Tala þvert á það sem ESB sjálft segir

Hvers vegna tala hérlendir Evrópusambandssinnar þvert á það sem Evrópusambandið segir sjálft að felist í umsóknarferlinu að því? Eins og til dæmis Þorvaldur Ingi Jónsson, stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar, í grein á Vísi í vikunni þar sem hann hélt því fram að ekki þyrfti að koma til aðlögunar að sambandinu samhliða viðræðunum sem eru hluti ferlisins. Raunar er ekki nóg að það gangi þvert á það sem Evrópusambandið segir heldur einnig utanríkisráðuneytið.

Fram kemur þannig skýrt í gögnum Evrópusambandsins að viðræðurnar gangi fyrst og fremst út á aðlögun umsóknarríkis samhliða þeim. Til að mynda víða á vefsíðu þess: „Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið eins og það leggur sig.“

Fullyrðing Þorvaldar um að annað eigi við um Ísland vegna EES-samningsins og að aðlögun yrði aðeins eftir samþykkt samnings stenzt ekki skoðun. Þannig segir að sama skapi í gögnum Evrópusambandsins vegna umsóknarinnar sem nú á að endurvekja: “Rétt innleiðing Íslands á regluverkinu og framkvæmd þess, þ.m.t. árangursrík og skilvirk beiting af hálfu viðeigandi stofnana á sviði stjórnsýslu og dómsmála, mun ákvarða hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig.“

Hins vegar er ekki nóg með að þetta komi fram í gögnum Evrópusambandsins heldur á það einnig við um greinargerðina með þingsályktunartillögu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, sjálfs flokksformanns Þorvaldar, um fyrirhugað þjóðaratkvæði. „Á það er gjarnan bent að aðildarviðræður við ESB snúist um að ný aðildarríki lagi sig að reglum sambandsins. Má þetta til sanns vegar færa, enda væri Ísland að ganga í ríkjabandalag með fyrirliggjandi reglum.“

Við þetta má bæta að fram kemur í gögnum Evrópusambandsins vegna umsóknar Íslands að mikið vantaði upp á aðlögun landsins að sambandinu. Ekki sízt þegar kæmi að umfangi hins opinbera (bákninu) hér á landi. „Heilt á litið er stjórnsýslan lítil. […] Ísland mun þurfa að byggja upp getu stjórnsýslunnar til þess að taka upp, þýða og innleiða löggjöf Evrópusambandsins og koma á laggirnar öllum þeim nauðsynlegu innviðum sem vera innan sambandsins krefst.“

Með öðrum orðum er já í þjóðaratkvæðinu ekki ávísun á einfaldar viðræður, eins og Þorvaldur og aðrir harðir talsmenn inngöngu í Evrópusmabandið halda fram þvert á orð sambandsins sjálfs, heldur það að farið verði í áralangt umsóknarferli sem snýst um aðlögun að öllu regluverki og stjórnsýslu þess áður en þjóðin fengi samning til að kjósa um. Tja, nema þeir telji að Evrópusambandið sé að ljúga sem varla eru þá meðmæli með inngöngu í það ofan á annað.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.