Opið bréf til ríkis­stjórnar Ís­lands - Á­kall um að­gerðir vegna þjóðarmorðs

Í nánast þrjú ár hefur ríkisstjórn síonista í Ísrael framið þjóðarmorð á Gaza. Alþjóðalög eru brotin daglega af ógnargrimmum her ríkis síonista, með kerfisbundnum árásum á óbreytta borgara, vísvitandi og markvisst er skotið á börn. Þá er heilbrigðisstarfsfólk, hjálparstarfsmenn og blaðamenn drepin markvisst. Fólk er sprengt, skotið, brennt, limlest og beitt andlegum og líkamlegum pyntingum.

Frá 7. október 2023 hafa nálægt 74.000 einstaklingar á Gaza verið drepnir og nálægt 175.000 særðir. Frá því að svokallað vopnahlé tók gildi fyrir rúmum 11 mánuðum hafa nær 1400 verið drepin og um 4700 manns særðir (WAFA News Agency, 2026). Þessar tölur hækka daglega. Það er staðfest að um 21.000 börn hafa verið drepin en raunveruleg tala er mun hærri þar sem óþekktur fjöldi barna og fullorðinna er grafinn undir rústum. Á bak við hverja tölu er manneskja; móðir, faðir, systir, bróðir, afi, amma. Syrgjendur ekkjur, ekklar, foreldralaus börn…

Fjöldi barna sem hafa flúið heimili sín er yfir 800.000 eða um 80% barna á Gaza og þar af eru yfir 7.000 ein og aðskilin frá fjölskyldum (Save the Children, 2026). Palestínsk börn eru handtekin og beitt misþyrmingum og kynferðislegu ofbeldi í ísraelskum fangelsum. Börnum er meinuð skólaganga, þau búa við hungur, limlestingar, andleg áföll, munaðarleysi. Í skýrslu sameinuðu þjóðanna er bent á að marviss og vísvitandi skotmörk á börn séu einn af lykilþáttum sem staðfesta þjóðarmorðsáform ísraelskra yfirvalda, þ.e. að eyða palestínskum börnum (United Nations [UN], 2026). Börn á Gaza hafa verið rænd æsku sinni, öryggi og vernd, gleði, leik, frjálsræði, áhyggjuleysi og menntun.

Um 97% innviða og bygginga á Gaza hafa verið sprengd og eyðilögð, þ.e. markviss eyðilegging sjúkrahúsa, skóla, íbúðarhúsa og annarra mannvirkja, allt rjúkandi rústir (World Bank o.fl., 2025). Ísraelar dreifa eiturefnum yfir uppskeru og eyðileggja vatnsból. Af þessum völdum búa íbúar á Gaza við eyðilagt vistkerfi: gróðureyðingu, jarðvegseyðingu, eitrað grunnvatn, skólpmengun, útrýmingu dýra. Úrgangur og mengun er gífurleg af völdum þessa og jafnframt stafar mikil mengun frá ógnarmiklum húsarústum sem innihalda eitruð efni, ósprungnar sprengjur og mannslík. Eyðileggingin nær til allra innviða: heilbrigðis-, mennta-, orku-og samgöngukerfis (UN Environment Programme [UNEP], 2025).

Þær grimmilegu hernaðaraðgerðir, rústun íbúðarhúsa og algert hrun innviða, hafa leitt til óheyrilegrar mannúðarkrísu sem fyrir utan átakanleg sorgaráföll, eigna- og atvinnumissi, hafa haft hörmulegar og óbætanlegar afleiðingar á líkamlega og andlega heilsu íbúa - talað er um heilsufarslegt hrun. Þúsundir hafa misst útlimi eða hlotið aðra fötlun, hundruð hafa dáið úr hungri og smitsjúkdómar breiðast út. Ógurleg og stöðug ógnin hefur auðvitað valdið djúpstæðri sálrænni angist, örvæntingu og vonleysi vegna stöðugrar upplifunar af nálægð dauðans. Og ísraelsk stjórnvöld hamla því að hjálpargögn og aðrar nauðsynjar berist til Gaza.

Síonistar í Ísrael hafa ekkert verið að fela áform sín um yfirtöku Palestínu eins og hún leggur sig með þeim grimmúðlegu aðferðum sem þeir hafa fengið að stunda óáreittir í þrjú ár. Allt er þetta í beinni útsendingu – ríkisstjórnir vesturlanda hafa ekki farið í aðgerðir til að stöðva þjóðarmorð sem þeir sjá og heyra af daglega í þrjú ár.

