Blása til herferðar gegn steranotkun í ræktinni

Lyfjaeftirlit Íslands mun ráðast í herferð í haust til að sporna við steranotkun á líkamsræktarstöðvum landsins. Tilefnið er ærið að sögn sérfræðings, steranotkun sé almenn á Íslandi en þá sé ekki hægt að nota án aukaverkana, sem geti jafnvel verið banvænar.

Ýmislegt bendir til þess að notkun stera sé tiltölulega almenn á Íslandi, að sögn innkirtlasérfræðings á Landspítalanum. Erlendar rannsóknir bendi til að um 5-6 prósent karla noti stera einhvern tímann á lífsleiðinni og ekkert bendi til þess að notkunin sé minni hér á landi. Þannig ávísi íslenskir læknar sjöfalt meira magni af testósteróni en gert er í Danmörku.

„Ástæðurnar fyrir því vitum við ekki, en þetta endurspeglar kannski þær fyrirmyndir og andrúmsloftið sem er í samfélaginu, segir Tómas Þór Ágústsson. Vísar hann þar meðal annars til þess að steranotendur eru sífellt að verða yngri og afstaða þeirra til efnanna sé jákvæðari en tilefni sé til. Það sé mat hans og Lyfjaeftirlits Íslands að þar spili fordæmi stóra rullu.

„Það er allt of mikið af óheilbrigðum og fölskum fyrirmyndum í íslensku samfélagi í dag að okkar mati,“ segir Birgir Sverrisson, framkvæmdastjóri Lyfjaeftirlits Íslands.

Við þessu vill Lyfjaeftirlitið sporna og hefur því fundað með fulltrúum nokkurra líkamsræktarstöðva um herferð, sem eftirlitið mun blása til í haust til að draga úr steranotkun landsmanna. Henni er ekki síst beint að starfsfólki og að sögn framkvæmdastjóra Lyfjaeftirlitsins hafa líkamsræktarstöðvarnar almennt tekið vel í framtakið. Hins vegar hafi nokkrir stórar stöðvar sýnt herferðinni lítinn áhuga.

„Það vantar ennþá töluvert upp á að okkar mati, en við erum mjög bjartsýn á að fleiri muni taka þátt þegar fram líða stundir,“ segir Birgir.

Beðið með lyfjaprófanir

Það sé nefnilega ýmislegt sem starfsfólk líkamsræktarstöðva getur gert til að draga úr notkun stera. Nefnir Birgir í því samhengi að það geti farið fram með góðu fordæmi, stunda hreina og heilbrigða ríkamsrækt og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama. „Þekkja einkenni þeirra sem eru í áhættuhópi, leiðbeina þeim, tala um þetta opinskátt og stuðla að heilbrigði líkamsmynd,“ segir Birgir. 

Uppi hafa verið hugmyndir um að lyfjaprófa korthafa íslenskra líkamsræktastöðva, að danskri fyrirmynd. Birgir segir hins vegar að í þessari herferð verði ekki gerð krafa um slíkar prófanir, þær hugmyndir séu þó ennþá uppi á borðinu.

Hann segir tilefnið ærið enda séu hætturnar af steranotkun fjölmargar, þó svo að þær séu endilega ekki augljósar notandanum frá upphafi.

„Vissar aukaverkanir koma fram mjög hratt, eins og t.d. bólumyndun og breyting á hárvexti o.s.frv. Önnur áhrif, eins og t.d. áhætta af krabbameini, hjartaáföllum og öðru kemur hins vegar ekki fram fyrr en einhverjum áratugum eftir að notkuninni lýkur,“ segir Tómas.

Norrænar rannsóknir sýni jafnframt að lífslíkur steranotenda séu ekki beisnar, auk þess sem sjálfsmorðstíðni sé há meðal fyrrverandi notenda. „Dánartíðni þeirra, á ákveðnu rannsóknartímabili, er þrisvar sinnum hærra en meðal þeirra sem ekki hafa notað stera.“

Það sé því ábyrgðarhluti hjá líkamsræktarstöðvum að koma í veg fyrir steranotkun. „Að vera stærsti þjónustuaðili lýðheilsu í landinu, sem eru líkamsræktarstöðvarnar saman, því fylgir samfélagslega ábyrgð,“ segir framkvæmdastjóri Lyfjaeftirlits Íslands.