Sláandi niður­stöður um af­stöðu Dana til sam­bandsins við Banda­ríkin

Það er óhætt að segja að nokkuð hafi slest upp á vinskapinn milli Bandaríkjanna og Danmerkur undanfarið vegna síendurtekinna ummæla Donalds Trumps Bandaríkjaforseta og hans fólks um að Bandaríkin „verði“ að eignast Grænland. Danmörk og Bandaríkin hafa annars verið náin bandalagsríki svo lengi sem elstu menn muna og hafa dönsk stjórnvöld löngum talað um Bandaríkin sem „nánasta bandalagsríki“ danska konungsríkisins. En ef marka má niðurstöður skoðanakönnunar sem Epinion gerði fyrir DR er ljóst að danskur almenningur hefur efasemdir um hversu góður bandamaður Bandaríkin eru Danmörku.

Samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar lítur yfirgnæfandi meirihluti svarenda á Bandaríkin sem andstæðing frekar en bandamann. Könnunin fór fram dagana 21. til 28. janúar og svöruðu 1.053 könnuninni þar sem spurt var „miðað við aðstæður í dag, myndir þú lýsa Bandaríkjunum sem bandamanni eða andstæðingi?“

Svörin voru á þá leið að 17% sögðust líta á Bandaríkin sem bandamann, 60% álíta þau andstæðing og 20% sögðust ekki vita það. Þá kusu 3% að svara ekki. Athygli vekur einnig að lítill munur er á svörum eftir aldri, kyni, búsetu, stjórnmálaskoðunum eða öðrum breytum. Meirihluti svarenda í öllum þjóðfélagshópum telur Bandaríkin frekar vera andstæðing en bandamann.

Sláandi niðurstaða í sögulegu samhengi

DR bar niðurstöður könnunarinnar undir fulltrúa tveggja stjórnmálaflokka í stjórnarandstöðu, sem bæði segja vera nokkuð sláandi.

„Þetta er sannarlega dálítið ógnvekjandi. Þetta er einn af okkar elstu bandamönnum. Við höfum átt diplómatísk samskipti við Bandaríkin í yfir 225 ár, við eigum þétt, náið vinasamband og bandalag. Allt í einu segjast sextíu prósent þjóðarinnar að við eigum ekki að líta lengur þannig á það. Þetta er sláandi,“ hefur DR eftir Lars-Christian Brask, þingmanni Liberal Allience og talsmanni flokksins í utanríkismálum. Hann kveðst þó skilja vel hvers vegna í ljósi þeirra ummæla sem Bandaríkjaforseti hefur látið falla.

Martin Lindegaard, þingmaður Radikale Venstre, tekur í sama streng. „Þetta er til marks um að samband okkar við Bandaríkin hefur tekið stakkaskiptum, og það er í sannleika sagt ekkert skrítið miðað við þær hótanir sem hafa beinst gegn Grænlandi og efnahagi okkar,“ segir Lindegaard.

Greinandi danska ríkisútvarpsins segir niðurstöðurnar nokkuð sláandi, einkum í sögulegu samhengi. Bandaríkin hafi gegnt lykilhlutverki við frelsun Danmerkur og Evrópu undan hæl nasista í seinni heimsstyrjöldinni og hafi verið allra mikilvægasta bandalagsríki Danmerkur. Danir hafi notið góðs af efnahagslegu samstarfi við Bandaríkin á eftirstríðsárunum auk þess sem Danmörk hafi verið undir verndarvæng Bandaríkjanna í kalda stríðinu. Bandaríkin hafi reynst Dönum það mikilvægur bandamaður að Danir hafi verið reiðubúnir að leggja sitt af mörkum til að styðja Bandaríkin, til að mynda í Afganistan.

Meðal þess sem einmitt hefur reitt Dani til reiði upp á síðkastið, til viðbótar við ásælni Bandaríkjaforseta gagnvart Grænlandi, eru ummæli Trumps á þá leið að Danir hafi lítið sem ekkert gert fyrir Bandaríkin, sem mörgum þótti gera lítið úr framlagi danskra hermanna sem lögðu Bandaríkjunum lið í Afganistan, en mannfall danskra hermanna í Afganistan var eitt það mesta miðað við höfðatölu.