Þegar lausnin er að stytta menntun, þá er eitt­hvað að!

Það er ábyrgðarlaust að lofa lausnum í leikskólamálum á „100 dögum“ á sama tíma og lagt er til að stytta menntun leikskólakennara.

Það sem vekur þó enn meiri ugg er hversu auðveldlega slíkum hugmyndum er kastað fram. Eins og menntun þeirra sem starfa með yngstu börnum samfélagsins sé breyta sem hægt sé að hnika til eftir hentugleika.

Það er ekki ásættanlegt.

Leikskólinn er fyrsta skólastig barna. Þar er lagður grunnur að þroska, námi og þátttöku. Slíkt starf byggir á sérhæfðri þekkingu.

Að tala um að stytta þá menntun af slíku gáleysi er ekki aðeins slæm stefnumótun.

Það sýnir alvarlegan skort á skilningi á eðli starfsins.

Menntunin er ekki valkvæð

Rannsóknir sýna skýrt að leikskólakennaramenntun er ekki aukaatriði, hún er forsenda gæða í starfinu.

Leikskólakennarar vinna með flókið námssamfélag þar sem leikur er meginnámsleið barna. Þeir þurfa djúpa þekkingu á þroska, samskiptum, þátttöku og því hvernig börn læra í gegnum leik.

Þetta er ekki þekking sem verður til af sjálfu sér.

Hún er afrakstur menntunar.

Þess vegna er það ekki hlutlaus ákvörðun að stytta námið.

Það er ákvörðun um að lækka faglegar kröfur í starfi sem mótar líf barna.

Þegar lausnin er vandamálið

Það er skiljanlegt að leita lausna þegar þrýstingur er til staðar.

En þegar lausnirnar ganga út á að draga úr fagmennsku, þá erum við komin á hættulega braut. Við getum ekki byggt upp sterkt leikskólakerfi með því að veikja grunn þess. Við getum ekki tryggt gæði með því að gera minni kröfur til þeirra sem bera ábyrgð á þeim.

Og við getum ekki talað um mikilvægi leikskólans sem fyrsta skólastigs á sama tíma og við gerum lítið úr menntun þeirra sem þar starfa.

Þetta er spurning um gildi

Á endanum snýst þetta ekki bara um skipulag eða mönnun. Þetta snýst um það hvernig við sem samfélag metum starf með börnum. Hvort við lítum á það sem faglegt starf sem krefst sérfræðiþekkingar eða verkefni sem megi einfalda þegar illa árar.

Það er ekki tæknileg spurning.

Það er pólitísk og siðferðileg ákvörðun.

Að lokum

Þegar stjórnmálamenn tala um að stytta menntun leikskólakennara til að leysa vanda, þá er ekki bara verið að leggja fram tillögu. Það er verið að móta sýn á gildi menntunar og fagmennsku. Og það er ástæða til að bregðast við.

Það er varhugavert að fela framtíð leikskólakerfisins þeim sem sjá ekki þörfina fyrir sterka fagmenntun og eru tilbúnir að draga úr henni með slíkum hætti.

Því þetta snýst ekki um hraða. Þetta snýst um gæði. Og um börn.

Við getum ekki flýtt okkur í gegnum bernskuna.

Höfundur er leikskólakennari og dósent í stefnu- og stjórnunarfræðum við menntavísindasvið Háskóla Íslands.