Reyndi að hindra að Ís­land nyti rétt­lætis

Dæmin sem Ingólfur Sverrisson kaus að taka í grein á Vísi nýverið um meint erlent réttlæti og innlent ranglæti til þess að reyna að rökstyðja inngöngu Íslands í Evrópusambandið voru afar áhugaverð. Fyrsta dæmið var Jón Hreggviðsson sem Íslandsklukka Halldórs Laxness fjallar um og gefið var að sök að hafa orðið embættismanni Danakonungs að bana. Saga hans gerðist einkum á 17. öld þegar Ísland var ekki aðeins hluti af Danmörku heldur konungurinn einvaldur. Dómsvaldið hér á landi, sem Jón barðist við, heyrði þannig undir hið danska yfirvald landsins. Enda var Jón til að mynda sendur til Danmerkur til afplánunar.

Dæmi tvö var dómur Mannréttindadómstóls Evrópu á níunda áratug síðustu aldar um að það færi gegn mannréttindasáttmála álfunnar að sami embættismaður færi bæði með ákæru- og dómsvald. Nokkuð sem Ingólfur sagði hafa átt sér stað „fyrir nokkrum árum“. Það getur sjálfsagt verið teygjanlegt orðalag fyrir einhverjum. Hins vegar heyrir Mannréttindadómstóllinn ekki undir Evrópusambandið heldur Evrópuráðið sem Ísland á aðild að ásamt nær öllum ríkjum Evrópu og hefur ekkert með sambandið að gera. Mjög langur vegur er vitanlega frá því að allt sem kemur erlendis frá sér sjálfkrafa af hinu góða.

Dæmi þrjú var Icesave-málið. Þar benti Ingólfur réttilega á að Ísland hefði að lokum verið sýknað í því af EFTA-dómstólnum. Enda voru lögin okkar megin. Hins vegar minntist hann ekkert á það að Evrópusambandið lagði ríka áherzlu á að málið færi ekki fyrir dómstóla. Hvað þá að sambandið veitti brezkum og hollenzkum stjórnvöldum „óhaggandi stuðning“ gegn Íslandi þrátt fyrir „efnahagslega eyðileggingu“ landsins eins og segir í nýlegri rannsóknargrein Eiríks Bergmanns Einarssonar, prófessors í stjórnmálafræði, um málið. Stefndi Evrópusambandið sér að lokum inn í málið fyrir EFTA-dómstólnum gegn Íslandi.

Hins vegar hefði dómstóll Evrópusambandsins að öllum líkindum dæmt á annan veg eins og Carl Baudenbacher, fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins hefur fjallað um. Það er að segja Íslandi í óhag. Það vildi hins vegar svo heppilega til að dómstóll sambandsins hafði ekki dæmt í hliðstæðu máli þegar Icesave-málið fór fyrir EFTA-dómstólinn og fyrir vikið var sá síðarnefndi ekki bundinn af fordæmi hins fyrrnefnda sem annars hefði verið raunin. Með öðrum orðum var ekkert réttlæti í boði af hálfu Evrópusambandsins í Icesave-málinu. Þvert á móti reyndi sambandið að koma í veg fyrir að Ísland nyti réttlætis

Við Íslendingar unnum sigur í Icesave-málinu í krafti fullveldisins rétt eins og í þorskastríðunum áður og fleiri hagsmunamálum þjóðarinnar í gegnum tíðina, stórum og smáum. Vegna þess að við höfðum valdið hér innanlands til þess að taka ákvarðanir í samræmi við hagsmuni lands og þjóðar. Fyrir vikið þurftum við ekki að ósekju að axla ábyrgð á skuldum einkabanka líkt og raunin varð í Grikklandi og á Írlandi sem bæði eru innan Evrópusambandsins. Innan sambandsins hefði raunin orðið önnur sem fyrr segir þar sem valdið hefði ekki lengur verið í okkar höndum og vægi okkar færi einkum eftir íbúafjölda landsins.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.