Ís­land: „Lauslátasta nunnan í klaustrinu“

Í nýrri umfjöllun danska blaðsins Berlingske um íslenskan sjávarútveg er máluð upp mynd af Íslandi sem Sikiley Norðursins.

Í greininni er því haldið fram að á Íslandi hafi „ólígarkar“ útgerðarinnar tögl og hagldir á grundvelli ótta, græðgi og pólitískra áhrifa. Fjallað er um náin tengsl sjávarútvegsins og Sjálfstæðisflokksins, meintar mútugreiðslur Samherja í Namibíu og sérstaka „skæruliðadeild“ fyrirtækisins sem stóð fyrir skipulögðum árásum á blaðamenn.

Hugðist einhver ætla að láta útgerðina njóta vafans fór sú ráðagerð fyrir lítið: Í byrjun viku fréttist að skæruliðar hefðu haft í hótunum við danska blaðamanninn og ráðið honum frá því að fjalla um málið.

En skiptir það einhverju máli að Ísland sé lauslátasta nunnan í klaustrinu?

Regluverk sem varnargarður

Forsvarsmenn tæknifyrirtækisins Anthropic vöruðu við því á dögunum að nýjasta gervigreindarlíkan fyrirtækisins, Claude Mythos, væri svo öflugt að ekki væri óhætt að gera það aðgengilegt almenningi.

Sögðu þeir líkanið hafa fundið meira en þúsund öryggisbresti í þekktustu stýrikerfum og vöfrum heims. Ef óprúttnir aðilar notuðu það til að brjótast inn í mikilvæg tölvukerfi gætu afleiðingarnar orðið geigvænlegar.

Anthropic kvaðst aðeins mundu deila líkaninu með helstu tölvurisum svo að þeir gætu byggt upp varnir um hugbúnað sinn gegn mögulegum árásum.

Mörgum þótti framganga Anthropic enn ein sönnun þess að fyrirtækið væri siðferðisrisi gervigreindarinnar – stuttu fyrr hafði fyrirtækið staðið uppi í hárinu á stríðsmálaráðuneyti Bandaríkjanna og neitað að heimila að gervigreind þess knúði sjálfvirk vopn án mannlegrar aðkomu.

Einhverjir veltu því hins vegar fyrir sér hvort ásetningur Anthropic væri jafn óeigingjarn og fyrirtækið lét í veðri vaka.

Sumir hafa sakað Anthropic um það sem kallað er á ensku „regulatory capture“, eða: Að reyna að fanga regluverkið.

Er fyrirtækinu gefið að sök að ýkja þá ógn sem stafar af nýjasta líkani þess í þeim tilgangi að fá stjórnvöld til að setja strangar reglur um gervigreindariðnaðinn og jafnvel binda slíka starfsemi sérstökum leyfum.

Þau stórfyrirtæki, sem þegar hafa haslað sér völl á sviði gervigreindar, hefðu fjárhagslegt bolmagn til að uppfylla þungar kvaðir. Ný fyrirtæki hefðu það hins vegar ekki.

Regluverkið yrði þannig varnargarður sem tryggði risunum samkeppnisyfirburði.

Reyndi að breyta kerfinu

Vandfundinn er sá atvinnuvegur, sem regluverkið verndar jafnhatrammlega og íslenskur sjávarútvegur. Kvótakerfið er varnarmúr sem ekki nokkur nýgræðingur kemst í gegnum.

Í umfjöllun Berlingske kvaðst Daði Már Kristófersson, fjármálaráðherra, hafa reynt að breyta kerfinu og kallað eftir því að hluti kvótans yrði settur til hliðar og seldur á uppboði á hverju ári.

Aðspurður hvers vegna það hafi ekki orðið að veruleika svarar Daði: „Leyfið mér að orða það svona: Það er mjög öflugur pólitískur þrýstihópur.“

Hverjir og hvernig?

Sumum kann að þykja saklaust hlutskipti að vera lauslátasta nunnan í klaustrinu.

En ef einhver ætti að gjalda varhug við tilraunum atvinnugreinar til að fanga regluverkið er það íslensk þjóð.

Við Íslendingar eigum eitt frægasta skólabókardæmið um föngun regluverks: Íslenska bankahrunið.

Væri ekki rétt, í ljósi sögunnar, að fjármálaráðherra upplýsti um hverjir það eru sem standa fyrir slíkum bellibrögðum og hvaða kúnstum þeir beita?

Skýrslur hafa verið skrifaðar af minna tilefni.