Gervi­greind er að breyta því hvað það þýðir að vera góður stjórnandi

Í áratugi hefur verið hægt að komast langt í stjórnun með tiltölulega fyrirsjáanlegum hætti. Góður stjórnandi skipulagði verkefni, fylgdist með rekstri, stjórnaði upplýsingaflæði og tók ákvarðanir byggðar á reynslu og gögnum sem aðeins fáir höfðu aðgang að.

Sú mynd er að breytast mjög hratt. Gervigreind er ekki bara að breyta vinnunni sjálfri. Hún er að breyta væntingunum til þeirra sem leiða hana. Þegar starfsfólk hefur aðgang að verkfærum sem geta greint upplýsingar á sekúndum, skrifað tillögur að stefnu, búið til kynningar og sjálfvirknivætt stóran hluta daglegra verkefna, þá veikist eitt af hefðbundnum hlutverkum stjórnenda.

Þeir eru ekki lengur hliðverðir upplýsinganna. Í mörgum fyrirtækjum var stjórnunarvald áður að hluta byggt á því að stjórnendur höfðu meiri upplýsingar, meiri reynslu eða meiri yfirsýn en aðrir. Nú er það að breytast. Starfsfólk getur oft nálgast upplýsingar jafn hratt eða hraðar en yfirmenn þess. Það neyðir leiðtoga til að skapa virði með öðrum hætti.

Á næstu árum munu bestu stjórnendurnir líklega ekki vera þeir sem hafa flest svörin heldur þeir sem geta skapað skýra stefnu í heimi þar sem allir hafa aðgang að upplýsingum. Þetta er miklu erfiðara verkefni en margir gera sér grein fyrir. Því þegar hraðinn eykst verður freistandi að stjórna með stöðugum viðbrögðum. Að hoppa milli verkefna. Að elta nýjustu tæknina. Að fylla dagana af fundum og ákvarðanum án raunverulegrar stefnu.

En fólk þarf meira en hraða. Það þarf samhengi. Það þarf leiðtoga sem geta svarað einföldum en mikilvægum spurningum. Hvert erum við að fara? Af hverju skiptir þetta máli? Hvaða gildi eiga að leiða okkur? Hvernig eigum við að vinna saman þegar allt í kringum okkur breytist hratt?

Þetta verður sérstaklega mikilvægt í íslensku samfélagi þar sem fyrirtæki og stofnanir eru oft lítil og tengslin persónulegri en víða annars staðar. Í litlu samfélagi finnur fólk mjög hratt hvort stjórnendur séu raunverulega til staðar. Hvort þeir skilji breytingarnar sjálfir. Hvort þeir séu að fela óvissu eða ræða hana hreinskilnislega.

Traust verður því sífellt mikilvægara stjórnunarverkfæri. Ekki vegna þess að fólk verði minna tæknilegt heldur vegna þess að tæknin mun skapa meiri óvissu, meiri hraða og meiri breytingar. Þá leitar fólk í leiðtoga sem skapa stöðugleika og skýrleika.

Þetta hefur líka áhrif á stjórnir fyrirtækja. Margar stjórnir ræða gervigreind enn sem áhættumál eða tæknimál. En í raun er þetta orðið stefnumótandi leiðtogamál. Stjórnir þurfa að spyrja nýrra spurninga. Er fyrirtækið að læra nógu hratt? Er menningin tilbúin fyrir breytingar? Eru stjórnendur að byggja upp hæfni eða bara kaupa ný kerfi? Er traust starfsfólks og viðskiptavina að styrkjast eða veikjast? Þetta eru ekki spurningar sem hægt er að framselja alfarið til upplýsingatæknisviðsins.

Kannski er áhugaverðasta breytingin sú að gervigreind gæti gert mannlega eiginleika mikilvægari en áður. Forvitni. Dómgreind. Hæfileikinn til að hlusta. Hugrekki til að taka erfiðar ákvarðanir. Hæfileikinn til að byggja upp traust milli fólks. Getan til að skapa tilgang. Þetta eru ekki mjúk gildi á tímum gervigreindar. Þetta gætu orðið mikilvægustu samkeppnisgildi fyrirtækja.

Því þegar tæknin verður aðgengileg öllum verður sífellt erfiðara að aðgreina sig með tækninni einni saman. Munurinn mun liggja í því hvernig fólk vinnur saman, hvernig ákvarðanir eru teknar og hvers konar menning leiðtogarnir byggja.

Þetta er ástæða þess að margir stjórnendur munu upplifa næstu ár sem mjög óþægileg. Gervigreind neyðir þá til að endurmeta eigið hlutverk. Hún neyðir þá til að læra aftur. Hún neyðir þá til að viðurkenna að reynsla síðustu tuttugu ára dugar ekki ein og sér fyrir næstu tíu.

En fyrir þá sem eru tilbúnir að aðlagast liggja líka mikil tækifæri. Því heimurinn þarf enn leiðtoga. Kannski meira en nokkru sinni fyrr.

Höfundur er ráðgjafi á sviði gervigreindar og höfundur bókarinnar The AI Fluent Leader.