Fá Nóbelsverðlaun fyrir uppgötvun á ljósstýrðri erfðatækni Silja Rún Sigurbjörnsdóttir skrifar 5. október 2026 09:39 Deisseroth, Hegemann og Nagel fengu Nóbelsverðlaunin. Sænska vísindaakademían hefur veitt þeim Karl Deisseroth, Peter Hegemann og Georg Nagel Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði í ár. Þeir hljóta verðlaunin fyrir uppgötvanir sínar á ljósstýrðum jónagöngum og ljósörvun. Vísindamennirnir þrír fá verðlaunin fyrir uppgötvun sína á ljósstýrðri erfðatækni (e. optogenetics). Í tilkynningu nefndarinnar er því lýst sem aðferð sem gerir kleift að sýna hvernig taugafrumur móta minningar, tilfinningar og hegðun í heila. „Peter Hegemann og Georg Nagel uppgötvuðu einstakt prótein, channelrhodopsin, í einfruma þörungi. Karl Deisseroth umbreytti próteininu í ljósstýrðan rofa fyrir taugafrumur. Verðlaunahafarnir hafa lagt grunninn að nýju tímabili í taugavísindum,“ segir í tilkynningunni. Með því að nota þessa ljósstýrðu erfðatækni er hægt að afhjúpa taugarásir sem stjórna tilteknum minningum, tilfinningum og hegðun sem skipta máli fyrir tauga- og geðsjúkdóma. Í klínískum lækningum er hægt að nota aðferðina í tilraunum til að endurheimta sjón hjá fólki með sjónskerðingu. Deisseroth er við Howard Hughes Medical Institute í Stanford-háskóla, Hegemann við Humboldt-háskólann í Berlín og Nagel við Wurzburg-háskólann í Þýskalandi. Á síðasta ári fengu Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir sínar varðandi útþol á sviði ónæmisrannsóknar. Nóbelsverðlaun Vísindi Svíþjóð Mest lesið Kveiksþætti kippt út tímabundið Innlent Hildi og Inga Þór sagt upp Innlent Ráðin til þess að fremja ofbeldisbrot á Íslandi Innlent Rannsaka komu mögulegra launmorðingja hingað til lands Innlent Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Erlent Hafi ekki verið í formlegri heimsókn í moskunni Innlent Afkomendur síðasta böðuls á Íslandi búa enn á Illugastöðum Innlent Saslauskas og Sodys stálu 100 milljónum: Gucci-taska, dýrar dúnúlpur og 68 vitorðsmenn Innlent Kattahland og skítur á gólfum og upp eftir veggjum Innlent Telur starfsmenn hæfa til að meta stjórnsýslu yfirmanns síns Innlent Fleiri fréttir Stýrivextir óbreyttir og stutt í kosningar Skipverjar skemmtiferðaskips sitja fastir í Kambódíu Senda þúsund hermenn til Haítí eftir umsátur Kerfisvilla og mannleg mistök leitt til slyssins Fleiri gamalmenni en börn í Kína Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns Báðir vilja mynda ríkisstjórn en ekki vinna með aröbum Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Opinberuðu lögbrot í kjúklingabúi með falinni myndavél Ted Bundy tengdur við 52 ára gamalt óleyst morð Meirihluti atkvæða talinn en enginn með þingmeirihluta Tekur við Bolsonaro opnum örmum Munda fallbyssurnar við landamærin Enginn skýr sigurvegari í útgönguspám Efins um „einkaframtak Norðmanna og Finna“ Tveir ákærðir vegna uppákomu við bandaríska herstöð á Englandi Ákæra Comey enn eina ferðina Stubb og Støre ræddu við Pútín Fóðruðu loftslagsvá aðeins minna en metárið á undan Kjörstaðir opnir í Ísrael Óljóst hver mun leiða ríkisstjórn Stúdenta í Serbíu Trump segir svindlað í brasilísku kosningunum Kosningar í Ísrael: Arabaflokkarnir gætu ráðið úrslitum Biskupar sjá eftir bænastund með Trump Fundu 31 byssu, Hitler-brjóstmynd og danskan fána Áhrifavaldar sektaðir fyrir að auglýsa veðmál Stór hluti Oxford Street orðinn göngugata Sagðir vilja fá Orbán til að stýra Sameinuðu þjóðunum Áfall fyrir Donald Trump og Vladimír Pútín Tókst ekki moða neitt úr miðjunni Sjá meira
