Einn mánuður án á­fengis breytti öllu

Í dag eru þrettán ár liðin frá því Sunna Ben drakk síðast áfengi. Á þeim tíma hefur hún byggt upp fjölbreyttan feril sem ljósmyndari og DJ, stofnað fjölskyldu með Andra Frey Þorgeirssyni tónlistarmanni og sviðstjóra Hörpu, eignast tvo syni og gengið í hjónaband. Haustið 2025 létu þau Andri pússa sig saman í litlu og persónulegu brúðkaupi þar sem synir þeirra, fjölskylda og vinir fögnuðu með þeim.

„Daginn sem þrettán ára edrúafmælið mitt kom upp var ég líka að fá tölvupóst frá skrifstofu forsetans um hvort það mætti nota myndir sem ég hafði tekið. Þá hugsaði ég bara: „Vá, hvað er margt búið að gerast á þessum tíma.“ Núna er ég rosalega glöð því mér hefur tekist að samtvinna öll áhugamálin mín og ástríðuna mína í ógeðslega skemmtilegan feril. Stundum trúi ég því ekki hvað ég er að gera í vinnunni og hvað ég fæ stór og fjölbreytt verkefni,“ segir Sunna.

Ætlaði heim að „meika það“

Sunna útskrifaðist úr myndlistarnámi í Amsterdam árið 2012 og þá lá leiðin heim til Íslands. 

Hún var 23 ára gömul og planið var ekki flókið: Hún ætlaði að verða myndlistarkona.

„Ég útskrifaðist ung, fór mjög ung út og kom heim og hugsaði: „Jæja, nú ætla ég bara að meika það.“ En það er auðvitað aðeins auðveldara sagt en gert. Maður þarf alltaf að vinna annars staðar til að geta búið til myndlist samhliða.“

Sunna hoppaði á milli starfa fyrsta árið eftir heimkomuna. Eitt þeirra endaði með því að hún missti vinnuna og fór á atvinnuleysisbætur. Hún var að eigin sögn „atvinnulaus, skítblönk og á algjörum bömmer“.

„Ég hafði verið að vinna hjá manni sem fannst ekkert endilega þurfa að borga laun. Ég missti því vinnuna, átti engan pening og var að byrja á atvinnuleysisbótum með mjög lítil bótaréttindi.“

Blackout nánast í hvert skipti

Á sama tíma var samband Sunnu við áfengi orðið erfitt.

„Fólk í kringum mig var ekki endilega að kveikja á því hvað ég átti í erfiðu sambandi við áfengi, en ég var oft í marga daga að ná mér líkamlega og andlega eftir djamm, sem kom sér sérlega illa þegar það liðu aldrei margir dagar á milli djamma.“

Sunna segir sig hafa farið mjög oft í „blackout“ þegar hún drakk. Hún mundi þá lítið eða ekkert eftir stórum hluta kvöldsins. Óvissan sem beið morguninn eftir var sérstaklega erfið, eins og hún lýsir því.

„Því fylgir mikið óöryggi að muna aldrei neitt og ég er líka kvíðamanneskja. Þá er áfengið bara olía á eldinn. Fyrir mér var þetta stöðugur kvíði og vanlíðan: „Oh my god, hvað gerðist í gær? Gerði ég mig að fífli? Sagði ég eitthvað sem ég átti ekki að segja?““

Stundum var kvíðinn svo mikill að hún hringdi í vini sína til að kanna hvað hefði raunverulega gerst.

„Ég gat ímyndað mér að ég hefði verið ógeðslega dónaleg við einhvern og svo hringdi ég í vini mína daginn eftir og spurði: „Var ég til vandræða í gær?“ Og þau bara: „Ha? Nei, þú varst bara rosalega hress og svo dast þú ofan af borði.“ Maður fer sérstaklega illa út úr þessu ef maður er kvíðinn fyrir.“

Sunna var síðar greind með ADHD og fékk kvíðalyf. Þegar hún hætti að drekka hafði hún hvorki greiningarnar né þau bjargráð sem hún hefur í dag og segir aukinn skilning á eigin heila- og taugastarfsemi hafa hjálpað sér að sjá ýmislegt í nýju ljósi.

Beyoncé og edrúglamúrinn

Hugmyndin um að hætta að drekka hafði þó kviknað löngu áður en Sunna lét verða af því. Ólíkt mörgum sem sjá fyrir sér edrúmennsku sem fórn fannst henni eitthvað heillandi við hana.

