Hús­næði á ekki að vera happ­drætti fyrir ungt fólk

Ríkisstjórnin hefur ekkert raunhæft plan í húsnæðismálum og er að bregðast ungu fólki á þungum og erfiðum húsnæðismarkaði. Ströng lánþegaskilyrði gera mörgum ungum fyrstu kaupendum nánast ómögulegt að kaupa eigið húsnæði án stuðnings.

Hlutdeildarlánakerfi Framsóknar er mikilvæg lausn við þessum vanda, en ríkisstjórnin þarf að standa sig betur. Þegar umsækjendur sem uppfylla öll skilyrði þurfa að treysta á handahófsútdrátt til að fá hlutdeildarlán er ljóst að kerfið er vanfjármagnað. Það er pólitísk ákvörðun sem ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur ber ábyrgð á.

Samkvæmt upplýsingum frá HMS voru um rúm 40% sem fékk úthlutað hlutdeildarláni. Af 58 fullgildum umsóknum fékk aðeins hluti umsækjenda úthlutun, eftir að dregið var á milli þeirra annan mánuðinn í röð. Slík staða á aldrei að koma upp í kerfi sem á að tryggja ungu fólki raunhæft og jafnt aðgengi að húsnæði.

Afleiðingarnar eru augljósar. Stór hópur ungs fólks býr enn í foreldrahúsum eða situr fastur á leigumarkaði, þar sem engin eignamyndun á sér stað. Þetta gerist þrátt fyrir að greiðslubyrði margra myndi oft lækka við það að komast í eigið húsnæði.

Á sama tíma eykst óvissa hjá þeim sem hafa þegar tryggt sér kauptilboð með tilheyrandi áhyggjum og óþægindum. Skortur á fyrirsjáanleika er algjör og hann er alvarlegur.

Hlutdeildarlánin hafa reynst vel. Úrræðið, sem komið var á þegar Framsókn fór með húsnæðismálin, hefur hjálpað mörgum fyrstu kaupendum að eignast eigið húsnæði og stuðlað að auknum stöðugleika á fasteignamarkaði. En án nægilegs fjármagns er verið að grafa undan árangrinum og frysta fólk úti af húsnæðismarkaðnum. Á sama tíma er algjört lykilatriði að framboð húsnæðis aukist jafnt og þétt.

Byggingaraðilar eru líklegri til að fara af stað með verkefni ef fyrirsjáanleikinn er meiri. Þar bera stjórnvöld skýra ábyrgð.

Þetta er ekki flókið: þegar eftirspurnin er margföld á við framboðið er vandinn ekki aðeins tæknilegur heldur snýst þetta um pólitískan vilja. Ríkisstjórnin getur breytt stöðunni en hefur kosið að gera það ekki.

Ekkert plan. Engar lausnir. Og ungt fólk situr eftir.

Höfundur er formaður Framsóknar.