Af þessu er ljóst að ríkisstjórnir vestrænna ríkja, að Spáni undanskildum, virða líf og aðbúnað íbúa á Gaza að vettugi í mótsögn við t.d. líf íbúa Úkraínu. Í þrjú ár hefur þjóðarmorð, landrán, kerfisbundin eyðilegging innviða á Gaza fengið að viðgangast án þess að nokkur viðurlög hafi verið sett síonistastjórn Ísraels til höfuðs. Á sama tíma hefur Rússland sætt víðtækum skipulögðum refsiaðgerðum.

Í heimsókn sinni til Íslands nú í september, skýrði Dr. Younis Al Khatib, forseti palestínska Rauða hálfmánans, stöðuna á Gaza og grimmdarverk Ísraela þar. Á opnum fundi var hann spurður um hvað við gætum gert. Hann lagði megin áherslu á mennskuna. „Sýnið mannúð“, sagði hann og væntanlega hefur hann lagt sömu áherslu þegar hann ræddi við fyrirmenn og konur.

Ýmis almannaheillafélög m.a. Vonarbrú, og einstaklingar víða um heim hafa það að markmiði að styðja fjölskyldur á Gaza og veita þeim andlegan og fjárhagslegan stuðning. Þannig hafa margir eignast vini á Gaza um facebook. Hér fylgja nokkrar tilvitnanir frá vinum - örlítil innsýn í líðan fólks og aðstæður.

Shaima; „Við erum svo þreytt á aðstæðum okkar, sem öll ríki láta sem engu skipti. Þau gera ekkert fyrir okkur. Hversu lengi mun þessi sársauki og þjáning vara? Líf okkar, framtíð okkar og framtíð barna okkar hefur glatast hér á meðal tjalda, sársauka og þjáningar… Kærar þakkir fyrr einlæga samúð, bara tilhugsunin um að einhver skilji þjáningu okkar og biðji fyrir okkur léttir byrðina verulega. Við biðjum til Guðs um að þessum þjáningum linni fljótt. Okkur er útrýmt á hrottalegasta hátt dag hvern, og hver dagur krefst fórnarlamba – píslarvotta og saklausra barna.“

Mohammed: „Sara, fallega litla stúlkan okkar, klæddist skólabúningnum sem systir hennar notaði fyrir þremur árum – það var eins og við værum að reyna að endurheimta lítinn hluta af gamla lífinu okkar. Kannski getum við ekki fengið þá daga aftur, en við reynum að endurheimta smábúta úr þeim... eitt lítið skref, eina fallega minningu og þá von að börnin okkar fái einn daginn það líf sem þau voru svipt.“

Haneen: „Frá hinni gleymdu og sorgmæddu Gaza sendi ég ykkur friðarkveðjur. Frá tættum tjöldum sendi ég ykkur friðarkveðjur.“

Reham: „Ég er svo þreytt á því að breyta sársauka í orð, að rista sorgina inn í veggi hjarta míns. Í hvert sinn sem ég held að ég hafi náð bata, opnast sárið á ný – sárara en áður – eins og lífið sé að sýna mér hversu mikið sálin getur þolað áður en hún gefur upp öndina. Ég lifi í stríði sem enginn sér, ég virðist róleg á yfirborðinu á meðan eyðileggingin nagar mig að innan. Það er eins og sorgin sé orðin samofin nafni mínu og hjarta, eins og hún hafi sest að í brjóstkassanum. Ég þoli ekki lengur þessa stöðugu tæringu… Við ættum ekki að þurfa að ganga í gegnum svona mikla þjáningu. Við deyjum hægt og rólega.”

Fólkið á Gaza, sem enn lifir hefur haldið út í þrjú ár - þvílík seigla við óbærilegar, grimmilegar aðstæður - en þau geta ekki meir.

Með hliðsjón af mannúðarlögum (Rauði krossinn á Íslandi, e.d.) hefur Ísland tekið afgerandi afstöðu með því að lönd sem beita hernaði og fylgi ekki tilgreindum lögum skuli dregin til ábyrgðar. Íslensk stjórnvöld hafa vissulega ályktað um grimmileg mannúðarbrot Ísraels á Gaza en í engu framfylgt í verki – ríkisstjórnin sem segist láta verkin tala!

Samtök og almenningur, sem hafa mannúð að leiðarljósi og kalla eftir mennsku og réttlæti, hafa margkrafið stjórnvöld um m.a. bann við innflutningi á vörum frá Ísrael, slit á stjórnmálasambandi og bann á komu ísraelskra stríðsglæpamanna til landsins.