„Mig langaði að vera edrú en ég ímyndaði mér að ég hefði ekki sjálfstjórnina í það. Mér fannst einhvern veginn svo glamúrus að drekka ekki. Ég elska til dæmis Beyoncé og á þessum tíma fannst mér ég aldrei sjá hana með vín í hendinni, heldur var hún alltaf flott og glæsileg og með allt á hreinu.“

Svo kom september 2013 og Sunna ákvað að prófa að sleppa áfenginu í einn mánuð. Fjárhagurinn átti stóran þátt í þeirri ákvörðun.

„Ég átti engan pening, var að byrja á atvinnuleysisbótum og átti mjög lítil bótaréttindi. Þetta voru einhverjir tíu þúsund kallar fyrir ákveðið tímabil. Það var enginn að fara mikið að djamma fyrir það. Svo kom október og Meistaramánuður tók við og þá hugsaði ég bara: Ókei, ég held áfram. Þá var þetta líka svolítið sjálfsagt og fleiri voru kannski ekkert að drekka. Svo fór djammið smám saman aftur í gang en ég fann að mig langaði ekkert til þess að byrja aftur að drekka.“

Heilinn hætti að semja hryllingssögur

Eftir aðeins nokkrar vikur fór Sunna að eigin sögn að taka eftir því að henni leið öðruvísi, ekki bara líkamlega.

„Eftir kannski einn mánuð fann ég hvað mér leið miklu betur. Heilinn var ekki lengur stöðugt að semja hryllingssögur um allt sem hefði getað gerst kvöldið áður. Kvíðinn minnkaði gífurlega mikið líka.“

Sunna var þá nýbyrjuð í líkamsrækt og uppgötvaði líka hversu miklu auðveldara var að æfa þegar helgarnar fóru ekki í drykkju og þynnku.

„Ég var tiltölulega nýbyrjuð í líkamsrækt og fann hvað það var geðveikt að geta alltaf farið á æfingu. Ég komst á æfingar og gat æft ógeðslega mikið og fundið mun á forminu og getunni í fyrsta sinn. Það var mjög hvetjandi. Mér leið svo vel.“

Stærsti ávinningurinn var þó kannski sá sem flestir hugsa minnst um: tíminn.

„Partí og djamm og drykkja taka náttúrulega rosalega mikinn tíma. Svo kemur tíminn sem tínist í daginn eftir þegar maður vaknar timbraður og allur dagurinn er eiginlega ónýtur.“

Í dag, þegar Sunna starfar sjálfstætt, hefur tíminn enn meira vægi.

„Svo er brjálaður sparnaður falinn í þessu. Maður finnur sér auðvitað eitthvað annað til að eyða peningunum í en þetta sparar mjög mikið. Sérstaklega þegar maður selur tímann sinn eins og ég geri.“

Erfiðast að vera ung og edrú

Það var þó ekki þannig að allt yrði skyndilega einfalt. Félagslegi hlutinn varð ein stærsta áskorunin. Sunna var ung, einhleyp og langaði ekki að vera einhleyp að eilífu. Áfengi var hins vegar nánast innbyggt í stefnumót og félagslíf.

„Ég var varla að deita í að minnsta kosti ár, kannski lengur. Maður hugsaði: „Hvernig á ég að vera? Það er enginn annar hérna edrú.“ Þetta var svolítið einangrandi og maður þurfti einhvern veginn að venjast því að fara í partí og sötra sódavatn á meðan allir aðrir voru með bjór.“

Við það varð henni sífellt ljósara hversu stóran sess áfengi skipar í íslensku samfélagi.

„Það er ótrúlegt hvað áfengi er stór hluti af lífinu hjá okkur. Það er rosalega normalíserað. En þegar maður er kominn aðeins inn í edrúmennskuna er ekkert mál að fara í partí edrú.“

Sunna tekur þó skýrt fram að hennar reynsla sé ekki mælikvarði á stöðu annarra. Sumir glími við alvarlegan fíknisjúkdóm, þurfi meðferð og geti ekki verið í kringum áfengi.

„Það þarf að virða það. En fyrir okkur sem höfum svigrúm til að taka þessa ákvörðun og hún gengur vel, að því gefnu að maður hætti af eigin vilja en sé ekki að berjast við fíknisjúkdóm sem kann að gera þess háttar erfitt og er allt annar handleggur, þarf maður ekkert að hætta að mæta. Maður má alveg mæta og vera edrú og hafa gaman.“

Edrú í miðju skemmtanalífinu

Það er viss mótsögn í því að Sunna starfar að stórum hluta einmitt í umhverfi þar sem áfengið flæðir út um allt. Hún hefur DJ-að mikið bláedrú og segir það ekki aðeins ganga vel heldur finnur hún líka mun á eigin frammistöðu.

