Mannréttindaiðnaðurinn

Mannréttindastefna Reykjavíkurborgar hefur getið af sér mannréttindaiðnað.

Einn angi hans er túlkaþjónusta, geiri sem hefur farið ört vaxandi og orðið mjög ábatasamur, en er aðallega kostaður af skattgreiðendum.

Samkvæmt mannréttindastefnu Reykjavíkurborgar skal tryggja að fólk af erlendum uppruna eigi greiðan aðgang að þjónustu borgarinnar. Ávallt skal kalla til túlk þegar þörf er á því og/eða notandi óskar eftir því. Þjónustan er tryggð að kostnaðarlausu fyrir viðkomandi.

Á þessari stefnu er ekkert hámark eða tímamark og ekkert erindi virðist of lítið til að réttlæta aðkeypta túlkaþjónustu. Eins og kerfinu er háttað getur einstaklingur búið hér árum saman og átt í öllum sínum samskiptum við borgarkerfið gegnum túlk á kostnað borgarsjóðs. Það er formlega óþarft að læra íslensku.

Veldisvöxtur útgjalda

Mest útsvar rennur til einkahlutafélagsins Alþjóðasetur ehf. en veldisvöxtur hefur verið á greiðslum frá borginni á undanförnum árum. Samkvæmt síðustu ársskýrslu nam sala vöru og þjónustu fyrirtækisins 571 milljón árið 2024, mest frá ríki og sveitarfélögum. Það er ekki við fyrirtækið að sakast, að reksturinn sé arðbær, heldur við yfirvöld. Því vaxandi stjórnleysi málaflokksins afhjúpar metnaðarleysi borgaryfirvalda fyrir inngildingu nýbúa.

Þörfin á þjónustu sveitarfélaga við erlenda ríkisborgara hefur stóraukist á undanförnum árum. Það er fyrirsjáanleg afleiðing stjórn- og stefnuleysis í málefnum útlendinga. En ákefð borgarinnar í fjárútlátum vegna málaflokksins er áþreifanleg. Hún hangir á nýju hlutverki borgarinnar sem hefur skilgreint sig sem leiðarljós á sviði mannréttinda. En Reykjavíkurborg hefur, í samræmi við mannréttindastefnu sína, farið langt út fyrir það sem eðlilegt má teljast í meðferð á opinberum fjármunum. Langt út fyrir lagalegar skyldur í fjárhagslegu yfirboði á ýmsum mjög sértækum félagslegum málefnum.

Bjarnargreiði

En borgaryfirvöld gera ekkert góðverk með því bjóða upp á takmarkalausa túlkaþjónustu, ár eftir ár, án kröfu um gagnkvæmni. Það má auk þess greina í gjörningnum ákveðna öðrun; hugtak sem vísar til þess að ákveðnir aðilar séu álitnir öðruvísi en við á grundvelli hópseinkennis; ómegnugir um að vera eins og við, gera eins og við og aðlagast okkur. En íslenskan er tungumál þessa lands og lykillinn að þessu samfélagi. Það er því mikill bjarnargreiði að gera íslenskuna óþarfa og niðurgreiða það með almannafé.

Fólk sem hefur flutt heimshorna á milli er upp til hópa fært um að læra íslensku. Það er jafnframt sjálfsögð og eðlileg krafa að þeir sem hingað koma beri ábyrgð á sjálfum sér og eigin velferð. Það er engum greiði gerður með að halda öðru fram. En þeir aðilar sem ekki fást til þess verða sjálfir að mæta kostnaði sem af því hlýst. Það er aðeins sanngjörn krafa í sanngjörnu samfélagi. Því inngildingin getur aldrei bara verið í aðra áttina þó aðlögun geti verið einstefna. En þá verður spurningin; hver á að aðlagast hverjum?

Höfundur er frambjóðandi Miðflokksins í Reykjavík.