Vinstri græn hafi sannað sig sem sú stjórn­mála­hreyfing sem getur vísað veginn

Virðulegi forseti, góðir landsmenn.

Senn líður að lokum fyrsta þingvetrar annarrar ríkistjórnar Katrínar Jakobsdóttur. Að baki eru fjögur viðburðarrík ár og hafa ríkistjórnarflokkarnir þrír sýnt að sjónarmið ólíkra flokka, sem spanna hið pólitíska litróf, geta sameinast á breiðum grundvelli landi og þjóð til heilla. Og það sem sameinar okkur öll hér á Alþingi er að við höfum vilja til þess að vinna að betra samfélagi.

Grunnstoðir Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs, umhverfisvernd, kvenfrelsi, alþjóðleg friðarhyggja og félagslegt réttlæti, eru góðar stoðir til að byggja framtíðina á. Þessar stoðir eiga alls staðar erindi.

Mér hefur á þessum þingvetri verið hugleikið mikilvægi samfélagslegrar sáttar. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er einmitt talað um mikilvægi hennar í samhengi samfélagslega mikilvægra þátta, t.a.m. við breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu sem og í orkumálum. Þar segir m.a., með leyfi forseta: ,,Sátt verður að ríkja um nýjar virkjanir til að byggja upp grænt og kolefnishlutlaust samfélag. Mestu skiptir að það verðir gert af varfærni gagnvart viðkvæmri náttúru landsins.“

Við allar ákvarðanir er brýnt að við gætum að hagsmunum núverandi og komandi kynslóða, að við höfum sjálfbæra þróun að leiðarljósi þar sem jafnvægis á milli efnahagslegra, samfélagslegra og umhverfislegra þátta er gætt. Öðruvísi náum við ekki samfélagslegri sátt.

Undanfarin misseri, með heimsfaraldur kórónuveiru yfir og allt um kring, hafa sýnt okkur þá seiglu sem býr í íslensku þjóðinni. Við höfum verið lánsöm að hafa fólk í forystu sem tekur ákvarðanir út frá heildarhagsmunum þjóðarinnar. Árangur Íslands í baráttunni við heimfaraldurinn sýnir það að ákvarðanir sem byggja á bestu vísindalegu þekkingu eru farsælar ákvarðanir.

En nú stöndum við frammi fyrir nýjum áskorunum. Sú grimmilega árás sem íbúar Úkraínu upplifa nú af hálfu rússneskra stjórnvalda byggir á 19. aldar hugmyndafræði, 20. aldar orðræðu með vopn 21. aldar í höndunum. Ekkert okkar getur ímyndað sér þær hörmungar sem íbúar Úkraínu upplifa.

Fyrirséð er að innrásin í Úkraínu mun hafa áhrif um allan heim, þ.m.t. á efnahag þjóða. Það og efnahagsþrengingar í kjölfar þeirra ráðstafana sem þjóðir heims gripu til vegna heimsfaraldursins, auk þeirra stóru verkefna sem fyrir voru - og nefni ég þá helst sameiginlega baráttu þjóða heims við loftlagsbreytingar af mannavöldum - munu hafa áhrif á hagstjórn hér, sem og annarsstaðar. Þó hægi tímabundið á vexti ríkisútgjalda búum við vel að þeim ákvörðunum sem teknar voru á síðasta kjörtímabili þegar útgjöld til samfélagslega mikilvægra innviða og málaflokka, til að mynda umhverfis- og loftlagsmála, félags- og heilbrigðismála, voru stóraukin frá því sem áður var. Þó er það mikilvægt nú sem áður að nálgast verkefnið af kostgæfni. Það er skoðun okkar í Vinstrihreyfingunni - grænu framboði að endurreisn hagkerfisins í framhaldi af heimsfaraldri þurfi að vera græn og styðja við markmið og þróun kolefnishlutlauss hringrásarhagkerfis.

