„Að deila og drottna“ - hugleiðingar miðaldra konu að kvöldlagi Ingibjörg Einarsdóttir skrifar 11. júlí 2026 09:02 „Að deila og drottna“ (divide et impera) er gömul valdastefna sem gengur út á að halda fólki sundruðu svo það geti ekki sameinast. Ef hópur stendur saman er hann sterkur. Ef hann er klofinn verður auðveldara að stjórna honum. Undanfarið hefur þetta hugtak verið mér ofarlega í huga. Ég er nýkomin úr heimsókn til sonar míns. Ég fór ekki í frí. Ég fór vegna þess að ég þurfti að sækja honum meðferð sem er einfaldlega ekki í boði á Íslandi. Ég fór vegna raunverulegs kerfisvanda. Þess vegna á ég erfitt með að horfa upp á samfélagið festast mánuðum saman í deilum um tákn og fána á meðan stærri verkefni sitja eftir. Ég ætla ekki að dæma hvor fylkingin hefur rétt fyrir sér. Ég velti frekar fyrir mér hvort við séum öll farin að eyða svo mikilli orku í það sem sundrar okkur að við höfum minni orku í það sem sameinar okkur. Við eigum að geta verið ósammála af virðingu. En þegar umræðan verður að linnulausu skotgrafastríði gleymast spurningarnar sem skipta mestu máli. Af hverju er það ekki sjálfsagt að öll börn fái þá þjónustu sem lög kveða á um? Af hverju höfum við sætt okkur við geðheilbrigðiskerfi sem bregst bæði börnum og fullorðnum? Af hverju er heilbrigðiskerfið undir svona miklu álagi? Af hverju gleymum við öldruðum, fjölskyldum í vanda og þeim sem standa höllum fæti? Hvar týndist samkenndin? Ég trúi því ekki að lausnin felist í því að setja fólk í sífellt fleiri kassa. Ég trúi því að allir eigi sama tilverurétt, sömu mannréttindi og sömu reisn - óháð því hverjir þeir eru. Kannski hef ég rangt fyrir mér. Kannski er þetta bara hugleiðing miðaldra konu í örmögnun. En eitt veit ég. Ég hef ekki lengur áhuga á að taka þátt í umræðu sem skilar fyrst og fremst meiri sundrungu. Ég vil frekar taka þátt í umræðu sem spyr hvernig við getum tryggt að ekkert foreldri þurfi að fara með barn sitt úr landi til að bjarga lífi þess. Hvernig við getum byggt upp heilbrigðis- og geðheilbrigðiskerfi sem stendur undir nafni. Hvernig við getum skapað samfélag þar sem fólk er ekki fyrst og fremst skilgreint eftir fylkingum heldur eftir sameiginlegri mennsku. Við þurfum ekki að vera sammála um allt. En við þurfum að geta sameinast um það sem skiptir mestu máli. Kannski er kominn tími til að fá „fullorðna fólkið“ aftur inn í stofuna. Höfundur er móðir. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason Skoðun Skoðun Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Skoðun Þöllin á þorpinu Jakob Tryggvason skrifar Skoðun Þjóðin sagði nei. En „látum eins og ekkert sé…” Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Málshraðasögur Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Búrkuball í inngildingarviku Þórarinn Hjartarson skrifar Skoðun Þjóðaratkvæðgreiðslan: Aðild að Evrópusambandinu hafnað Kristinn H. Gunnarsson skrifar Skoðun Blekking litla samfélagsins Sævar Þór Jónsson skrifar Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar Skoðun Bókun 35: Munurinn á stjórnarskrá Noregs og Íslands Júlíus Valsson skrifar Skoðun Kærleikur er pönk Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Er kostnaðurinn einskis virði? Hrafn Gunnarsson skrifar Skoðun Mikilvægi þess að lifa æskuna af Einar Torfi Einarsson Reynis skrifar Skoðun Hvað ef svarið hefði verið já? Eva Magnúsdóttir skrifar Skoðun Húsnæðisstefnan sem gerði ungt fólk að leiguliðum Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Veist þú í raun hvernig gervigreind virkar? Bjarki Sigurjónsson Thorarensen skrifar Sjá meira
„Að deila og drottna“ (divide et impera) er gömul valdastefna sem gengur út á að halda fólki sundruðu svo það geti ekki sameinast. Ef hópur stendur saman er hann sterkur. Ef hann er klofinn verður auðveldara að stjórna honum. Undanfarið hefur þetta hugtak verið mér ofarlega í huga. Ég er nýkomin úr heimsókn til sonar míns. Ég fór ekki í frí. Ég fór vegna þess að ég þurfti að sækja honum meðferð sem er einfaldlega ekki í boði á Íslandi. Ég fór vegna raunverulegs kerfisvanda. Þess vegna á ég erfitt með að horfa upp á samfélagið festast mánuðum saman í deilum um tákn og fána á meðan stærri verkefni sitja eftir. Ég ætla ekki að dæma hvor fylkingin hefur rétt fyrir sér. Ég velti frekar fyrir mér hvort við séum öll farin að eyða svo mikilli orku í það sem sundrar okkur að við höfum minni orku í það sem sameinar okkur. Við eigum að geta verið ósammála af virðingu. En þegar umræðan verður að linnulausu skotgrafastríði gleymast spurningarnar sem skipta mestu máli. Af hverju er það ekki sjálfsagt að öll börn fái þá þjónustu sem lög kveða á um? Af hverju höfum við sætt okkur við geðheilbrigðiskerfi sem bregst bæði börnum og fullorðnum? Af hverju er heilbrigðiskerfið undir svona miklu álagi? Af hverju gleymum við öldruðum, fjölskyldum í vanda og þeim sem standa höllum fæti? Hvar týndist samkenndin? Ég trúi því ekki að lausnin felist í því að setja fólk í sífellt fleiri kassa. Ég trúi því að allir eigi sama tilverurétt, sömu mannréttindi og sömu reisn - óháð því hverjir þeir eru. Kannski hef ég rangt fyrir mér. Kannski er þetta bara hugleiðing miðaldra konu í örmögnun. En eitt veit ég. Ég hef ekki lengur áhuga á að taka þátt í umræðu sem skilar fyrst og fremst meiri sundrungu. Ég vil frekar taka þátt í umræðu sem spyr hvernig við getum tryggt að ekkert foreldri þurfi að fara með barn sitt úr landi til að bjarga lífi þess. Hvernig við getum byggt upp heilbrigðis- og geðheilbrigðiskerfi sem stendur undir nafni. Hvernig við getum skapað samfélag þar sem fólk er ekki fyrst og fremst skilgreint eftir fylkingum heldur eftir sameiginlegri mennsku. Við þurfum ekki að vera sammála um allt. En við þurfum að geta sameinast um það sem skiptir mestu máli. Kannski er kominn tími til að fá „fullorðna fólkið“ aftur inn í stofuna. Höfundur er móðir.
Skoðun Farsælt samstarf sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu í 50 ár Páll Björgvin Guðmundsson skrifar