Hætta að skilgreina gróðurhúsalofttegundir sem skaðlegar Kjartan Kjartansson skrifar 11. febrúar 2026 09:21 Trump þegar hann skrifaði undir tilskipun um aukna kolavinnslu til að knýja gagnaver í fyrra. Lengst til vinstri er Lee Zeldin, forstjóri Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna, hýr á brá. Vísir/EPA Ríkisstjórn Bandaríkjanna ætlar að kippa stoðunum undan loftslagsaðgerðum og reglum með því að hætta að skilgreina gróðurhúsalofttegundir sem skaðlegar mönnum í vikunni. Fastlega má þó gera ráð fyrir að dómstólar eigi lokaorðið um það. Lagagrundvöllur alls kyns loftslagsaðgerða bandarísku alríkisstjórnarinnar hefur byggt á áliti Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna að gróðurhúsalofttegundir, sem valda hnattrænni hlýnun, séu skaðlegar heilsu og velferð manna. Nú ætlar ríkisstjórn Donalds Trump og repúblikana að fella þetta álit umhverfisstofnunarinnar úr gildi og afnema alls kyns reglugerðir, þar á meðal um útblástur bíla og orkuvera. Umhverfisverndarsamtök lýsa aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem umfangsmestu aðför að aðgerðum alríkisstjórnarinnar gegn loftslagsbreytingum í sögu Bandaríkjanna. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú breytir engu að síður ekki miklu í reynd til skemmri tíma litið. Ríkisstjórn Trump aðhefst hvort eð er ekkert til þess að bregðast við loftslagsbreytingum og hafa ríki og borgir undir stjórn demókrata leitt þá baráttu. Þegar og ef demókratar komast aftur til valda í Washington-borg er líklegt að fyrsta verk nýs forstjóra umhverfisstofnunarinnar verði að endurvekja loftslagsreglurnar. Velkist líklega um fyrir dómstólum næstu árin Öruggt er að alríkisstjórninni verði stefnt fyrir dómstólum felli hún útblástursreglurnar úr gildi. Þar þyrfti ríkisstjórnin að færa rök fyrir því að ekki sé lengur ástæða til að telja gróðurhúsalofttegundir skaðlegar. Erfitt er að sjá hvaða efnislegu rök hún gæti fært fyrir því. Fleiri ár gætu þó liðið þar til niðurstaða fæst fyrir dómi. AP-fréttastofan bendir á að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi þegar tekið af tvímæli um að gróðurhúsalofttegundir teljist loftmengun með dómi sem féll árið 2007. Síðan þá hafa alríkisdómstólar ítrekað hafnað kröfum repúblikana um að fella álit umhverfisstofnunarinnar um skaðsemi þeirra úr gildi. Undir stjórn repúblikana, bæði í alríkisstjórninni og í hæstarétti, hafa dómafordæmi þó ekki endilega fordæmi. Alríkisstofnun sem veitir hæstarétti og alríkisdómstóli ráðgjöf um vísindaleg og tæknileg málefni hefur nú fjarlægt allar upplýsingar um loftslagsbreytingar úr handbók sinni fyrir dómara. Það er stofnunin sögð hafa gert vegna þrýstings frá dómsmálaráðherrum ríkja þar sem repúblikanar eru við völd. Fá afneitara til að skrifa næstu vísindaskýrslu Bæði Trump sjálfur og repúblikanar upp til hópa hafa um árabil virt vísindalega þekkingu á orsökum og afleiðingum loftslagsbreytinga að vettugi. Til þess að reyna að styrkja málstað sinn hefur stjórn Trump fengið hóp þekktra afneitra loftslagsvísinda til þess að skrifa næstu stóru loftslagsskýrslu sem alríkisstjórninni er skilt að láta vinna á nokkurra ára fresti. Donald Trump Bandaríkin Loftslagsmál Vísindi Umhverfismál Mest lesið Haraldur V Noregskonungur er látinn