Þing­menn vilji vita meira um á­stæður að­gerða hverju sinni

Willum Þór Þórsson, heilbrigðisráðherra, kynnti hertar sóttvarnaaðgerðir um hádegi í gær og felast þær meðal annars í tveggja metra reglu og að mest tuttugu megi koma saman. Greindi ráðherra frá því að ástæða hertra aðgerða væri uppgangur ómíkron afbrigðisins hér á landi og í nágrannalöndunum, en margt bendir til að afbrigðið smitist auðveldar en valdi þó minni veikindum. Óvissa er þó enn um hversu mikla vörn bólusetningar veita fyrir því að fólk smitist af ómíkron. 

Vilhjálmur Árnason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, kallar eftir því að þing sé upplýstara um ástæður aðgerða sem eru í gildi hverju sinni. Þá myndi það friða marga að vita að fleiri sjónarhorn hafi verið skoðuð. 

„Ég held að það sé betra til að fá fólk með sér í aðgerðum og skilja þær. Ef það er upplýst um rökin og það er upplýst um það að það hafi fleiri sjónarhorn verið metin heldur en bara hreinar sóttvarnir,“ sagði Vilhjálmur í Bítinu á Bylgjunni í morgun. 

Fleiri aðilar þurfi að koma að borðinu

Greina þurfi vel frá rökum þeirra sóttvarnaaðgerða sem gripið sé til hverju sinni. 

„Mér finnst vanta rökin þarna á bak við og það sé einhver innan heilbrigðisráðuneytisins, eða framkvæmdavaldsins, sem fer yfir það og veiti ráðherranum einhverja ráðgjöf. Eins og þetta er núna þá kemur minnisblaðið mjög seint fram, og jú ég veit að það er verið að reyna að bregðast eins hratt við og hægt er í hvert skipti, en ráðherrann einhvern vegin fær minnisblaðið nokkrum klukkutímum áður en farið er að fjalla um það í fjölmiðlum hvað stendur í því,“ segir Vilhjálmur. 

„Ríkisstjórnin verður að fá einhvern vegin tækifæri eða svigrúm til að fá mat fleiri aðila og fleiri sjónarmið inn í þetta áður en þarf að vera búið að taka ákvörðun og bregðast við.“

Auðvitað sé það þannig að sóttvarnalæknir og heilbrigðisráðherra eigi í samtali um minnisblað og sóttvarnaaðgerðir sem lagðar séu til hverju sinni. 

„Og sóttvarnalæknir er að sjálfsögðu með eitthvað fólk á bak við sig en viljum við hafa það bara þannig með svona stórar og afdrifaríkar ákvarðanir, hvað þá þegar þetta er búið að vera í svona langan tíma?“ spyr Vilhjálmur. 

„Við erum með sóttvarnalög og þau gera ráð fyrir sóttvarnaráðu en það hefur ekki verið kallað inn í þessa ákvarðanatöku heldur er embætti sóttvarnalæknis, sem skilar inn minnisblaði, við vitum ekkert hverjir koma að því. Jú, við vitum að Þórólfur skrifar undir það en við vitum ekkert hvaða fagfólk það er sem situr með honum og gerir þetta og út frá hvaða forsendum.“

Taka þurfi meira mið af andlegum og félagslegum þáttum

Hann nefnir dæmi um aðgerðir sem voru umdeildar þar sem ekki lá fyrir hvað lægi að baki.

„Búið var að þræta í einn og hálfan sólarhring í öllum fréttum og viðtölum um af hverju væri verið að herða á líkamsræktarstöðvum einu sinni í faraldrinum. Eftir allt þetta komu rökin eftir að var búið að draga þau upp með töngum. Þetta væri af því að hægt væri að rekja hátt hlutfall smitaðra til líkamsræktarstöðvanna. Ef þessar upplýsingar hefðu bara legið fyrir strax þá hefðu allir skilið aðgerðirnar miklu, miklu betur,“ segir Vilhjálmur. 

Erfitt sé að gagnrýna einstakar aðgerðir þegar rökin á bak við þær liggi ekki fyrir. Nú hljóti sömuleiðis að vera kominn sá tími í faraldrinum þar sem taka þurfi aukið mið af félagslegum, andlegum og öðrum heilufarslegum áhrifum takmarkana. 

„Og efnahagslegu áhrifin líka, þau geta líka leitt af sér félagsleg vandamál. Hvort eru áhrifin af aðgerðum út af Covid meiri en af veirunni sjálfri?“ spyr Vilhjálmur. 

„Það eru svona upplýsingar sem maður vill fá fram og það séu bornir saman kostir og gallar fyrir opnum tjöldum í svona afdrifaríkum ákvörðunum.“

Þing þurfi að ræða sóttvarnalög vel

Nauðsynlegt sé að taka mið af  þessum þáttum.

„Eftir því sem þjóðin hefur staðið sig betur í þessu, að vera orðin að megninu til þríbólusett og vera með eitt hæsta bólusetningarhlutfall heims. Á sama tíma og veiran hefur þróast í þá átt sem við viljum, að hún vill frekar fjölga sér en að valda miklum veikindum,“ segir Vilhjálmur. 

„Þá hljóta svona þættir alltaf að spila sterkar og sterkar inn í, þessir andlegu og félagslegu þættir. Sem ég hef miklar áhyggjur af. Við verðum kannski miklu, miklu lengur að ná okkur andlega og félagslega heldur einhvern tíma líkamlega eftir þessa veiru,“ segir Vilhjálmur. 

Ræða þurfi aðkomu þingsins að þessum málum þegar sóttvarnalög komi til umræðu þess í vor. 

„Þingið hefur ekki formlega aðkomu að þessum ákvörðunum. Við hljótum að vilja hafa svona stórar ákvarðanir í föstu verklagi inni í sóttvarnalögum. Sóttvarnalögin munu nú koma til þingsins í vor og löggjafinn mun ræða þetta.“