Vaxta­hækkun í maí blasi við

Verðbólga mældist 5,4 prósent í mars, sem er hækkun frá því í febrúar þegar hún mældist 5,2 prósent. Verðbólgan er þó undir spám Íslandsbanka og Arion banka sem höfðu spáð 5,5 prósenta verðbólgu. Landsbankinn hafði spáð 5,4 prósenta verðbólgu.

„Það er hins vegar talsverð óvissa þegar horft er til næstu mánaða. Eldsneytisverð hefur hækkað gríðarlega undanfarið vegna átakanna í Íran og þær hækkanir hafa ekki enn skilað sér af fullum þunga til okkar,“ segir Bergþóra Baldursdóttir, hagfræðingur hjá Íslandsbanka.

Olíuverðið hefur sveiflast mikið undanfarnar vikur. Tunnan af Norður-Atlantshafsolíunni Brent hefur hækkað um 40% á meðan Hagstofan mældi eldsneytishækkun á Íslandi í mars um sex prósent. Ef heimsmarkaðsverðið fer ekki að lækka má búast við hækkunum á eldsneytisverði hér á landi á næstu mánuðum. Ruðningsáhrifin af slíkri hækkun geta verið talsverð þar sem flestallar vörur eru annaðhvort framleiddar eða fluttar með olíu

„Auðvitað hefur maður vonað að þessar olíuverðshækkanir myndu ganga til baka en eftir því sem þetta ástand ágerist þá verður maður alltaf svartsýnni,“ segir Bergþóra.

Þetta setji Seðlabanka Íslands í ansi snúna stöðu. Stýrivextir voru hækkaðir um 0,25 í síðustu viku og er bankinn í ákveðnu kapphlaupi við tímann við að lækka verðbólgu. Eins og sakir standa eru nokkrar líkur á að forsenduákvæði kjarasamninga bresti. Verðbólga verður að vera 4,7 prósent eða lægri í september svo forsenduákvæðið haldi.

„Miðað við hvað var sagt við síðustu stýrivaxtaákvörðun þá er ansi líklegt að vextir verði hækkaðir í maí. Ef tekið er tillit til þess hvað kom fram í máli nefndarmanna peningastefnunefndarinnar þá voru tveir sem vildu hækka stýrivexti um 0,5 en niðurstaðan var 0,25. Það hefur ekki gerst síðan í Covid að nefndarmenn séu svona ósammála. Verðbólguvæntingar eru enn talsvert háar og vel yfir markmiði og líkur á að það verði stigið fast á brestuna til að ná þeim niður. Það gæti því orðið meiri skellur fyrir hagkerfið en peningastefnunefndin þarf að ná verðbólgu niður í markmið og auka trúverðugleika sinn. Við höfum verið yfir verðbólgumarkmiði í ansi langan tíma, eða sex ár,“ segir Bergþóra.

Hún segir þó að greiningardeildir búist við að verðbólgan hjaðni á næstu mánuðum og verði 4,6 prósent í júní.

Þar skipti tólf mánaða takturinn í verðbólgumælingum og hvaða mánuður dettur út úr þeirri mælingu frá fyrra ári.

„Við erum að sjá minni hækkun á húsnæðisliðnum en í fyrra, það er að segja hækkun fasteignaverðs og leiguverðs, og það munar talsvert um það. Þá hefur matvöruverð ekki hækkað jafn skart og í fyrra. Það gefur okkur ákveðna von horfandi á næstu mánuði en eins og fyrr segir, þá er talsverð óvissa vegna hækkunar eldsneytisverðs.“