Síminn þarf að greiða 400 milljónir króna

Dómur Hæstaréttar var kveðinn upp klukkan 15 og hann má lesa hér. Tveir hæstaréttardómarar skiluðu sératkvæði og vildu staðfesta dóm Landsréttar. Málskostnaður milli aðila, annars vegar íslenska ríkisins og Samkeppniseftirlitsins og hins vegar Símans, var felldur niður.

Landsréttur hafði staðfest dóm Héraðsdóms Reykjavíkur um að Síminn hefði ekki brotið gegn ákvæðum sáttar við Samkeppniseftirlitið með því að tvinna saman fjarskiptaþjónustu og línulega sjónvarpsþjónustu, enska boltann á Símanum Sport.

Þar með felldi Landsréttur ákvörðun Samkeppniseftirlitsins úr gildi, sem hafði lagt 500 milljóna króna sekt á Símann. Í kjölfarið skaut Síminn því til áfrýjunarnefndar samkeppnismála sem lækkaði sektina í 200 milljónir.

Sektin lækkuð en svo hækkuð á ný

Í dómi Hæstaréttar segir að aðilar hafi deilt um hvor Síminn hefði brotið gegn tveimur sáttum sem félagið gerði við Samkeppniseftirlitið með því að gera sjónvarpsefnið enska boltann á sjónvarpsrásinni Síminn Sport aðgengilegt fyrir áskrifendur sína að Heimilispakkanum með tilteknum kjörum. 

Með ákvörðun Samkeppniseftirlitsins 28. maí 2020 hafi Síminn annars vegar verið talið hafa brotið gegn 3. grein sáttar frá 15. apríl 2015 sem takmarkaði heimild hans til að tvinna saman fjarskiptaþjónustu og kaup viðskiptavina á línulegu áskriftarsjónvarpi og hins vegar gegn 19. grein og 3. málsgrein 20. greinar sáttar frá 23. janúar 2015 sem varðaði aðgreiningu þjónustuþátta og bann við samkeppnishamlandi samningum. 

Símanum hafi verið gerð 500 milljóna króna sekt vegna brotanna. Með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 13. janúar 2021 hafi niðurstaða Samkeppniseftirlitsins um brot Símans gegn 3. grein sáttarinnar en þeim hluta ákvörðunar Samkeppniseftirlitsins sé laut að 19. og 3. málsgrein 20. grein sáttarinnar hafi verið vísað til nýrrar ákvörðunar. Áfrýjunarnefndin hafi lagt 200 milljóna króna sekt á Símann vegna brotsins. Báðir aðilar hafi höfðað mál til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndarinnar. 

Málið ekki upplýst hvað tvö ætluð brot varðaði

Hæstiréttur hafi fallist á með Samkeppniseftirlitinu að aðgerðir Símans hefðu falið í sér brot gegn 3. grein sáttarinnar 15. apríl 2015 þar sem áskrifendur Heimilispakkans áttu þess ekki kost að hafna aðgangi að sjónvarpsrásinni Síminn Sport sérstaklega og halda öðrum þjónustuþáttum, bæði fjarskiptaþjónustu og annarri sjónvarpsþjónustu, nema með því að segja upp áskriftinni. Hefðu kaup þeirra á stökum þjónustuþáttum Símans óhjákvæmilega haft umtalsverða hækkun á verði í för með sér. 

Þessi viðskiptakjör Símans hefðu falið í sér að viðskiptavinir hans á einu sviði keyptu eða fengju þjónustu hans á öðru sviði gegn verði sem jafna mætti til skilyrðis um að kaupa þjónustuna saman. 

Þá hafi Hæstiréttur ekki fallist á með Símanum að orðalag 3. greinar hefði verið óskýrt eða uppi væri sá vafi um skýringu hennar sem Síminn hélt fram. 

Um ætluð brot gegn hinum greinunum tveimur hafi verið litið til skýringa við 19. grein sáttarinnar þar sem vísað væri til þeirrar forsendu að félögin sem sáttin tæki til væru í markaðsráðandi stöðu á þeim mörkuðum sem um ræddi. Ákvæði 3. málsgreinar 20. grein sömu sáttar yrði að skýra eins og 19. grein að þessu leyti. Að því virtu hafi verið talið að þessi þáttur málsins hefði ekki verið að fullu upplýstur með þeim hætti sem áskilið væri í sáttinni. 

Um ákvörðun fjárhæðar stjórnvaldssektar vegna brots gegn 3. grein sáttar 15. apríl 2015 hafi Hæstiréttur meðal annars litið til þess að Samkeppniseftirlitið hefði hafnað beiðni Símans um að fella niður ákvæðið og að Símanum hefði ekki getað dulist að honum bar að hlíta skilmálum þess og hvað í þeim fólst. 

Sögðu dóminn draga tennurnar úr eftirlitinu

Í ákvörðun Hæstaréttar um að taka málið fyrir sagði að Samkeppniseftirlitið hefði byggt á því að úrslit málsins hefðu verulega almenna þýðingu fyrir beitingu samkeppnisreglna og varðaði afar mikilvæga almannahagsmuni.

Eftirlitið hefði vísað til þess að dómur Landsréttar drægi úr skilvirkri framkvæmd samkeppnisréttar og takmarkaði möguleika Samkeppniseftirlitsins til þess að gæta almannahagsmuna með gerð stjórnvaldssátta.

Ef ákvæði sáttar yrðu túlkuð með þeim hætti að sýna þyrfti fram á sömu atriði og við beitingu tiltekinnar greinar samkeppnislaga myndi ekki þjóna neinum tilgangi að ljúka málum með sátt. Jafnframt teldi eftirlitið að dómur Landsréttar væri bersýnilega rangur að formi og efni. Ákvæði sáttarinnar væru skýrð án tillits til forsögu, úrlausna Samkeppniseftirlitsins, áfrýjunarefndar samkeppnismála og dómstóla.

Hafi fordæmisgildi

Enn fremur væri málsatvikalýsingu í dómi Landsréttar ábótavant og ekki tekin afstaða til fjölmargra málsástæðna eftirlitsins og rökstuðningi dómsins því áfátt.

Að virtum gögnum málsins yrði talið að dómur í því geti haft fordæmisgildi, einkum um réttaráhrif og túlkun stjórnvaldssátta á sviði samkeppnisréttar. Beiðni um áfrýjunarleyfi var því samþykkt.