Erlent Mættu í skólann og beittu nemanda ofbeldi Innlent Segir Katrínu sparka í konuna sína Innlent „Við sækjum ekki um aðild nema vegna þess að við viljum ganga inn“ Innlent Vaktin: Hákon tekur við af föður sínum Erlent Margmenni fyrir utan höllina og blómvendir uppseldir Innlent Hnífjafnt á laugardag eða meiri munur en allir búast við? Innlent Almenningur hafi aldrei átt séns Innlent „Þetta er ekki alveg óvænt“ Innlent Uppsagnirnar hafi líka áhrif á þá sem eftir verða Innlent Fleiri fréttir Er sagður hafa lagt spilin á borðið varðandi Úkraínu Vaktin: Hákon tekur við af föður sínum Haraldur V Noregskonungur er látinn Breytti heiti Ontaríó-vatns í Ameríku-vatn Óttast fleiri flóð vegna skriða í fjöllunum Ljúka greiningu á viðveru í Evrópu fyrr en til stóð „Slátrarinn í Bosníu“ Ratko Mladic látinn Rísandi stjarna AfD umkringd nýnasistum Staðgöngumóðir eignast „tvíbura“ með sitthvora foreldrana Varaði Rússa við því að ráðast á NATO Heilsu Haraldar hrakar enn Að minnsta kosti 165 eru látnir og yfir 1.500 saknað Rýnt í tollana: Ætla að láta Repúblikana finna til tevatnsins Flugvallarstarfsmenn í Frankfurt látnir eftir að hafa smitast af malaríu Harry og Meghan komin aftur eftir sex ára illdeilur Eiginmaður Mörtu Noregsprinsessu fékk nýtt nýra Erlendir fjölmiðlar beina sjónum að þjóðaratkvæðagreiðslunni Carney verður viðstaddur stefnuræðu ESB-forseta Hundraða saknað eftir stærðarinnar skyndiflóð Myrti foreldra sína, ömmu, systur og fjögur börn Fjórtán nýburar dóu í eldsvoða á fæðingardeild Stjórnvöld í Íran hyggjast banna samskipti við erlenda miðla Maxwell fær ekki dómnum hnekkt Mynd af sverði birt um hálftíma fyrir morðið Móðirin sem Bandaríkjamenn deila um Yfirmaður CIA í Moskvu Hvirfilbylur olli usla í sunnanverðu Frakklandi Sögulega óvinsæll Trump en stríðið er óvinsælla Heita milljónum til að leysa fjölda morða og mannshvarfa Saka Svíþjóðardemókrata um að „pissa í eigið tjald“ Sjá meira
Lagagrundvöllur alls kyns loftslagsaðgerða bandarísku alríkisstjórnarinnar hefur byggt á áliti Umhverfisstofnunar Bandaríkjanna að gróðurhúsalofttegundir, sem valda hnattrænni hlýnun, séu skaðlegar heilsu og velferð manna. Nú ætlar ríkisstjórn Donalds Trump og repúblikana að fella þetta álit umhverfisstofnunarinnar úr gildi og afnema alls kyns reglugerðir, þar á meðal um útblástur bíla og orkuvera. Umhverfisverndarsamtök lýsa aðgerðum ríkisstjórnarinnar sem umfangsmestu aðför að aðgerðum alríkisstjórnarinnar gegn loftslagsbreytingum í sögu Bandaríkjanna. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar nú breytir engu að síður ekki miklu í reynd til skemmri tíma litið. Ríkisstjórn Trump aðhefst hvort eð er ekkert til þess að bregðast við loftslagsbreytingum og hafa ríki og borgir undir stjórn demókrata leitt þá baráttu. Þegar og ef demókratar komast aftur til valda í Washington-borg er líklegt að fyrsta verk nýs forstjóra umhverfisstofnunarinnar verði að endurvekja loftslagsreglurnar. Velkist líklega um fyrir dómstólum næstu árin Öruggt er að alríkisstjórninni verði stefnt fyrir dómstólum felli hún útblástursreglurnar úr gildi. Þar þyrfti ríkisstjórnin að færa rök fyrir því að ekki sé lengur ástæða til að telja gróðurhúsalofttegundir skaðlegar. Erfitt er að sjá hvaða efnislegu rök hún gæti