Stöndum vörð um gildi okkar og hug­sjónir

Nýju lífi hefur verið blásið í glæður umræðna um Evrópusambandsaðild Íslands. Á fáeinum misserum hafa skeð atburðir á hinu alþjóðlega sviði sem sem áður þóttu óhugsandi. Sumir svo mjög að hriktir í stoðum þeirrar heimsmyndar sem leit ljós í kjölfar heimstyrjaldarinnar síðari. Frelsi, friður, mannréttindi, lýðræði og virðing fyrir mannlegri reisn voru leiðarljós kynslóðarinnar sem háði blóðugusta stríð mannkynssögunnar og sór þess í kjölfarið dýran eið að slíkar hörmungar skyldu aldrei henda komandi kynslóðir.

Sameinuð Evrópa

Í sviðna mold meginlands Evrópu sáðu stórhuga menn fræi vonar. Von þeirra hefur vaxið og dafnað í tímans rás. Draumur um sameinaða Evrópu, sem stendur vörð um lífsgæði og frið hefur í fyllingu tímans orðið að veruleika. Ísland hefur notið ávaxta Evrópusamstarfsins að miklu leyti um langt skeið. Hefur lítil þjóð þannig látið að sér kveða í fjölþjóðlegri samvinnu um mannréttindi og menningararf á vettvangi Evrópuráðsins. Það samstarf hefur óumdeilanlega leitt af sér verulegar réttarbætur fyrir Íslendinga í áranna rás. Þá höfum við fengið smjörþefinn af þeim gríðarlega ábata sem fylgir fullri Evrópusambandsaðild fyrir tilstilli samningsins um Evrópska efnahagssvæðið.

Eftir stendur að stíga það skref til fulls, svo Ísland geti beitt sér af fullum mætti þegar ákvarðanir eru teknar um mikilvæga hagsmuni sambandsins. Eingöngu þannig geta Íslendingar eignast óskoraða hlutdeild í einni mögnuðustu stjórnmálatilraun sem stofnað hefur verið til. Tilraun sem hefur það að takmarki að tryggja efnahagslega velsæld og stöðugleika, standa vörð um réttindi borgaranna og hafa í hávegum þau grundvallargildi sem sameina aðildarríkin.

Öxulveldi alræðisins

Valdhafar þeir sem skáka í skjóli alræðis hafa tekið höndum saman á heimsvísu, í því augnamiði að gera útaf við frjálslynt lýðræði. Þessi öxulveldi samtímans eru útsmogin og svífast einskis við að ná takmarki sínu. Sameinuð og sterk Evrópa er þeim þyrnir í augum, þar sem gildin sem vega einna helst að ógnarstjórn þeirra eiga hér sterkar rætur. Þannig eru þeir boðnir og búnir að veita þjóðernissinnuðum íhaldsflokkum víðsvegar um álfuna liðsinni. Í umboði alræðisaflanna fara forsvarsmenn slíkra stjórnmálaafla mikinn gegn Evrópusambandinu og höfða til þjóðerniskenndar landa sinna með sögum af velmegunartímum þar sem þjóðir álfunnar nutu mikils uppgangs fyrir eigin rammleik. Þessar sögur eru velflestar uppspuni einn, enda hefur efnahag Evrópusambandsþjóða vaxið ásmegin með auknu samstarfi. Hugmyndin um glæsta fortíð, veröld sem aldrei var, er engu að síður eitt skæðasta vopnið í höndum íhaldsaflanna.

Í sömu andrá harðna stríðsátök stöðugt á meginlandi Evrópu, þar sem hugrakkir menn og konur á víglínum Úkraínu standa vörð um þau grundvallargildi sem stofnanir samfélags okkar styðjast við. Þessi þversögn ætti að vekja upp áleitnar spurningar í hugum Íslendinga. Erum við þjóð sem trúir á ágæti frjálslyndis, lýðræðis, mannréttinda og réttarríkisins, eða munum við skipa okkur í sess með þeim sem upphefja ógnarstjórn á kostnað mannsandans?

Rödd þjóðarinnar

Fyrr en síðar fær þjóðin tækifæri til að svara þeirri spurningu sem borin er upp hér að ofan. Á vordögum verður lögð fram þingsályktunartillaga á Alþingi, þess efnis að halda skuli þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Það skal áréttað að engar töfralausnir er að finna á nokkrum þeim vanda sem þjóð getur staðið frammi fyrir. Á þeim umbrotatímum sem nú ganga yfir er þó ljóst að dugir ekkert hálfkák. Verður af þeim sökum að teljast bæði skynsamlegt og ábyrgt að Ísland skipi sér sinn réttmæta sess í bandalagi evrópskra þjóða, þar sem borin er virðing fyrir fullveldinu og eining ríkir um gildi og sýn á framtíðina.

Það er þjóðarinnar að ákveða hvort þau gildi sem hér liggja til grundvallar, ásamt þeim efnahagslega ábata og uppgripum í viðskiptalífi sem að líkindum munu fylgja fullri aðild, skuli marka sameiginlegan farveg okkar. Um þetta hafa stjórnvöld verið skýr; þjóðinni skal treyst til að taka ákvörðun um hvort aðildarviðræður verði teknar upp að nýju. Þegar fram líða stundir verður það jafnframt þjóðin sem segir til um hvort sá samningur sem kemur upp úr viðræðunum sé henni að skapi.

Satt og rétt?

Upplýsingaumhverfi samtímans er um margt óáreiðanlegt. Þeir sem eiga tiltekinna fjárhagslegra eða pólitískra hagsmuna að gæta af óbreyttu ástandi hér á landi munu leitast við að afbaka umfjöllun um Evrópumálin í aðdraganda fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna. Þá sýna dæmin og sanna að stjórnvöld þeirra ríkja sem stendur hvað mestur beygur af Evrópuhugsjóninni um mannlega reisn, frelsi, lýðræði, mannréttindi og réttarríkið munu ekki láta sitt eftir liggja við að sá fræjum ótta og óreiðu, í því augnamiði að ala á sundrungu meðal íslensku þjóðarinnar. Brýn nauðsyn stendur til þess að mæta slíkum áróðri og hvers kyns íhlutun af hendi óprúttinna aðila af röggsemi og festu í hvívetna.

Sameinuð Evrópa er eitt hinsta vígi þeirra gilda sem lýðveldið Ísland hefur byggt á frá stofnun. Það er einlæg von mín að við stöndum með þeim gildum.

Höfundur situr í stjórn og málefnaráði Viðreisnar, ásamt því að vera formaður Ungra Evrópusinna