Færist í aukana að áhrifavaldar biðji um vörur frítt: „Þetta er nánast orðið látlaust“

Dæmi eru fyrir því að vinsælir notendur samfélagsmiðlanna Snapchat og Instagram sjái sér leik á borði og reyni að kría út vörur frítt hjá fyrirtækjum sem þekkt eru fyrir að auglýsa á þeim vettvangi. Erna Hreinsdóttir, eigandi vefverslunarinnar Pippa.is, segir fyrirspurnir af þessu tagi hafa færst í aukana undanfarið og að ekki sé hægt að ganga að því vísu að varan verði í raun auglýst á miðlunum.

„Það er rosalega mikið suðað um að fá eitthvað frítt,“ segir Erna í samtali við Vísi en hún vakti upphaflega athygli á málinu á Facebook-síðu sinni. Í færslu sinni vitnar Erna í frétt á vefmiðlinum Independent þar sem segir frá því að lúxushótel í Dublin á Írlandi hafi ákveðið að hætta öllu samstarfi við samfélagsmiðlastjörnur eftir að því barst póstur frá einni slíkri sem óskaði eftir því að fá fría gistingu í fimm nætur gegn því að hún myndi birta upplifun sína á Instagram og YouTube.

Hefur lent í svikum „áhrifavalda“

Erna tekur það fram að hún hafi trú á auglýsingum í gegnum samstarf fyrirtækja og þeirra sem stundum eru kallaðir „áhrifavaldar“.

„Ég hef alveg trú á svona auglýsingum og hef nýtt mér þetta sjálf. Við höfum þá aðallega verið í samstarfi við þekktar stjörnur á miðlunum sem gera þetta vel,“ segir hún og bætir við að það hafi færst í aukana að minna þekktir notendur miðlanna séu farnir að krefjast þess að fá sendar til sín vörur og að þeim finnist það svo gott sem sjálfsagt.

„Þetta er nánast orðið látlaust og við höfum ekki undan því að svara svona fyrirspurnum.“

Þá segist hún einnig hafa lent í því að taka áhættu og senda vörur til einhvers í þeirri trú að þær yrðu auglýstar en síðan hafi ekkert gerst.

„Við höfum verið liðlegar og sent vörur á ákveðna aðila en síðan hefur ekkert gerst. Þá er í raun lítið annað hægt að gera nema að sleppa öllu frekara samstarfi við þá einstaklinga.“

 

„Þetta fer svolítið í taugarnar á mér“

Rakel Hlín Bergsdóttir sem á og rekur húsgagna- og gjafavöruverslun Snúruna hefur einnig tekið eftir þessu.

„Við fáum mjög margar fyrirspurnir og það er í raun alltaf eitthvað á hverjum degi,“ segir Rakel og tekur fram að þetta hafi færst í aukana.

Hún kýs þó að líta á kostina frekar heldur en gallana við auglýsingar á samfélagsmiðlum. 

„Við teljum að það geti komið gott út úr þessu, en viljum ekki blekkja neytendur. Þeir eiga skilið að fá að vita að um samstarf sé að ræða,“ segir Rakel að lokum.

Þá segist Anna Jónsdóttir hafa orðið var aukningu í fyrirspurnum um fría gistingu frá erlendum samfélagsmiðlanotendum, en hún rekur Puffin Hótel í Vík.

„Þetta fer svolítið í taugarnar á mér. Þetta er auðvitað mismunandi eftir mánuðum en við höfum lent mest í þessu yfir vetrarmánuðina,“ segir Anna og bætir við að hún hafi látið á þetta reyna.

„Ég prófaði að bjóða einhverjum þremur fría gistingu en fékk bara eina umsögn til baka. Ég hugsaði bara „æi hvað ég er vitlaus“ og svo ákváðum við að vera ekki að samþykkja svona.“

Hún fær þónokkrar fyrirspurnir í hverjum mánuði og segist ekki þora öðru en að svara þeim með kurteisi af ótta við það að hótelið verði tekið fyrir í umfjöllun viðkomandi.

Umræðan um duldar auglýsingar

Þó svo að stór hluti snappara og Instagram-notenda birti þann fyrirvara til áhorfenda sinna að um auglýsingu sé að ræða eru þónokkrir sem notast við duldar auglýsingar í samstarfi sínu við fyrirtæki. Vilja margir meina að um óheiðarlega aðferð sé að ræða. Þá ber þess að geta að slíkar auglýsingar eru bannaðar á Íslandi. Samkvæmt sjöttu grein laga um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu skulu auglýsingar þannig úr garði gerðar að ekki leiki vafi á að um auglýsingar sé að ræða. Skulu þær skýrt aðgreindar frá öðru efni fjölmiðla. Þá mega auglýsingar og aðrar viðskiptaaðferðir ekki vera ósanngjarnar gagnvart keppinautum eða neytendum vegna forms þeirra.



Þá kemur eftirfarandi meðal annars fram í leiðbeiningum frá Neytendastofu:

• Ef greitt er fyrir eða annað endurgjald veitt fyrir að setja inn mynd af vöru/þjónustu þá þarf að merkja það sem auglýsingu.
• Ef viðkomandi fékk sendar vörur og skrifar um það þá þarf að merkja það sem auglýsingu.
• Það sama gildir ef þú færð lánaðar vörur til þess að fjalla um í innleggi.
• Það sama gildir óháð því hvort viðkomandi hafði samband við fyrirtækið eða fyrirtækið hafði samband við viðkomandi.
• Ef fyrirtæki starfrækir og rekur eigin vefsíðu, bloggsíðu eða prófíl á samfélagsmiðli þá þarf að koma skýrt fram að það sé fyrirtækið sem starfrækir og rekur vefsvæðið.
• Það skiptir ekki máli að engin skylda sé til þess að skrifa um vöruna/þjónustuna eða að umfjöllunin lýsi raunverulegum skoðunum þess sem skrifar.