrópumeisturunum Xabi Alonso vill fá Xhaka til Chelsea KR skoraði sex og fór á toppinn Ummæli Tuchels um Reece James vekja furðu: „Enginn gat séð þetta fyrir“ Sextán ára bjargaði Gróttu á Húsavík Fullviss að möguleg félagaskipti Anderson trufli hann ekki Malmö valtaði yfir Kristianstad 91 árs og mættur á sitt 18. heimsmeistaramót Tíu ár frá kraftaverkinu í Nice Varsjáin tók sæti í 32 liða úrslitum frá Írönum Skiptar skoðanir á Messi og Ronaldo umræðunni í Eyjum Spyr hvort VAR sé orðið happadrætti á þessu HM Tyrkland yfirgefur HM sem „heimsmeistari“ Uppeldiskerfi argentínska fótboltans níðist á börnum Fyrirtækin sem léku á FIFA og græddu á banninu Nú tók Arnar Bjarki met af Eiði Smára FIFA bannaði Frökkum að bera sorgarbönd vegna móður Deschamps Lenti saman á æfingu og þjálfarinn var ánægður með það Þjálfari Portúgala byrjaði að undirbúa Kólumbíuleikinn í mars Endurkoma hjá Leikni í Breiðholtsslagnum og HK vann Fylki Dembele stal senunni frá Mbappé á móti varaliði Norðmanna Guðmundur Andri í FH eins og faðir hans forðum AC Milan kaupir Ramos fyrir metfé Búið að slá markametið á HM í fótbolta Orri og Ísak mætast í æfingaleik Haaland og Ödegaard báðir á bekknum gegn Frakklandi Sjá meira