Vísindamennirnir þrír fá verðlaunin fyrir uppgötvun sína á ljósstýrðri erfðatækni (e. optogenetics). Í tilkynningu nefndarinnar er því lýst sem aðferð sem gerir kleift að sýna hvernig taugafrumur móta minningar, tilfinningar og hegðun í heila. „Peter Hegemann og Georg Nagel uppgötvuðu einstakt prótein, channelrhodopsin, í einfruma þörungi. Karl Deisseroth umbreytti próteininu í ljósstýrðan rofa fyrir taugafrumur. Verðlaunahafarnir hafa lagt grunninn að nýju tímabili í taugavísindum,“ segir í tilkynningunni. Með því að nota þessa ljósstýrðu erfðatækni er hægt að afhjúpa taugarásir sem stjórna tilteknum minningum, tilfinningum og hegðun sem skipta máli fyrir tauga- og geðsjúkdóma. Í klínískum lækningum er hægt að nota aðferðina í tilraunum til að endurheimta sjón hjá fólki með sjónskerðingu. Deisseroth er við Howard Hughes Medical Institute í Stanford-háskóla, Hegemann við Humboldt-háskólann í Berlín og Nagel við Wurzburg-háskólann í Þýskalandi. Á síðasta ári fengu Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir sínar varðandi útþol á sviði ónæmisrannsóknar.
Nóbelsverðlaun Vísindi Svíþjóð Mest lesið Kveiksþætti kippt út tímabundið Innlent Hildi og Inga Þór sagt upp Innlent Ráðin til þess að fremja ofbeldisbrot á Íslandi Innlent Rannsaka komu mögulegra launmorðingja hingað til lands Innlent Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Erlent Hafi ekki verið í formlegri heimsókn í moskunni Innlent Afkomendur síðasta böðuls á Íslandi búa enn á Illugastöðum Innlent Saslauskas og Sodys stálu 100 milljónum: Gucci-taska, dýrar dúnúlpur og 68 vitorðsmenn Innlent Kattahland og skítur á gólfum og upp eftir veggjum Innlent Telur starfsmenn hæfa til að meta stjórnsýslu yfirmanns síns Innlent Fleiri fréttir Stýrivextir óbreyttir og stutt í kosningar Skipverjar skemmtiferðaskips sitja fastir í Kambódíu Senda þúsund hermenn til Haítí eftir umsátur Kerfisvilla og mannleg mistök leitt til slyssins Fleiri gamalmenni en börn í Kína Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns Báðir vilja mynda ríkisstjórn en ekki vinna með aröbum Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Opinberuðu lögbrot í kjúklingabúi með falinni myndavél Ted Bundy tengdur við 52 ára gamalt óleyst morð Meirihluti atkvæða talinn en enginn með þingmeirihluta Tekur við Bolsonaro opnum örmum Munda fallbyssurnar við landamærin Enginn skýr sigurvegari í útgönguspám Efins um „einkaframtak Norðmanna og Finna“ Tveir ákærðir vegna uppákomu við bandaríska herstöð á Englandi Ákæra Comey enn eina ferðina Stubb og Støre ræddu við Pútín Fóðruðu loftslagsvá aðeins minna en metárið á undan Kjörstaðir opnir í Ísrael Óljóst hver mun leiða ríkisstjórn Stúdenta í Serbíu Trump segir svindlað í brasilísku kosningunum Kosningar í Ísrael: Arabaflokkarnir gætu ráðið úrslitum Biskupar sjá eftir bænastund með Trump Fundu 31 byssu, Hitler-brjóstmynd og danskan fána Áhrifavaldar sektaðir fyrir að auglýsa veðmál Stór hluti Oxford Street orðinn göngugata Sagðir vilja fá Orbán til að stýra Sameinuðu þjóðunum Áfall fyrir Donald Trump og Vladimír Pútín Tókst ekki moða neitt úr miðjunni Sjá meira