Þegar gróðureldar verða að samfélagsógn

Fyrir nokkrum dögum varð stærsti íbúðabruni í nútímasögu Noregs þegar eldur breiddist hratt um íbúðahverfi í Krokstadelva við Drammen. Á örfáum klukkustundum misstu hundruð manns heimili sín og yfir fjögur hundruð íbúar voru fluttir á brott. Eldurinn barst síðan í gróður og slökkvilið, almannavarnir og fjölmargar aðrar viðbragðseiningar í Noregi unnu dögum saman við því að ná tökum á aðstæðum.

Þetta gerðist ekki í Suður Evrópu. Þetta gerðist í Noregi. Munum við eftir þvi þegar við vorum að bjarga Guðmundarlundi?

Samhliða þessu hafa gróðureldar geisað víða um Evrópu. Á hverju sumri sjáum við myndir af fólki yfirgefa heimili sín, vegum lokað og heil samfélög lömuð á örfáum klukkustundum. Það sem áður þótti óvenjulegt virðist vera að verða nýr veruleiki.

Þegar rætt er um gróðurelda snýst umræðan oft um loftslagsbreytingar. Það er mikilvægt. En það má ekki gleyma því að þetta eru líka stór öryggismál.

Þegar eldur leggur heilt hverfi í rúst reynir ekki aðeins á slökkviliðið.

Atburðurinn í Drammen sýnir hversu hratt samfélag getur farið úr eðlilegu ástandi yfir í neyðarástand. Það sem hófst sem eldur í einu húsi varð á skömmum tíma að einni stærstu björgunaraðgerð sem Norðmenn hafa staðið frammi fyrir um árabil.

Á Íslandi höfum við hingað til talið gróðurelda vera vandamál annarra landa. En síðustu ár höfum við séð stærri sinu og gróðurelda en áður og loftslagið heldur áfram að breytast, líkt og þegar við vorum að bjarga Guðmundarlundi. Það þýðir ekki að við munum upplifa sömu atburði og við Miðjarðarhafið, eða í Noregi en það þýðir að við þurfum að endurmeta hvernig við metum áhættu og hvernig við undirbúum samfélagið.

Við eigum ekki að bíða eftir því að stór atburður verði hér til að hefja umræðuna eða bæta viðbragðið. Samfélagsöryggi snýst ekki um að spá fyrir um framtíðina heldur að vera undirbúin og tilbúin þegar óvæntir atburðir verða. Reynslan sýnir að það sem einu sinni þótti óhugsandi getur orðið að veruleika á örfáum klukkustundum.

Kannski er það mikilvægasti lærdómurinn frá Drammen.

Höfundur er öryggisstjóri og sérfræðingur í öryggisstjórnun