Hægriöfgaflokkur gæti komist í ríkisstjórn á Spáni

Leiðtogi stærsta hægriflokksins á Spáni útilokar ekki að mynda ríkisstjórn með hægriöfgaflokknum Vox nái hægriflokkarnir meirihluta í þingkosningum sem fara fram á sunnudag. Vísbendingar eru sagðar um að Vox gæti vaxið verulega ásmegin á lokametrunum.

Síðasti dagur kosningabaráttunnar á Spáni er í dag en samkvæmt venju fara engir kosningaviðburðir fram þar daginn fyrir kjördag. Fjórir dagar eru liðnir frá því að hætt var að gera skoðanakannanir en þær síðustu bentu til þess að fimm flokkar fái hver um sig yfir tíu prósent atkvæða.

Verði úrslitin í samræmi við þær kannanir vinnur Sósíalistaflokkur Pedro Sánchez forsætisráðherra flest atkvæði, tæpan þriðjung. Sósíalistar ynnu helst með vinstripopúlistaflokknum Við getum sem mælst hefur með um 14% fylgi.

Óvíst er þó hvort að flokkarnir á vinstri væng spænskra stjórnmála nái að mynda meirihluta. Sánchez boðaði til skyndikosninga eftir að hann kom fjárlagafrumvarpi ekki í gegnum spænska þingið í febrúar. Katalónskir þjóðernissinnar studdu framvarpið ekki þegar Sánchez vildi ekki fallast á bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði héraðsins. Hann þarf að líkindum að reiða sig á stuðning þeirra eftir kosningar.

Á hægri vængnum gæti Lýðflokkurinn fengið um fimmtung atkvæða, Borgararnir um 14% og Vox um 11%. Reuters-fréttastofan segir að vísbendingar séu hins vegar um fylgisaukningu Vox síðustu dagana fyrir kjördag.

Þannig bendi tölur úr leitarvél Google til þess að áhugi á Vox hafi aukist verulega. Um þrefalt fleiri netverjar leiti að flokknum en nokkrum öðrum flokki. Þetta verður í fyrsta skipti sem hægriöfgaflokkur vinnur fleiri en eitt þingsæti á Spáni eftir að lýðræði var komið aftur á þar árið 1974.

Þegar flokkurinn vann óvæntan sigur í héraðskosningum í Andalúsíu í desember fékk Vox mun hærra hlutfall atkvæða en skoðanakannanir höfðu gert ráð fyrir.

Á móti innflytjendum og femínisma

Vox er sagður sverja sig í ætt við sambærilega popúlíska hægriflokka sem hafa náð framgangi í Evrópu undanfarin ár, þar á meðal Ítalíu, Frakklandi og Ítalíu. Flokkurinn vill afnema bann við táknum frá tímum einræðisherrans Francesco Franco, kynbundnu ofbeldi og færa völd frá sjálfsstjórnarhéruðum til alríkisstjórnarinnar í Madríd.

Leiðtogar Vox tala á andfemínískum nótum og flokkurinn er andsnúinn innflytjendum. Þannig talaði Santiago Abascal, leiðtogi flokksins, um „femínasista“ og sakaði aðra flokka um að veita útlendingum félagslega aðstoð frekar en innfæddum Spánverjum á kosningafundi í Las Rozas.

Þá hefur Vox tekið upp popúlisma í anda Donalds Trump Bandaríkjaforseta með því að gagnrýna fjölmiðla linnulítið og ala á sundrungu ólíkra þjóðfélagshópa.

Flokkurinn hefur staðið fyrir fjöldasamkomum undanfarna daga og er talið mögulegt að hann gæti stolið atkvæðum frá óánægðum kjósendum Lýðflokksins, ekki síst í dreifðari byggðum Spánar.

Ólíkt öðrum popúlískum flokkum í Evrópu beinir Vox spjótum sínum ekki sérstaklega að Evrópusambandinu. Ver hann kröftum sínum frekar í að leggjast gegn sjálfstæðishugmyndum Katalóna og Baska.

 

Miklar líkur á þrátefli

Sánchez forsætisráðherra varaði við því í dag að hægrið og öfgahægrið gætu myndað bandalag eftir kosningar vinni Vox á.

„Enginn gerði ráð fyrir að Trump yrði forseti Bandaríkjanna og honum tókst það. Enginn hélt að Bolsonaro gæti orðið forseti Brasilíu. Enginn hélt að í Andalúsíu myndi hægrið og öfgahægrið ríkja saman og þau eru að því,“ sagði Sánchez í viðtali við dagblaðið El País.

Pablo Casado, leiðtogi Lýðflokksins, hefur nú opnað á einmitt þann möguleika. Ljóst sé að bæði Vox og Borgararnir ættu eftir að vinna einhverja tugi þingsæta.

„Hvers vegna ættum við þess vegna að troða hver öðrum um tær þegar það sem við þurfum að gera er að sameina krafta okkar?“ sagði hann í útvarpsviðtali.

Takist Vox ekki að stela atkvæðum frá vinstri vængnum eða virkja kjósendur sem hafa ekki nýtt atkvæðisrétt sinn í fyrri kosningunum er talið líklegast að hvorki hægri né vinstri blokkin í spænskum stjórnmálum nái að mynda meirihluta.

Því þurfi stóru flokkarnir að reiða sig á stuðning smárra flokka sem aðhyllast sjálfstæði Katalóníu sem er eitt umdeildasta mál spænskra stjórnmála um þessa mundir. Því eru líkurnar á erfiðri stjórnarmyndun og þrátefli eftir kosningar taldar miklar.

Heimildir:

Reuters

Viðtal El País við Pedro Sánchez

Umfjöllun El País um Pablo Casado

Politico