Fjármálaráðherra þurfi að gera meira: „Ásgeir er með þriðju vaktina“

Verðbólgan hefur aukist nokkuð á síðustu mánuðum, þvert á væntingar greiningaraðila, en tólf mánaða verðbólga mældist 10,2 prósent í febrúar. Framtíðarspár gera ráð fyrir því að hún muni hjaðna á næstu mánuðum og árum, þó hægar en áður var spáð. 

Seðlabankinn hefur hækkað stýrivexti ellefu sinnum í röð og er gert ráð fyrir 0,75 prósentutigahækkun á næsta fundi peningastefnunefndar á miðvikudag. Gangi það eftir munu stýrivextir fara úr 6,5 prósentum í 7,25 prósent.

Lilja Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra, og Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, þingmaður Viðreisnar, ræddu stöðu mála í Sprengisandi á Bylgjunni í dag. Lilja sagði mikið hvíla á Seðlabankanum, sem og ríkissjóði, ekki aðeins vegna verðbólgu heldur einnig vegna verðbólguvæntinga.

„Ef við lítum á það hvað er hægt að gera þá verður að vera samstillt átak sem við munum sjá á næstunni. Við þurfum að ráðast meira á þessa framboðshlið hagkerfisins og ríkisstjórnin er að einhverju leyti þegar byrjuð á því, til dæmis þegar við vorum að kynna þær aðgerðir að við séum að opna frekar fyrir sérfræðinga að koma til landsins,“ sagði Lilja.

Þá hafi hún sjálf talað fyrir hækkun lífeyristökualdursins auk annarra aðgerða á vinnumarkaði og einhverra kerfisbreytinga. Verið væri að vinna í því að ná halla í ríkissjóð niður og ríkisskuldir tiltölulega lágar í alþjóðlegum samanburði.

Mikill þróttur væri í atvinnulífinu og rosalegur kraftur í hagkerfinu, sem ýti að einhverju leyti undir verðbólgu. Staðan á fjármálamörkuðum eftir fall Silicon Valley Bank í Bandaríkjunum í síðustu viku og fleiri banka í kjölfarið breyti stöðunni sem peningastefnunefnd meðal annars þurfi að bregðast við.

„Það mun spila mjög stórt hlutverk og þó að við séum í raun og veru eftir fjármálahrunið búin að styrkja bankakerfið okkar verulega, þá er það samt sem áður þannig að þessi órói smitast út um allt og ávöxtunarkrafa og erlend fjármögnun, hún verður dýrari. Þannig þetta er líka áfall fyrir okkur,“ sagði Lilja.

Ekki alltaf hægt að treysta bara á Seðlabankastjóra

Þorbjörg sagði útbreidda svartsýni í samfélaginu þar sem ljóst væri að þörf væri á að ríkisfjármálin kæmu inn af auknum krafti og treysti ekki aðeins á stýrivaxtahækkanir. Líkti hún hlutverkaskiptum Ásgeirs Jónssonar seðlabankastjóra og Bjarna Benediktssonar fjármálaráðherra við umræðu um þriðju vaktina.

„Ásgeir sé að segja; ég er alltaf að hækka vexti, ég er að taka erfiðu samtölin, ég tala til þjóðarinnar. Ég skúra og ryksuga hérna og við bara getum ekki bara rekið heimilið svona, á vaxtahækkunum. Bjarni, þú verður að halda betur utan um veskið,“ sagði Þorbjörg.

„Ásgeir er með þriðju vaktina. Hann þrífur heimilið, hann situr einn á blaðamannafundum og færir þjóðinni vondar fréttir á meðan Bjarni stendur og segir; Erum við ekki öll saman í þessu,“ sagði hún enn fremur.

Fjármálaráðherra þurfi að sýna aðhald í verki og fylgja eftir þeirri langtímasýn sem fylgdi til að mynda greinagerð um fjárlögin í september þar sem hagræðingar í ríkisrekstri voru ræddar. Koma þurfi í veg fyrir að sífelldar vaxtahækkanir dynji á landsmönnum.

„Hverjar eru afleiðingarnar af svona miklum vaxtahækkunum, hvað er að gerast inn á húsnæðismarkaði og inni á fasteignamarkaði? Þar þarf fjármálaráðherra líka að svara fyrir það. Hverjar eru varnirnar gagnvart afleiðingum svona mikilla stýrivaxtahækkana,“ spurði Þorbjörg.

Lilja benti á að ríkisfjármálaáætlun yrði kynnt bráðlega og öll ríkisstjórnin væri sammála um að það væri mikilvægt að bregðast við stöðunni. Mögulega væri hægt að hagræða til að mynda í stofnanarekstri, skoða hlutverk lífeyrissjóða og auka sparnað í landinu.

„Hlutverk okkar ráðherranna núna er að líta mjög mikið inn á við í okkar ráðuneyti og sjá, hvar er hægt að spara, hvar er hægt að sameina, hvernig getum við gert hlutina betur,“ sagði Lilja.