„Mér finnst ekkert erfitt að vera í kringum fullt af fólki sem er að drekka stíft, þvert á móti ýtir það undir löngunina hjá mér til að vera edrú. Ég klára vinnuna mína, reyni að gleðja fólkið og fá það til að dansa og líða vel. Svo vakna ég hress daginn eftir og á allan daginn fyrir mér.“

Sunna rifjar upp að á námsárunum í Amsterdam hafi hún kynnst annarri drykkjumenningu en heima á Íslandi.

„Umgjörðin þar í kringum vín og bjór var allt öðruvísi. Þar er áfengi náttúrulega ódýrara en hér og auðveldara að nálgast það. Mér fannst Hollendingar almennt kunna miklu betur að fara með áfengi heldur en Íslendingar. Ég kunni þetta hins vegar ekki og þessi hugsun að „fá sér bara einn“ var bara mjög framandi fyrir mér.“

Fjölskyldan sem kom síðar

Líf Sunnu tók síðan fleiri stórum breytingum. Hún og Andri Freyr eignuðust fyrsta son sinn á gamlársdag 2018 eftir sextán klukkustunda fæðingu. Drengurinn, fyrsta barn parsins, var fjórtán merkur og sagður afar hárprúður þegar hann kom í heiminn.

Síðar eignuðust þau annan son og í nóvember 2025 giftu Sunna og Andri sig í því sem hún sjálf kallaði „ponsulítið brúðkaup“. Athöfnin var lítil og persónuleg, synir þeirra tóku þátt ásamt fjölskyldu og vinum og dragdrottningin Gogo Starr skemmti gestum.

Sunna hefur sjálf velt því upp hvort hún hefði kynnst Andra, eignast strákana eða byggt upp núverandi líf hefði hún haldið áfram að drekka og telur það sjálf nokkuð ólíklegt, þótt það sé kannski ekki mjög auðvelt að spá í hvernig önnur útgáfa af lífinu hefði þróast.

Edrúmennskan er einfaldlega orðin einn af rauðu þráðunum í lífi hennar.

Vill ekki prédika

Þrátt fyrir að edrúmennskan hafi reynst Sunnu vel er henni mikið í mun að sagan hennar verði ekki að einhvers konar bindindisprédikun.

„Í mínu nærumhverfi er ég svo gott sem eina edrú manneskjan og ég vil ekki að fólk haldi að ég sé eitthvað að prédika. Fólk verður bara að fylgja eigin innsæi og þörfum þegar kemur að lífsstílsákvörðunum. Ég veit að það er ekki mitt að reyna að sannfæra aðra um edrúmennsku. Fólk veit að hún stendur því til boða og af fenginni reynslu veit ég að margt fólk veit að það er alltaf hægt að heyra í mér varðandi ráð um hana.“

Það skiptir Sunnu þó miklu máli að fólk viti að hún sé ekki að dæma það fyrir að drekka.

„Ég vinn mikið í kringum drykkju og oftast gengur það hnökralaust fyrir sig. Svo hjálpar örugglega til að ég er með afar slakt minni, svo ekki hafa áhyggjur af því að ég sé að fara að muna eftir einhverju vandræðalegu sem gerðist á djamminu bara af því ég er edrú.“

Á dögunum birti hún færslu á Facebook í tilefni af 13 ára „edrúafmælisdeginum“.

„Ég var að vinna á viðburði í gærkvöldi og alls konar fólk kom að tala við mig um þessa færslu. Það er svo fyndið því ég er búin að vera edrú svona lengi en hef ekkert verið alltaf að tala um það. Þegar maður gerir það loksins kemur fólk til manns og vill ræða þetta. Eftir svona langan tíma er þetta orðið pínu eins og hvort maður drekkur kaffi eða ekki.“

Þrettán árum eftir septembermánuðinn, sem átti aðeins að vera tímabundin tilraun, er það ekki fráhvarfið frá áfenginu sjálfu sem virðist standa sterkast í huga Sunnu, heldur hvað unga konan sem tók ákvörðunina hafði litla trú á því að hún gæti breytt lífi sínu.

„Mér þykir voða vænt um lífið mitt í dag og mér finnst ógeðslega gott að hafa getað verið svona lengi án áfengis. Ég var svo lítil í mér og hélt að þetta væri bara ekki hægt, að ég yrði alltaf eins og ég var. Enginn veit hvort þetta virkar fyrir sig nema hann prófi. Það var allavega þannig hjá mér.“