Þrátt fyrir áskoranirnar er fullt tilefni til þess að líta björtum augum fram á veginn. Undirstöðugreinar og atvinnuhorfur hérlendis eru með besta móti og við sjáum að ferðamenn eru komnir á kreik sem aldrei fyrr, ólmir að skoða fjölda nýfriðlýstra svæða um land allt. Við búum nefnilega svo vel að eiga ríflega 40% af þeim ósnortnu víðernum sem eftir eru í Evrópu. Það er auður sem við verðum að gæta vel að, fyrir okkur sjálf og komandi kynslóðir.

Virðulegi forseti, kæru landsmenn.

Okkur ber ærin skylda til þess að standa með fólki í viðkvæmri stöðu. Það að vera friðarsinni felur síst í sér afskiptaleysi, en því er oft kastað fram sem höggstað á okkur sem aðhyllumst slíka stefnu. Sem friðarsinnum gefst okkur tækifæri til þess að berjast fyrir hugsjónum og friði með samúð og virðingu alls fólks að leiðarljósi. Ég stend fastar á því en fótunum að við vinnum ekki stríð með stríði. Þátttaka Íslands, sem her- og vopnlausrar þjóðar í alþjóðlegum átökum, grundvallast á því að tala fyrir friði og veita þeim skjól og vernd sem minnst mega sín. Guðmundur Ingi Guðbrandsson, félags- og vinnumarkaðsráðherra hefur þegar beitt sér fyrir móttöku viðkvæmra hópa, þ.m.t. einstæðum mæðrum og börnum þeirra frá Afganistan og fötluðum börnum og fjölskyldum þeirra frá Úkraínu. Þá lagði félags- og vinnumarkaðsráðherra til, og fékk samþykkt, að Ísland tæki sérstaklega á móti fjölskyldum ungra afganskra flóttamanna sem fengu vernd á Íslandi eftir 18 ára aldur og áttu þess ekki kost að sækja um fjölskyldusameiningu vegna aldurs. Fram undan er síðan stóra verkefnið að móta skýra og heildstæða stefnu í málefnum innflytjenda, en því fagna ég mjög enda auðgar fjölbreytni okkar samfélag.

Þessar aðgerðir eru hluti af því félagslega réttlæti mín hreyfing kennir sig við og eru sömuleiðis grunnstoð í því fjölmenningarsamfélagi sem við viljum byggja; að hér á Íslandi séu öll velkomin. Á dagskrá þessara þingloka er til að mynda þingmál forsætisráðherra, Katrínar Jakobsdóttur, sem lögfestir bann við mismunun fólks út frá kynþætti, þjóðernisuppruna, trú, lífsskoðun, fötlun, aldri, kynhneigð, kynvitund, kyneinkennum eða kyntjáningu utan vinnumarkaðar. Sambærileg lög eru til staðar á vinnumarkaði og eru afurð sama ráðherra frá síðasta kjörtímabili.

Staða hinsegin fólks á Íslandi hefur stórbatnað á síðustu árum og var það sérstakt fagnaðarefni að sjá Ísland hækka um fimm sæti á Regnbogakorti ILGA Europe enda Ísland meðal fremstu þjóða Evrópu þegar kemur að lagalegri stöðu og réttindum hinsegin fólks. Þessi árangur er m.a. afurð góðra verka á síðasta kjörtímabili og má þar nefna lög um kynrænt sjálfræði sem lögfestu rétt einstaklinga til að breyta kynskráningu sinni í samræmi við eigin upplifun. Þá hefur Alþingi til meðferðar þingsályktunartillögu forsætisráðherra um aðgerðaráætlun í málefnum hinsegin fólks 2022-2025sem inniber frekari réttarbætur til handa hinsegin fólki. Það að ríkisstjórnin standi að réttlátum breytingum í þessum málaflokkum eru skýr merki um áhrif Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs.

Virðulegi forseti, kæru landsmenn.

Vinstrihreyfingin – grænt framboð hefur sannað sig að vera sú stjórnmálahreyfing sem hefur kjark til að takast á við áskoranir og verkefni, stjórnmálahreyfing sem hikar ekki við samstarf við aðra, sem getur verið í forystu og getur vísað veginn.

Góðar stundir.