Ríkisstjórnin hefur hunsað áskoranir um refsiaðgerðir gagnvart Ísrael. Með því að beita Ísrael ekki skipulögðum refsiaðgerðum eða þvingunum brýtur Ísland skyldu sína til að beita tiltækum aðgerðum til þess að stöðva þjóðarmorð og önnur grimmdarverk á Gaza. Þannig grafa íslensk stjórnvöld undan gildum um mannúð og siðferðislegri skyldu og brjóta alþjóðalög.

Á hinn bóginn hafa stjórnvöld synjað fólki, þar með töldum barnafjölskyldum frá Vesturbakkanum, um alþjóðlega vernd hér og vísað úr landi, þrátt fyrir vaxandi ofbeldi, dráp, handtökur, eyðileggingu innviða, landtöku og hernað Ísraela þar. Það er sjálfsagt í samræmi við harða stefnu ríkisstjórnarinnar í útlendingamálum. En brýtur þetta ekki gegn barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna? Þar sem áréttað er að ekki skuli mismuna börnum vegna stöðu foreldra og að börn á flótta skuli fá viðeigandi vernd og þar með ekki send til baka á átakasvæði.

HVERSU LENGI ÆTLA ÍSLENSK STJÓRNVÖLD AÐ SITJA HJÁ AÐGERÐALAUS?

HVERS VEGNA ÞESSI TVÍSKINNUNGUR?

HVERS VEGNA BEITA STJÓRNVÖLD PÓLITÍSKRI HENTUGLEIKASTEFNU TIL VARNAR ÍSRAEL OG AFMENNSKUNAR HEILLAR ÞJÓÐAR, PALESTÍNU?

Þegar alþjóðalög og mannréttindi eru virt að vettugi án inngrips, grefur það undan trúnni á sameiginlegt siðgæði og réttaröryggi á heimsvísu.

ÍSLENSK STJÓRNVÖLD – SÝNIÐ MANNÚÐ Í VERKI. Það er komið nóg af undanbrögðum og pólitískum útúrsnúningi. Það er til dæmis fráleitt að leggja endalausa áherslu á tveggja ríka lausn þegar annað ríkið sem á í hlut hefur strengt þess heit að murka lífið úr hinu og hefur fengið að gera það án þess að alþjóðasamfélagið hafi spornað við í verki.

Ríkisstjórn Spánar hefur átt frumkvæði að því að grípa til pólitískra og efnahagslegra aðgerða gegn Ísrael. Hér með er skorað á íslensk stjórnvöld að feta í þau fótspor og setja mannúð í forgang. Það verður að stöðva grimmdarverk og þjóðarmorð Ísraela. Íbúar á Gaza geta ekki lifað af enn einn veturinn með vistkerfi og innviði í rúst, búandi í tjöldum sem ekki halda kulda, vindi né vatni og með stanslausa ógn yfir sér, sprengingar, íkveikjur, hungur, sjúkdóma, dauða.

RÍKISSTJÓRN ÍSLANDS – ÞIÐ HAFIÐ VALD, sýnið dug og þor og umfram allt mannúð í verki – beitið sleggjunni á Ísrael, beitið refsiaðgerðum á þann hátt sem ríkisstjórn Spánar hefur átt frumkvæði að.

Höfundur er eldri borgari og fyrrverandi dósent við kennaradeild Háskólans á Akureyri.

Heimildir

Rauði krossinn á Íslandi. (e.d.). Genfarsamningar. Sótt 23. september 2026, af https://www.raudikrossinn.is/um-okkur/stefnur-og-log/mannudarlog/genfarsamningar/

Save the Children. (2026, 2. júlí). GAZA: After 1,000 Days of War, Gaza’s Children Dream of Home and a Better Future Despite the World’s Failure. https://www.savethechildren.net/news/gaza-after-1000-days-war-gazas-children-dream-home-and-better-future-despite-worlds-failure

UN Environment Programme. (2025, 18. febrúar). Environmental damage in Gaza Strip harming human health, threatening long-term food and water security - new UNEP report. https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/environmental-damage-gaza-strip-harming-human-health-threatening

United Nations. (2026, 23. júní). The question of Palestine. https://www.un.org/unispal/document/uncoi-press-release-23jun26 Vonarbrú, almannaheillafélag. https://vonarbru.is/

WAFA News Agency. (2026). Death toll in Gaza. https://english.wafa.ps/Pages/Details/174843 World Bank, European Union og United Nations. (2025, febrúar). Gaza and West Bank interim rapid damage and needs assessment. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/133c3304e29086819c1119fe8e85366b-0280012025/original/Gaza-RDNA-final-med.pdf