Danir ætla að verja Græn­land

Það hefur ekki farið framhjá neinum sem fylgist með fréttum að Trump, forseti Bandaríkjanna hefur gert sjálfan sig að helsta fréttaefni leiðtogafundarins í Ankara með yfirlýsingum um óánægju með Atlantshafsbandalagið, hótunum um að draga bandarískt herlið frá Evrópu og ítrekun á ásetningi um að ná fullum yfirráðum yfir Grænlandi. Spánverjar, sem hafa verið tregafullir bandamenn fram til þessa, sæta hótunum um viðskiptabann vegna árásar Bandaríkjamanna og Ísraela á Íran þar sem Trump forseta þykir þá ekki hafa sýnt nægan stuðning við ofangreinda árás. Sem var, til að halda því til haga, ákveðin án samráðs við Evrópu eða NATO. Árás án skilgreindra markmiða sem hefur opnað ormagryfju stórfelldra hernaðarátaka í Mið-Austurlöndum sem ekki sér fyrir endann á. Og lokað Hormuz-sundi fyrir skipaumferð sem hefur haft mikil og alvarleg áhrif á efnhagslíf heimsins.

Sem er miður því Atlantshafsbandalagið hefur verið samstíga í að auka eigin hernaðarmátt og varnarviðbúnað, þ.m.t. stuðning við Úkraínu sem háir tilvistarstríð gegn árásum Rússa. Yfirgangur Rússa og brot gegn fullveldi og sjálfstæði Úkraínu er öryggisógn við alla Evrópu. Ísland er þar ekki undanskilið, þó svo að margir telja landið vera utan alfaraleiðar og þar með ekki í hættu ef Rússar hafa betur gegn Úkraínu. En forseti Bandaríkjanna hefur á sinn sjálfhverfa hátt tryggt að skilaboðin frá leiðtogafundinum eru ekki samheldni og samstaða gegn þessari öryggisógn í Evrópu heldur vafi á því hvort Bandaríkin muni koma öðrum aðildarþjóðum til aðstoðar ef fimmta grein bandalagsins er virkjuð. Rússar sem fylgjast vel með leiðtogafundinum hljóta að gleðjast yfir þessu. Íslenskir stjórnmálamenn segja að það eigi ekki að skemmta skrattanum, en raunveruleikinn er sá að það er staðan í dag, því miður.

Forsætisráðherra Danmerkur hefur enn á ný þurft að endurtaka fyrri yfirlýsingar um að Grænland sé ekki til sölu og bætir við að Danir munu verja Grænland ef brotið er á fullveldi ríkjasambandsins. Danskir stjórnmálamenn segja þetta vitandi það ef til hernaðarátaka kemur á milli Danmerkur og Bandaríkjanna standa þeir fyrrnefndu höllum fæti. Eigi að síður er því slegið föstu af þeirra hálfu að Danir munu taka til varna ef þörf krefur. Sama hvernig fer. Þetta er djörf yfirlýsing og ákvörðun. Geri Trump, forseti alvöru úr þeim hótunum að beita valdi til að ná yfirráðum yfir Grænlandi verður því mætt af fullri hörku af hálfu danskra stjórnvalda. Þeir munu taka til varna!

Sem er ekki hægt að segja um Íslendinga eða varnarstefnu íslenskra stjórnvalda. Þó að hættumatið í þverpólitískri skýrslu Alþingis um varnir landsins sé skýrt, er niðurstaðan eftir sem áður sú að útvista alfarið öllum landvörnum til erlendra aðila, þ.e. NATO og Bandaríkjamanna. Íslendingar ætla ekki að verja eigið sjálfstæði og fullveldi. Það eiga aðrir að gera það. Það er ekkert ákall frá erlendum bandalagsþjóðum að Íslendingar komi á fót eigin varnarviðbúnaði segja sumir og telja ástæðu til að gera ekkert. En það er ekki erlendra bandalagsþjóða að segja okkur fyrir verkum. Það er okkar að ákveða hvaða landvarnir við viljum hafa í samvinnu við bandalagsþjóðir. Og á meðan Íslendingar segja pass þegar að kemur að eigin varnarviðbúnaði er sú hætta fyrir hendi að við getum ekki tekið til varna þó svo að við stöndum frammi fyrir augljósri og raunverulegri tilvistarógn.

Höfundur er sérfræðingur í varnarmálum.