Til­kynningar um heimilis­of­beldi milli for­eldra og barna tvö­faldast

Alls bárust lögreglunni um land allt 1.188 tilkynningar um heimilisofbeldi og ágreining á milli skyldra eða tengdra einstaklinga á tímabilinu janúar til júní á þessu ári. Í samantekt ríkislögreglustjóra segir að um sé að ræða þriggja prósenta fækkun tilkynninga miðað við sama tímabil síðustu þrjú ár. Sé aðeins litið til síðasta árs er um sex prósenta fækkun tilkynninga að ræða.

Sjö tilkynninga á dag

Samkvæmt tilkynningu jafngildir það að meðaltali tæplega sjö tilkynningum á dag, eða 198 á mánuði. Ný skýrsla ríkislögreglustjóra um tilkynningar til lögreglu um heimilisofbeldi og ágreining milli skyldra/tengdra aðila fyrir fyrstu sex mánuði ársins 2026 var í dag birt á vefsvæði lögreglunnar.

Þar kemur einnig fram að ef einungis sé litið til heimilisofbeldismála, það er tilvika þar sem grunur er um brot á borð við líkamsárásir, hótanir eða eignaspjöll, þá hafi tilvikin verið 637, eða rúmlega sjö prósentum fleiri en ef miðað er við meðaltal sama tímabils síðustu þriggja ára og um þremur prósentum fleiri miðað við árið 2025. Flest heimilisofbeldismál voru tilkynnt í mars, eða 122.

Tilkynningar um ágreining milli skyldra/tengdra aðila voru samkvæmt skýrslunni 551, eða um 13 prósentum færri miðað við meðaltal síðustu þriggja ára og 14 prósentum færri miðað við árið 2025.

Fækkun tilkynninga í heild skýrist því af færri ágreiningsmálum en ekki færri heimilisofbeldismálum.

Í skýrslunni kemur jafnframt fram að þegar tengsl eru skoðuð komi í ljós að heimilisofbeldismál milli hjóna, sambúðarfólks eða para, núverandi eða fyrrverandi, voru 380, eða um 60 prósent málanna, og stóð fjöldinn í stað milli ára. Þar af var ofbeldi af hendi maka 263 tilvik og hafa þau ekki verið fleiri á fyrri árshelmingi frá árinu 2019.

Börn og foreldrar

Tilvik vegna ofbeldis af hendi fyrrverandi maka voru 117 og hafa ekki verið færri á sama tímabili samkvæmt skýrslunni en hlutfall fyrrverandi maka af heildarfjölda tilkynninga vegna ofbeldis í parsamböndum hefur þannig lækkað úr 42 prósentum árið 2019 í 31 prósent árið 2026.

Tilvik þar sem gerandi og þolandi tengjast fjölskylduböndum voru 236 á tímabilinu og hafa ekki verið fleiri á fyrri árshelmingi frá árinu 2019. Í tilkynningu ríkislögreglustjóra segir að sé miðað við mannfjölda hafi tíðni slíkra mála hækkað um þriðjung frá árinu 2023, á meðan tíðni ofbeldis af hendi maka eða fyrrum maka hafi lækkað um 12 prósent.

Þar vegi þyngst ofbeldi foreldris í garð barns, 103 tilvik, og ofbeldi barns í garð foreldris, 102 tilvik, en í báðum flokkum er talið óháð aldri barns. Frá árinu 2019 hefur tíðni beggja flokka miðað við mannfjölda nær tvöfaldast en þetta má m.a. rekja til markvissari skráningar í þessum málum. Í fjölskyldumálum voru 38 prósent þolenda börn undir 18 ára aldri.

Þá kemur einnig fram í tilkynningu að tilvik þar sem lífi, heilsu eða velferð fjölskyldumeðlims hafi endurtekið eða á alvarlegan hátt verið ógnað hafi verið 93 samanborið við 77 á sama tímabili í fyrra og hafi ekki verið fleiri á fyrri árshelmingi frá gildistöku ákvæðisins árið 2016.

Fleiri beiðnir um nálgunarbann

Beiðnir um nálgunarbann og/eða brottvísun af heimili fyrstu sex mánuði ársins voru 65, eða 18 prósentu fleiri miðað við meðaltal sama tímabils síðustu þriggja ára á undan. Miðað við árið 2025 fjölgaði beiðnum um 10 prósent.

Heimilisofbeldi er skilgreint sem ofbeldi sem einstaklingur verður fyrir af hendi nákomins, þ.e. árásaraðili og árásarþoli eru skyldir, tengdir eða hafa sögu um tengsl og eru tilvikin ekki bundin við heimili fólks. Útköll lögreglu þar sem ekki er grunur um brot eru skráð sem ágreiningur á milli skyldra og tengdra. Tíðni miðað við mannfjölda byggir á tölum Hagstofu Íslands um mannfjölda 1. janúar hvers árs.