Vinna að spálíkani til að skima sjálfvirkt fyrir vannæringu Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 2. maí 2026 16:00 Áróra segir ástandið alvarlegt. Landspítalinn og Vísir/Vilhelm Allt of margir liggja vannærðir á sjúkrastofnunum landsins og falla í raun á milli skips og bryggju þar sem vannæring er oft ekki könnuð. Þetta segir lektor sem vinnur að því að þróa spálíkan sem sjálfvirkt mun skima fyrir vannæringu hjá fólki. Spálíkanið er hluti af stærri rannsókn sem fulltrúar frá Háskóla Íslands og Landspítala hafa undanfarið unnið að. Áróra Rós Ingadóttir, lektor við matvæla- og næringarfræðideild HÍ og deildarstjóri næringarstofu á Landspítalanum segir vannæringu fólks sem leitar á sjúkrastofnun því miður allt of algenga en vannæring getur valdið lengri legutíma á sjúkrahúsi, auknum sýkingum og hærri dánartíðni. Þrátt fyrir klínískar leiðbeiningar um að skima skuli sjúklinga fyrir áhættu á vannæringu við innlögn á spítala er sú skimun ekki alltaf framkvæmd. „Því miður er raunveruleikinn sá að skimun fyrir áhættu á vannæringu er ekki alltaf framkvæmd og það á ekki bara við um Landspítalann heldur líka spítala erlendis og hefur verið sýnt fram á í rannsóknum. Þannig markmiðið okkar með þessu spálíkani er að innleiða sjálfvirka skimun með aðstoð gervigreindar.“ Meta einstaklinga í áhættu Áróra segir þannig hægt að sleppa því skrefi að heilbrigðisstarfsmaður skimi sjúklinga handvirkt. Nú stendur yfir gagnasöfnun um einstaklinga í áhættu á vannæringu. Gögnin verða notuð til að þjálfa upp spálíkan og verður þróun á líkaninu líklegast unnin í sumar. Afurðin gæti orðið mikil búbót fyrir heilbrigðiskerfið. „Við erum að missaa af fullt af fólki sem leggst inn en fær ekki meðferð við vannæringu því við höfum ekki séð að þeir séu vannærðir eða í áhættu á vannæringu.“ Heilsa Landspítalinn Nýsköpun Heilbrigðismál Matur Mest lesið Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Innlent Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Innlent Ekki 270 ferkílómetrar heldur 26 Erlent Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Innlent „Þetta er auðvitað ekki mjög pólitískt sexí“ Innlent Með umtöluð símtöl og skilaboð á sínu borði Innlent Annar vinningur hættir að safnast upp í Vikinglottó Innlent „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Innlent Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Innlent Tímamót hjá Kvennaathvarfinu Innlent Fleiri fréttir Fegursta flugvél Íslands rifin „Ekkert af þessu er beinlínis að hjálpa okkur“ „Þetta er auðvitað ekki mjög pólitískt sexí“ Slaka á kröfum um íbúðastærðir og verslunarrými á jarðhæð Með umtöluð símtöl og skilaboð á sínu borði Kalla eftir ákvörðun um milljarðaáform í Skálafelli Loka fyrir umferð vegna bilunar í umferðarljósum Tímamót hjá Kvennaathvarfinu Annar vinningur hættir að safnast upp í Vikinglottó Sérstakt viðbragð á Ljósanótt vegna unglingadrykkju Hámark bílastæða við nýbyggingar falli niður Óvirk umferðarljós valda töfum Skuld fyrri eiganda stöðvi ekki skoðun bíls Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Pallborðið: Línurnar lagðar fyrir spennandi þing Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Þorgerður kallaði Rússa á teppið og auknar heimildir lögreglu Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Áfram stelpur verða að félagasamtökum: Margir gerendur um hvern og einn þolanda „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Víðáttumikil lægð fyrir sunnan land Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Eldur í þaki Rimaskóla í nótt Þjófnaður í þremur verslunum Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Bændum brugðið og skoði frekari öryggisbúnað Segir skattahækkun á baðlón bíta fastast á landsbyggðinni Rúmur helmingur flugmannanna hafi sofnað við störf Svona voru aðstæður við svínabú Stjörnugríss Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Sjá meira
