Óttast að dauðs­föllum vegna ópíóða fjölgi til muna

Ekki hafa fengist staðfestar tölur hjá Landlæknisembættinu hvað varðar andlát af völdum ofskömmtunar en fyrir liggur að þrjátíu og fimm manns undir fimmtugu sem hafa undirgengist meðferð á Vogi á árinu hafa látið lífið. Forstjóri Vogs segist óttast að sú tala komi til með að hækka mun frekar.

„Ef fram heldur sem horfir erum við að horfa á að það verði hátt í tvöfalt fleiri. Við vonum að svo verði ekki en þessir fyrstu þrír mánuðir eru ekki góðir. Allt of margir hafa farið af ungu fólki með fíknisjúkdóm," segir Valgerður Rúnarsdóttir, forstjóri Vogs og framkvæmdastjóri lækninga hjá SÁÁ.

Morfínlyf stórhættuleg

Fréttastofa hefur heimildir fyrir því að einhver þessara andláta hafi verið hjá einstaklingum sem ekki hafi verið í neyslu fíkniefna að staðaldri en hafi tekið inn ópíóðalyf og látist í kjölfarið. Valgerður segir morfínlyf á borð við oxýkontin, kontalgin, tramól, parkódín og önnur kódeinlyf stórhættuleg og ekki síst ef þeim er blandað við áfengi.

„Það er mjög varasamt að taka inn svona lyf sem ekki hefur verið ávísað í sérstökum aðstæðum. Þau valda öndunarbælingu og það er stutt í andlát ef maður tekur of stóran skammt. Það er ekki aftur snúið ef enginn er við hliðina á þér.”

Ekki bið eftir plássi fyrir 25 ára og yngri

Mikið hefur verið rætt um skort á úrræðum og langa biðlista eftir plássi í meðferð. Valgerður óskar þess að hægt væri að taka inn fleiri, húsnæði og þekking sé til staðar en það skorti starfsfólk. Þá tekur hún fram að það sé ekki bið fyrir þá sem eru tuttugu og fimm ára og yngri.

„Ef sá hópur óskar eftir innlögn þá fá þeir hana innan tveggja vikna. Það hefur ekki verið bið fyrir þennan aldurshóp. Ungmennin hafa bæði greiðan aðgang að koma inn og ef þau fara út þá koma þau bara aftur inn þó þau hafi verið áður.“

En þeir sem eru eldri en tuttugu og fimm ára?

„Þá gætirðu þurft að bíða lengi.“

Valgerður segir að það sem erfiðast sé þó við að etja sé fíknin sjálf.

„Og þessi rosalega hvatvísi sem henni fylgir og hvað það er erfitt að tala um fyrir fólki og hjálpa því að þiggja aðstoð. Það er það sem er erfiðast og bitnar fyrst og fremst á fólki sem er heima." 

Að sögn Valgerðar er mikið af tækifærum til að gera mun betur þegar kemur að meðferðarstarfi hér á landi, enda sé þörfin gríðarleg.

„Við sem vinnum við þetta alla daga viljum bara fá meiri tækifæri til að gera það sem við gerum. Við getum gert miklu meira og það er það sem við þurfum að gera. Fleiri afeitranir, fleiri snemminngrip, greiða fyrir lyfjameðferðir, það er nóg af tækifærum til að gera mikið.“

Fagnar orðum heilbrigðisráðherra um þjóðarátak

Heilbrigðisráðherra sagði i viðtali á Bylgjunni í morgun að mikilvægt væri að ráðast í þjóðarátak vegna ópíóðafaraldurs sem nú geisar í samfélaginu. Valgerður fagnar því og segir ekki skorta úrræði heldur aukið fjármagn.

„Þetta er ungt fólk, það er hægt að gera mjög mikið til að fækka dauðsföllum og fækka þessum skaða. Við höfum fullt af tækifærum til þess, þekkingu, reynslu og við viljum óska eftir að fá að gera meira.“