Hvað eiga kaffihúsin á 18. öld á Englandi og gervigreind sameiginlegt? Stefán Atli Rúnarsson skrifar 21. október 2025 10:15 Snemma á 18. öld og á síðari hluta 17. aldar fóru kaffihús að spretta upp í Englandi. Áður drakk fólk oft öl eða vín, þar sem vatnið gat verið óhreint, en með tilkomu kaffisins breyttist allt. Kaffið gaf fólki orku og skýrleika, og umræðurnar sem áttu sér stað á þessum stöðum urðu til þess að hugmyndir spruttu fram sem mótuðu heila öld. Í London gat maður keypt sér bolla á eyri og fengið aðgang að fréttum, tengslaneti og rökræðum eins konar opið háskólanám án inntökuprófa. Án áfengis varð andrúmsloftið skýrara og fólk fór að hugsa og tala á annan hátt. Þar urðu til hugmyndir sem við eigum enn að þakka fyrir í dag: sjótryggingar og áhættustýring, hlutabréfamarkaðir, almenningsálit og siðferðisumræða, og vísindaleg menning upplýsingaaldarinnar. En hvað hefur þetta með okkur að gera núna? Ég myndi segja að gervigreindin í dag sé kaffið á 18. öld. Hún hjálpar okkur að hugsa skýrar, prófa hugmyndir og auka afköst á nánast hvaða sviði sem er. Sumir óttast hana, rétt eins og menn efuðust um nýjungar á sínum tíma, en möguleikarnir eru margfalt fleiri en ógnirnar. Hugsaðu þér kaffihús rekið af gervigreind: vél sem tekur á móti pöntunum, sér um birgðir og hellir upp á bolla fyrir þig. Þetta er fyndin mynd, en hún undirstrikar eitt – að framtíðin snýst ekki um mann eða vél, heldur mann og vél saman. Við stöndum á tímapunkti! Ég trúi því að við stöndum á svipuðum tímapunkti og Englendingar gerðu þegar kaffið kom fyrst til sögunnar. Ný tækni sem hristir upp í daglegu lífi, breytir því hvernig við hugsum og opnar dyr að nýjum hugmyndum. Spurningin er bara: hvað mun fæðast á okkar „kaffihúsum“ í dag? Höfundur er viðskiptafræðingur, áhugamaður og fyrirlesari í málefnum gervigreindar. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Gervigreind Mest lesið Halldór 14.02.2026 Halldór Þrenging gatna þrýstir umferð inn í hverfin Einar Sveinbjörn Guðmundsson Skoðun Eitrað bræðralag – hver tapar og hver græðir? Sigurður Sigurðsson Skoðun Ein ást Dagur Fannar Magnússon Skoðun „Þá er Ísland eina landið í heiminum þar sem læknar veita ekki dánaraðstoð” Ingrid Kuhlman Skoðun Samfélagið virkar þegar við erum tengd Brynja Ragnarsdóttir Skoðun Með greinargerðum skal land byggja? Konráð S. Guðjónsson Skoðun Jöfn tækifæri barna, betra samfélag og bjartari framtíð Dagný Sif Sigurbjörnsdóttir Skoðun Við höldum áfram að gera Ísland öruggara Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir Skoðun Rósa Guðbjartsdóttir alþ.maður um mannfjandsamlegar stefnur Árni Stefán Árnason Skoðun Skoðun Skoðun Útverðir góðmennskunnar Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Jöfn tækifæri barna, betra samfélag og bjartari framtíð Dagný Sif Sigurbjörnsdóttir skrifar Skoðun Veljum sterkan leiðtoga Aron Ólafsson skrifar Skoðun Heilbrigðisráðherra. Nú er mál að linni, aftur Halldór Víglundsson: skrifar Skoðun Þrenging gatna þrýstir umferð inn í hverfin Einar Sveinbjörn Guðmundsson skrifar Skoðun Með greinargerðum skal land byggja? Konráð S. Guðjónsson skrifar Skoðun „Þá er Ísland eina landið í heiminum þar sem læknar veita ekki dánaraðstoð” Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Samfélagið virkar þegar við erum tengd Brynja Ragnarsdóttir skrifar Skoðun Við höldum áfram að gera Ísland öruggara Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Eitrað bræðralag – hver tapar og hver græðir? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Ein ást Dagur Fannar Magnússon skrifar Skoðun Netverslun með áfengi: framgangur frelsis eða ógn við lýðheilsu? Jóhanna Pálsdóttir ,Hákon Skúlason skrifar Skoðun Rósa Guðbjartsdóttir alþ.maður um mannfjandsamlegar stefnur Árni Stefán Árnason skrifar Skoðun Ætlum við að skjóta fyrst og spyrja svo? Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Hvar er best að búa? Tækifæri fyrir frambjóðendur í sveitarstjórnarkosningum Hildur Helgadóttir,Margrét Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Atvinnulífið og framtíðin Auður Hrefna Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Börnin okkar – barnvænt samfélag? Björk Jónsdóttir skrifar Skoðun Gervigreind og gagnrýnin hugsun Bryngeir Valdimarsson skrifar Skoðun Flytjum íslenska skóla út! Guðmundur Finnbogason,Jakob Fríman Þorsteinsson skrifar Skoðun Hækkun skrásetningargjalds hjá Háskóla Íslands Kristinn Snær Guðjónsson skrifar Skoðun Hver eiga tekjumörk Landsnets að vera? Guðríður Eldey Arnardóttir skrifar Skoðun Er fóturinn nokkuð vaxinn á þig aftur? Davíð Bergmann skrifar Skoðun Kjósum raunverulega breytingu á forystu Framsóknarflokksins Steinar Óli Sigfússon skrifar Skoðun Þúsundir Íslendinga hársbreidd frá því að missa bílprófið út af ADHD-lyfjum Ómar R. Valdimarsson skrifar Skoðun Þegar lausnin er alltaf stofnun Rannveig Tenchi Ernudóttir skrifar Skoðun Formann eða leiðtoga? Einar Bárðarson skrifar Skoðun Leiðtoginn Lilja Jóhanna Ýr Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Dulbúinn geðþótti umhverfisráðherra Pétur Halldórsson skrifar Skoðun Dýralæknir í stað bráðamóttöku LHS Árni Stefán Árnason skrifar Skoðun Ríkisstjórn Íslands ber ábyrgð Sandra B. Franks skrifar Sjá meira
Snemma á 18. öld og á síðari hluta 17. aldar fóru kaffihús að spretta upp í Englandi. Áður drakk fólk oft öl eða vín, þar sem vatnið gat verið óhreint, en með tilkomu kaffisins breyttist allt. Kaffið gaf fólki orku og skýrleika, og umræðurnar sem áttu sér stað á þessum stöðum urðu til þess að hugmyndir spruttu fram sem mótuðu heila öld. Í London gat maður keypt sér bolla á eyri og fengið aðgang að fréttum, tengslaneti og rökræðum eins konar opið háskólanám án inntökuprófa. Án áfengis varð andrúmsloftið skýrara og fólk fór að hugsa og tala á annan hátt. Þar urðu til hugmyndir sem við eigum enn að þakka fyrir í dag: sjótryggingar og áhættustýring, hlutabréfamarkaðir, almenningsálit og siðferðisumræða, og vísindaleg menning upplýsingaaldarinnar. En hvað hefur þetta með okkur að gera núna? Ég myndi segja að gervigreindin í dag sé kaffið á 18. öld. Hún hjálpar okkur að hugsa skýrar, prófa hugmyndir og auka afköst á nánast hvaða sviði sem er. Sumir óttast hana, rétt eins og menn efuðust um nýjungar á sínum tíma, en möguleikarnir eru margfalt fleiri en ógnirnar. Hugsaðu þér kaffihús rekið af gervigreind: vél sem tekur á móti pöntunum, sér um birgðir og hellir upp á bolla fyrir þig. Þetta er fyndin mynd, en hún undirstrikar eitt – að framtíðin snýst ekki um mann eða vél, heldur mann og vél saman. Við stöndum á tímapunkti! Ég trúi því að við stöndum á svipuðum tímapunkti og Englendingar gerðu þegar kaffið kom fyrst til sögunnar. Ný tækni sem hristir upp í daglegu lífi, breytir því hvernig við hugsum og opnar dyr að nýjum hugmyndum. Spurningin er bara: hvað mun fæðast á okkar „kaffihúsum“ í dag? Höfundur er viðskiptafræðingur, áhugamaður og fyrirlesari í málefnum gervigreindar.
Skoðun Jöfn tækifæri barna, betra samfélag og bjartari framtíð Dagný Sif Sigurbjörnsdóttir skrifar
Skoðun „Þá er Ísland eina landið í heiminum þar sem læknar veita ekki dánaraðstoð” Ingrid Kuhlman skrifar
Skoðun Netverslun með áfengi: framgangur frelsis eða ógn við lýðheilsu? Jóhanna Pálsdóttir ,Hákon Skúlason skrifar
Skoðun Hvar er best að búa? Tækifæri fyrir frambjóðendur í sveitarstjórnarkosningum Hildur Helgadóttir,Margrét Guðjónsdóttir skrifar
Skoðun Kjósum raunverulega breytingu á forystu Framsóknarflokksins Steinar Óli Sigfússon skrifar
Skoðun Þúsundir Íslendinga hársbreidd frá því að missa bílprófið út af ADHD-lyfjum Ómar R. Valdimarsson skrifar