Sam­keppnis­hæfni Ís­lands og annarra Norður­landa fellur milli ára

Þetta kemur fram í tilkynningu frá Viðskiptaráði en úttekt IMD er sögð ein sú umfangsmesta sinnar tegundar og meti getu ríkja til að skapa verðmæti og standa undir góðum lífskjörum til lengri tíma litið. Þeir fjórir meginþættir sem mældir eru eru efnahagsleg frammistaða, skilvirkni hins opinbera, skilvirkni atvinnulífs og samfélagslegir innviðir.

Í skýrslunni segir að samkeppnishæfni Íslands falli um sjö sæti milli ára og fari úr 15. sæti niður í 22. sæti.

„Ísland hefur ekki mælst lægra í úttektinni í níu ár, eða síðan árið 2017. Samkeppnishæfni Íslands hefur aukist frá árinu 2010 og sótt á önnur Norðurlönd, sem hafa jafnan mælst meðal samkeppnishæfustu ríkja heims. Þrátt fyrir mikla lækkun milli ára ber ekki mikið í milli Íslands og annarra Norðurlanda, þar sem samkeppnishæfni þeirra er að dragast saman sömuleiðis. Þannig lækkar Finnland um 5 sæti, Noregur um 6 sæti, Svíþjóð um 1 sæti og Danmörk lækkar um 2 sæti,“ segir í tilkynningu Viðskiptaráðs.

Singapúr hreppir efsta sæti listans af Sviss

Singapúr er nú samkeppnishæfasta ríki heims og tekur það sætið af Sviss, sem var efst á lista árið 2025. „Hong Kong skipar annað sæti listans og hækkar um eitt sæti milli ára. Sviss er í þriðja sæti og fellur um tvö sæti milli ára. Á eftir Sviss koma svo Taívan í fjórða sæti og Sameinuðu arabísku furstadæmin í fimmta sæti.“

Ísland lækkar í öllum fjórum meginþáttum samkeppnishæfni á milli ára, um á bilinu fjögur til níu sæti.

„Mest lækkar Ísland í efnahagslegri frammistöðu, þar sem við förum úr 52. sæti í 61. sæti. Best gekk á þeim mælikvarða árið 2016 þegar Ísland var þar í 29. sæti. Ísland lækkar um fimm sæti þegar horft er til skilvirkni atvinnulífsins og samfélagslegra innviða, en um fjögur sæti í skilvirkni hins opinbera. Ísland stendur þó enn hlutfallslega vel á þessum þremur síðastnefndu mælikvörðum, þrátt fyrir lækkunina.

Til lengri tíma hefur bætt samkeppnishæfni Íslands undanfarin 15 ár einkum skýrst af miklum framförum í tveimur af fjórum meginþáttum úttektarinnar. Annars vegar skilvirkni hins opinbera, sem hefur hækkað um 26 sæti yfir tímabilið. Hins vegar í skilvirkni atvinnulífs, sem hefur hækkað um 18 sæti yfir sama tímabil. Ísland stendur enn vel þegar kemur að samfélagslegum innviðum, þrátt fyrir að hafa lækkað um 8 sæti frá árinu 2010,“ segir í tilkynningunni frá Viðskiptaráði.

Leggja fram tillögur

Viðskiptaráð leggur fram fjórar tillögur sem miða að því að bæta samkeppnishæfni Íslands. 

„Í fyrsta lagi er lagt til að stjórnvöld auki aðhald í rekstri ríkisins, lækki skuldir og minnki þannig vaxtagjöld. Ríkissjóður dragi sömuleiðis úr skuldabyrði sinni með eignasölum og ráðist verði í átak í opinberum fjármálum sem myndi leiða til lægri verðbólgu og vaxta.

Í öðru lagi er lagt til að gera breytingar á skattaumhverfinu. „Með því að draga úr útgjöldum má skapa svigrúm til þess að lækka skatta. Það myndi hafa jákvæð áhrif á hvata til verðmætasköpunar, sem eykur fjárfestingu og framleiðslu í hagkerfinu.“

Í þriðja lagi væri hægt að afnema viðskiptahindranir, einfalda regluverk og bæta umgjörð í samkeppnismálum og gætu stjórnvöld þannig stuðlað að auknu vöruúrvali og samkeppni hér á landi.

Í fjórða lagi er svo komið inn á að stjórnvöld geti liðkað sérstaklega fyrir erlendri fjárfestingu í gegnum einfaldara regluverk og skilvirkt eftirlit. Slíkt myndi tryggja bætt aðgengi að fjármagni, aukinn þekkingarflutning til landsins og bætt lánakjör.