Skaðleg efni ógna heilsu barna Guðrún Lilja Kristinsdóttir skrifar 24. febrúar 2026 14:45 Nýlegar rannsóknir sýna að skaðleg efni í umhverfinu geti haft óafturkræfar afleiðingar fyrir okkur og börnin okkar. Við getum haft áhrif og takmarkað skaðleg efni í nærumhverfinu – en hvað eigum við að velja? Framleiðsla efna og efnablanda hefur stóraukist síðustu áratugi og er þær að finna alls staðar í umhverfinu. Margar efnablöndur innihalda skaðleg efni og geta verið hormónaraskandi, valdið ofnæmi, fæðingargöllum og verið krabbameinsvaldandi. Börn eru sérstaklega viðkvæm. Þau eru smávaxin, með viðkvæmt kerfi og rannsaka heiminn með öllum skilningarvitum. Við foreldrar viljum vernda börnin fyrir öllum þeim ógnum sem leynast í umhverfinu. Þetta getur þó verið yfirþyrmandi verkefni enda þarf að huga að næringu, skjátíma, öryggisatriðum, svefni og svo mörgu fleiru. Skaðleg efni í umhverfi barna verða að vera á þessum lista og krefjast þess að við horfumst í augu við óþægilegar staðreyndir. Það getur verið flókið að átta sig á efnasamsetningum leikfanga og snyrtivara. Góðu fréttirnar eru þær að rétt eins og við takmörkum skjátíma eða veljum öruggan bílstól fyrir börn þá er auðvelt að velja vel og takmarka skaðleg efni í þeirra umhverfi. Það getum við gert með því að velja Svansmerktar vörur þar sem er tryggt að sérfræðingar hafi útilokað efni sem eru skaðleg og gætu verið skaðleg heilsu þeirra. Í matvöruverslunum er hægt að finna fjölmargar Svansmerktar snyrtivörur. Svansmerktum snyrtivörum fyrir börn hefur fjölgað mikið undanfarin ár og er úrvalið orðið mjög gott hérlendis. Við náum ekki að forðast öll skaðleg efni en getum þó tekið meðvitaðar ákvarðanir um að velja Svansvottaðar snyrti- og efnavörur og þannig lágmarkað áhættuna sem skaðleg efni og efnablöndur geta haft. Fyrir áhugasama er fyrirlestur um málefnið í barnabókasafni Norræna hússins næstkomandi miðvikudag klukkan 10:30. Höfundur er framkvæmdastjóri Svansins á Íslandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Heilbrigðismál Börn og uppeldi Mest lesið 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun Af morðingjum og mannkostum Svala Magnea Ásdísardóttir Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Skoðun Hvar er karlmannadagurinn? Íris Erlingsdóttir Skoðun Ekki orð um heimsins lengstu biðlista… Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun Kynslóðin sem mátti aldrei sýna tilfinningar getur ekki lengur sofið Sigríður Svanborgardóttir Skoðun Virkari eigandi og ný nálgun í stjórn Norðurorku Berglind Ósk Guðmundsdóttir Skoðun Heimilin eiga ekki alltaf að borga brúsann Alexander M. Árnason Skoðun Gott bú stendur undir sér Róbert Ragnarsson Skoðun Skoðun Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar skrifar Skoðun Af morðingjum og mannkostum Svala Magnea Ásdísardóttir skrifar Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvar er karlmannadagurinn? Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Ekki orð um heimsins lengstu biðlista… Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar Skoðun 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson skrifar Skoðun Virkari eigandi og ný nálgun í stjórn Norðurorku Berglind Ósk Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Hækkun matarverðs lífeyrisþega á undan innri úttekt Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Tengslarof ríkistjórnarinna við atvinnulíf og samfélög á landsbyggðinni Sonja Lind E. Eyglóardóttir skrifar Skoðun Hver pantaði börn með þessu ADHD? Jóna Kristín Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Sniglar á götunni Kristján Logason skrifar Skoðun Kynslóðin sem mátti aldrei sýna tilfinningar getur ekki lengur sofið Sigríður Svanborgardóttir skrifar Skoðun Skipulagið grefur undan séreignarstefnunni – brött brekka fyrir fyrstu kaupendur Sigurður Stefánsson skrifar Skoðun Myrkraverk í Afríku Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Skaðabætur frá síðustu öld Hópur lögmanna skrifar Skoðun Að nota börn til að næra sitt eigið egó Helga Snædal skrifar Skoðun Veitingageiranum var hent undir vagninn Einar Bárðarson skrifar Skoðun Ætlum við að fækka bílum eða bara ökumönnum með sjálfkeyrandi bílum? Kristín Hrefna Halldórsdóttir skrifar Skoðun Úr öskunni í eldinn Ingveldur Anna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Hamfarir í hversdagslegum kringumstæðum Sanna Magdalena Mörtudóttir skrifar Skoðun Heimilin eiga ekki alltaf að borga brúsann Alexander M. Árnason skrifar Skoðun Fleiri krónur taldar – fáar nýjar Daði Freyr Ólafsson skrifar Skoðun „The Concert of Three“. Samráð stórveldanna þriggja – ný leið til heimsfriðar? Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Mikilvægt er að draga lærdóm af smáíbúðamálinu i Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun Farsælt ferðalag fólks og fisks Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar Skoðun Orkan í ólgusjó efnahagsmála Tinna Traustadóttir skrifar Skoðun Fæðingarorlof fyrir ömmu og afa? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Gott bú stendur undir sér Róbert Ragnarsson skrifar Skoðun Loksins get ég notið þess að vera heima Ingibjörg Dóra Scheving Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Sjá meira
Nýlegar rannsóknir sýna að skaðleg efni í umhverfinu geti haft óafturkræfar afleiðingar fyrir okkur og börnin okkar. Við getum haft áhrif og takmarkað skaðleg efni í nærumhverfinu – en hvað eigum við að velja? Framleiðsla efna og efnablanda hefur stóraukist síðustu áratugi og er þær að finna alls staðar í umhverfinu. Margar efnablöndur innihalda skaðleg efni og geta verið hormónaraskandi, valdið ofnæmi, fæðingargöllum og verið krabbameinsvaldandi. Börn eru sérstaklega viðkvæm. Þau eru smávaxin, með viðkvæmt kerfi og rannsaka heiminn með öllum skilningarvitum. Við foreldrar viljum vernda börnin fyrir öllum þeim ógnum sem leynast í umhverfinu. Þetta getur þó verið yfirþyrmandi verkefni enda þarf að huga að næringu, skjátíma, öryggisatriðum, svefni og svo mörgu fleiru. Skaðleg efni í umhverfi barna verða að vera á þessum lista og krefjast þess að við horfumst í augu við óþægilegar staðreyndir. Það getur verið flókið að átta sig á efnasamsetningum leikfanga og snyrtivara. Góðu fréttirnar eru þær að rétt eins og við takmörkum skjátíma eða veljum öruggan bílstól fyrir börn þá er auðvelt að velja vel og takmarka skaðleg efni í þeirra umhverfi. Það getum við gert með því að velja Svansmerktar vörur þar sem er tryggt að sérfræðingar hafi útilokað efni sem eru skaðleg og gætu verið skaðleg heilsu þeirra. Í matvöruverslunum er hægt að finna fjölmargar Svansmerktar snyrtivörur. Svansmerktum snyrtivörum fyrir börn hefur fjölgað mikið undanfarin ár og er úrvalið orðið mjög gott hérlendis. Við náum ekki að forðast öll skaðleg efni en getum þó tekið meðvitaðar ákvarðanir um að velja Svansvottaðar snyrti- og efnavörur og þannig lágmarkað áhættuna sem skaðleg efni og efnablöndur geta haft. Fyrir áhugasama er fyrirlestur um málefnið í barnabókasafni Norræna hússins næstkomandi miðvikudag klukkan 10:30. Höfundur er framkvæmdastjóri Svansins á Íslandi.
75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun
Kynslóðin sem mátti aldrei sýna tilfinningar getur ekki lengur sofið Sigríður Svanborgardóttir Skoðun
Skoðun 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson skrifar
Skoðun Tengslarof ríkistjórnarinna við atvinnulíf og samfélög á landsbyggðinni Sonja Lind E. Eyglóardóttir skrifar
Skoðun Kynslóðin sem mátti aldrei sýna tilfinningar getur ekki lengur sofið Sigríður Svanborgardóttir skrifar
Skoðun Skipulagið grefur undan séreignarstefnunni – brött brekka fyrir fyrstu kaupendur Sigurður Stefánsson skrifar
Skoðun Ætlum við að fækka bílum eða bara ökumönnum með sjálfkeyrandi bílum? Kristín Hrefna Halldórsdóttir skrifar
Skoðun „The Concert of Three“. Samráð stórveldanna þriggja – ný leið til heimsfriðar? Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar
Skoðun Mikilvægt er að draga lærdóm af smáíbúðamálinu i Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar
75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun
Kynslóðin sem mátti aldrei sýna tilfinningar getur ekki lengur sofið Sigríður Svanborgardóttir Skoðun