„Lágspennubókmenntir“

Karlarnir í sögunni eru ólíkir og á ýmsum aldri og fá lesendur innsýn inn í einn regnvotan dag í lífi þeirra, þar sem atvik dagsins vindast og bindast svo úr verður litríkur vefur.

„Sagan er um karlmenn sem manneskjur, sem tilfinningaverur, ekki sem svona hugmyndadrumba eða víti til varnaðar. En þarna eru alveg spennuatriði. Það er fitjað upp á spurningum í byrjun sem er svo svarað í lokin, kannski misjafnlega skýrt. „Hver þeirra deyr?“ – „Missir þessi vinnuna og þarf hinn að reka hann og ef hann gerir það ekki, hvernig bregst sá þriðji við?“ „Nær þessi sambandi við æskuástina sína í dag?“ Og svona.

Ég sé samfélagið fyrir mér sem risastórt net þar sem við tengjumst öll með einum eða öðrum hætti – sérsaklega íslenskt samfélag – og þessi bók endurspeglar það. Þetta er bók um sambönd karla, vináttu þeirra og ást og aðrar tilfinningar, þetta eru feðgar og bræður, vinir, óvinir, keppinautar, samherjar. Og samt er þetta ekkert síður bók um konurnar í lífi þeirra,” segir Guðmundur, sagan sé mannleg.

„Ég vona að sem flestir lesendur geti tengt við þessa menn; ég gat það sjálfur að minnsta kosti á meðan ég skrifaði þetta. Stundum var ég gráti nær. Þeir eru ekki ég. Þetta eru ekki menn sem ég hef hitt eða á eftir að hitta þó að eitthvað smáræði rati auðvitað þarna inn af því sem maður hefur séð og heyrt um dagana. Úr þessu verð ég varla fiskverkandi eða smiður, fjármálaverkfræðingur, náttúrufræðingur, diplómat eða auglýsingakall. Ég sest bara niður og þeir lifna fyrir augunum á mér eins og á miðilsfundi,” segir Guðmundur.

Sagnasveigur eins og Valeyrarvalsinn

Synir himnasmiðs er fyrsta skáldsaga Guðmundar Andra í rúman áratug, sagnasveigur eins og Valeyrarvalsinn frá 2011 þar sem sköruðust einmitt sögur margra persóna, er það eins hér?

„Já, svo sannarlega. Ein saga heldur áfram í annarri og endar svo í þriðju ... Nema Valeyrarvalsinn gerðist á þremur mínútum, á Jónsmessunótt – en í þessari eru teknar þrjár stikkprufur á einum apríldegi, kannski fyrsta vordegi ársins ... þrjár stikkprufur úr lífi þessara tólf einstaklinga, og sögur þeirra sagðar,“ útskýrir Guðmundur. Spurður hvort „enn ein karlabókin“, eins og hann hefur stundum kallað Syni himnasmiðs, eigi erindi í dag segir hann:

„Kannski er þetta frekar fyrsta karlabókin? Ég held svona í alvöru að það sé alltaf þörf á bókum sem skoða mannlífið út frá nýjum vinklum. Ég er að reyna það. 

Karlmenn hafa frá örófi skrifað bækur um sig og útfrá sér en um leið látið eins og þeir séu að skrifa um mannlífið í heild. Ég geri ekkert slíkt tilkall. Mig langaði bara allt í einu að skrifa bók um karla sem væri ekki með allar klisjurnar og niðurdrepandi alhæfingarnar sem maður sér svo oft,“ segir hann.

En hverskonar bækur les hann sjálfur? „Ég les allan fjandann, með alls konar bækur kringum mig, oft þjóðlegan fróðleik, ljóðabækur eða sagnfræði en yfirleitt eina „aðalbók“. Nú er það Heimskringla Snorra Sturlusonar sem ég hef ekki lesið síðan í skóla. Þar eru nú aldeilis alls konar flókin sambönd. En í aðra röndina algjör Marvel-mynd. Ég held upp á höfunda eins og Raymond Carver og Alice Munro, og hér á landi Halldór Stefánsson og Svövu Jakobsdóttur. Þetta er fólk sem inspírerar mig. En maður er auðvitað alltaf að reyna að skrifa bók sem hefur aldrei verið skrifuð áður. Til hvers annars að vera að þessu?“

Um höfundinn

Guðmundur Andri er íslenskufræðingur frá Háskóla Íslands. og hefur fengist við pistlaskrif í dagblöð og þáttagerð í útvarpi, ritstjórn bóka, þýðingar og tónlist, auk þess sem hann sinnti þingmennsku árin 2017-2021. Fyrsta skáldsaga Guðmundar Andra, Mín káta angist, kom út 1988 og þótti setja nýjan tón í íslenskar bókmenntir. Hann hefur síðan sent frá sér allmargar bækur og meðal þekktustu verka hans eru Íslenski draumurinn frá 1991, Íslandsförin 1996, Sæmd 2013 og minningabókin Og svo tjöllum við okkur í rallið 2015 þar sem Guðmundur Andri skrifar kringum ljósmyndir af föður sínum, Thor Vilhjálmssyni. Sú bók var tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Það var líka sagnasveigurinn Valeyrarvalsinn frá 2011 sem gerist á tveimur mínútum á Jónsmessu í íslensku sjávarplássi og hefur komið út víða um lönd, meðal annars Frakklandi, Þýskalandi, Englandi, Póllandi, Noregi, Ungverjalandi,Danmörku og Ísrael. Nýjasta bók Guðmundar Andra er smáprósasafnið Rimsírams, 2022.