Vaxandi ótti við lang­varandi á­tök

Sjö af stærstu og áhrifamestu iðnríkjum heims, G7-ríkin svonefndu, boðuðu til neyðarfundar í dag vegna hækkandi olíuverðs. Verð á hráolíu fór yfir hundrað dollara á tunnu við opnun markaða í morgun. Verðið hefur ekki verið hærra í fjögur ár eða frá því að Rússar réðust inn í Úkraínu. Þá féllu einnig hlutabréf á mörkuðum. 

Tíu dagar eru síðan Bandaríkjamenn og Ísraelar gerðu árásir á Íran og fer óttinn við að átökin verði langvarandi vaxandi. Íranar hafa tilkynnt að Mojtaba Khamenei taki við sem æðstiklerkur í Íran af föður sínum Ali Khamenei en sú ákvörðun veikir vonir um breytt stjórnarfar.

Frá því stríðið hófst hefur olíuverð hækkað um í kringum fjörutíu prósent. Persaflóaríkin hafa dregið verulega úr framleiðslu og flutningi olíu á þeim tíma. Fyrir um viku síðan lokuðu Íranar til að mynda fyrir skipaumferð um Hormússund en stór hluti af hráolíuframleiðslu heimsins fer þar í gegn. 

„Ég held að þessi vika muni svona skera úr um hvort að við séum að sjá skammtímaskell eða það sem við getum kallað orkukreppu,“ segir Jón Bjarki Bentsson aðalhagfræðingur Íslandsbanka.

Á Íslandi hafa þegar sést hækkanir á bensínverði. Jón Bjarki segir að ef stríð dregst á langinn muni hækkanir sjást víðar, svo sem í flugfargjöldum.

„Ef að þessu heldur áfram eitthvað fram á vorið þá verðum við farin að sjá alvöru áhrif á birgðakeðjur, á framleiðslukostnað og á taktinn í heimshagkerfinu.“

Hækkanirnar koma til með að hafa áhrif á verðbólgu. Í næstu viku er vaxtaákvörðun hjá Seðlabankanum og segir Jón Bjarki erfitt fyrir bankann að horfa fram hjá því sem er að gerast.

„Fyrir lítið opið hagkerfi eins og okkar, þá eru þetta bara alls ekki góðar fréttir. Á sama tíma þá hefur svona skellur neikvæð áhrif á hagvöxt, þannig að það er slæm blanda.“