Spálíkanið er hluti af stærri rannsókn sem fulltrúar frá Háskóla Íslands og Landspítala hafa undanfarið unnið að. Áróra Rós Ingadóttir, lektor við matvæla- og næringarfræðideild HÍ og deildarstjóri næringarstofu á Landspítalanum segir vannæringu fólks sem leitar á sjúkrastofnun því miður allt of algenga en vannæring getur valdið lengri legutíma á sjúkrahúsi, auknum sýkingum og hærri dánartíðni. Þrátt fyrir klínískar leiðbeiningar um að skima skuli sjúklinga fyrir áhættu á vannæringu við innlögn á spítala er sú skimun ekki alltaf framkvæmd. „Því miður er raunveruleikinn sá að skimun fyrir áhættu á vannæringu er ekki alltaf framkvæmd og það á ekki bara við um Landspítalann heldur líka spítala erlendis og hefur verið sýnt fram á í rannsóknum. Þannig markmiðið okkar með þessu spálíkani er að innleiða sjálfvirka skimun með aðstoð gervigreindar.“ Meta einstaklinga í áhættu Áróra segir þannig hægt að sleppa því skrefi að heilbrigðisstarfsmaður skimi sjúklinga handvirkt. Nú stendur yfir gagnasöfnun um einstaklinga í áhættu á vannæringu. Gögnin verða notuð til að þjálfa upp spálíkan og verður þróun á líkaninu líklegast unnin í sumar. Afurðin gæti orðið mikil búbót fyrir heilbrigðiskerfið. „Við erum að missaa af fullt af fólki sem leggst inn en fær ekki meðferð við vannæringu því við höfum ekki séð að þeir séu vannærðir eða í áhættu á vannæringu.“
Heilsa Landspítalinn Nýsköpun Heilbrigðismál Matur Mest lesið Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Innlent Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Innlent Ekki 270 ferkílómetrar heldur 26 Erlent Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Innlent „Þetta er auðvitað ekki mjög pólitískt sexí“ Innlent Með umtöluð símtöl og skilaboð á sínu borði Innlent Annar vinningur hættir að safnast upp í Vikinglottó Innlent „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Innlent Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Innlent Tímamót hjá Kvennaathvarfinu Innlent Fleiri fréttir Fegursta flugvél Íslands rifin „Ekkert af þessu er beinlínis að hjálpa okkur“ „Þetta er auðvitað ekki mjög pólitískt sexí“ Slaka á kröfum um íbúðastærðir og verslunarrými á jarðhæð Með umtöluð símtöl og skilaboð á sínu borði Kalla eftir ákvörðun um milljarðaáform í Skálafelli Loka fyrir umferð vegna bilunar í umferðarljósum Tímamót hjá Kvennaathvarfinu Annar vinningur hættir að safnast upp í Vikinglottó Sérstakt viðbragð á Ljósanótt vegna unglingadrykkju Hámark bílastæða við nýbyggingar falli niður Óvirk umferðarljós valda töfum Skuld fyrri eiganda stöðvi ekki skoðun bíls Höfum setið eftir í baráttu við glæpahópa Pallborðið: Línurnar lagðar fyrir spennandi þing Fulltrúar rússneska sendiráðsins kallaðir á teppið Þorgerður kallaði Rússa á teppið og auknar heimildir lögreglu Minnist dóttur sinnar sem lést á Íslandi Áfram stelpur verða að félagasamtökum: Margir gerendur um hvern og einn þolanda „Það er að verða til kynslóðaójöfnuður“ Víðáttumikil lægð fyrir sunnan land Líst ekki á breytingar Ingu á útivistartíma barna að vetri Eldur í þaki Rimaskóla í nótt Þjófnaður í þremur verslunum Fái að ráðast í húsleit og spyrja svo Bændum brugðið og skoði frekari öryggisbúnað Segir skattahækkun á baðlón bíta fastast á landsbyggðinni Rúmur helmingur flugmannanna hafi sofnað við störf Svona voru aðstæður við svínabú Stjörnugríss Stytta gjaldskyldu og opna bílahús allan sólarhringinn Sjá meira