Taka snúning á risasvartholi með hjálp skruggufljótrar stjörnu

Aðeins tæpir 1,8 milljarða kílómetra skilja að stjörnuna S301 og risasvartholið Sagittarius A* í miðju Vetrarbrautarinnar okkar. Það er aðeins um fimmtungi lengra en vegalengdin á milli sólarinnar okkar og Satúrnusar og tólfföld fjarlægðin frá jörðu til sólar. Aldrei áður hefur stjarna fundist svo nálægt risasvartholi.

Stjarnan nær um 25.000 kílómetra hraða á sekúndu þegar hún gengur hring eftir hring um svartholið á 8,7 ára fresti. Það er mesti hraði sem stjarna hefur mælst á í Vetrarbrautinni okkar, að því er segir í tilkynningu frá Evrópsku stjörnustöðinni á suðurhveli (ESO).

Nálægð S301 við svartholið opnar spennandi möguleika fyrir stjörnufræðinga. Þeir geta reiknað út snúning svartholsins um sjálft sig út frá áhrifum hans á sporbraut stjörnunnar. Tiltölulega skammur umferðartími stjörnunnar um svartholið þýðir að þeir gætu lokið mælingunum á næstu tíu árum í stað þess að bíða í áratugi.

„Án þessarar stjörnu hefðum við þurft að mæla hreyfingar stjarna í nokkra áratugi í viðbót til þess að komast einu sinni nálægt því að mæla snúning svarthols,“ segir Juan Osorno, stjörnufræðingur við LIRA-athuganastöðuna í París í Frakklandi.

Almenna afstæðiskenning Alberts Einstein gerir ráð fyrir því að svarthol sem snýst dragi tímarúmið sjálft með sér og bjagi það. Beinar mælingar á snúningi svartholsins, sem er með massa á við um fjórar milljónir sóla, gætu reynt á kenninguna.

Næst verður S310 í svartholsnánd árið 2031. Vísindamennirnir telja sig þurfa að fylgjast með að minnsta kosti tveimur heilum umferðum stjörnunnar um svartholið til þess að þeir geti ákvarðað snúning svartholsins með nákvæmni.

Fréttin hefur verið uppfærð. Upphaflega var misritað í henni að stjarnan næði 25.000 kílómetra hraða á klukkunstund en ekki sekúndu.