fært fyrir því. Fleiri ár gætu þó liðið þar til niðurstaða fæst fyrir dómi. AP-fréttastofan bendir á að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi þegar tekið af tvímæli um að gróðurhúsalofttegundir teljist loftmengun með dómi sem féll árið 2007. Síðan þá hafa alríkisdómstólar ítrekað hafnað kröfum repúblikana um að fella álit umhverfisstofnunarinnar um skaðsemi þeirra úr gildi. Undir stjórn repúblikana, bæði í alríkisstjórninni og í hæstarétti, hafa dómafordæmi þó ekki endilega fordæmi. Alríkisstofnun sem veitir hæstarétti og alríkisdómstóli ráðgjöf um vísindaleg og tæknileg málefni hefur nú fjarlægt allar upplýsingar um loftslagsbreytingar úr handbók sinni fyrir dómara. Það er stofnunin sögð hafa gert vegna þrýstings frá dómsmálaráðherrum ríkja þar sem repúblikanar eru við völd. Fá afneitara til að skrifa næstu vísindaskýrslu Bæði Trump sjálfur og repúblikanar upp til hópa hafa um árabil virt vísindalega þekkingu á orsökum og afleiðingum loftslagsbreytinga að vettugi. Til þess að reyna að styrkja málstað sinn hefur stjórn Trump fengið hóp þekktra afneitra loftslagsvísinda til þess að skrifa næstu stóru loftslagsskýrslu sem alríkisstjórninni er skilt að láta vinna á nokkurra ára fresti.
Donald Trump Bandaríkin Loftslagsmál Vísindi Umhverfismál Mest lesið Haraldur V Noregskonungur er látinn Erlent Mættu í skólann og beittu nemanda ofbeldi Innlent Segir Katrínu sparka í konuna sína Innlent „Við sækjum ekki um aðild nema vegna þess að við viljum ganga inn“ Innlent Vaktin: Hákon tekur við af föður sínum Erlent Margmenni fyrir utan höllina og blómvendir uppseldir Innlent Hnífjafnt á laugardag eða meiri munur en allir búast við? Innlent Almenningur hafi aldrei átt séns Innlent „Þetta er ekki alveg óvænt“ Innlent Uppsagnirnar hafi líka áhrif á þá sem eftir verða Innlent Fleiri fréttir Er sagður hafa lagt spilin á borðið varðandi Úkraínu Vaktin: Hákon tekur við af föður sínum Haraldur V Noregskonungur er látinn Breytti heiti Ontaríó-vatns í Ameríku-vatn Óttast fleiri flóð vegna skriða í fjöllunum Ljúka greiningu á viðveru í Evrópu fyrr en til stóð „Slátrarinn í Bosníu“ Ratko Mladic látinn Rísandi stjarna AfD umkringd nýnasistum Staðgöngumóðir eignast „tvíbura“ með sitthvora foreldrana Varaði Rússa við því að ráðast á NATO Heilsu Haraldar hrakar enn Að minnsta kosti 165 eru látnir og yfir 1.500 saknað Rýnt í tollana: Ætla að láta Repúblikana finna til tevatnsins Flugvallarstarfsmenn í Frankfurt látnir eftir að hafa smitast af malaríu Harry og Meghan komin aftur eftir sex ára illdeilur Eiginmaður Mörtu Noregsprinsessu fékk nýtt nýra Erlendir fjölmiðlar beina sjónum að þjóðaratkvæðagreiðslunni Carney verður viðstaddur stefnuræðu ESB-forseta Hundraða saknað eftir stærðarinnar skyndiflóð Myrti foreldra sína, ömmu, systur og fjögur börn Fjórtán nýburar dóu í eldsvoða á fæðingardeild Stjórnvöld í Íran hyggjast banna samskipti við erlenda miðla Maxwell fær ekki dómnum hnekkt Mynd af sverði birt um hálftíma fyrir morðið Móðirin sem Bandaríkjamenn deila um Yfirmaður CIA í Moskvu Hvirfilbylur olli usla í sunnanverðu Frakklandi Sögulega óvinsæll Trump en stríðið er óvinsælla Heita milljónum til að leysa fjölda morða og mannshvarfa Saka Svíþjóðardemókrata um að „pissa í eigið tjald“ Sjá meira