Af hverju dagaði lagareldisfrumvarpið uppi? Ráð­herrann og stað­reyndirnar eru ekki al­veg sam­mála

Í viðtali við RÚV um helgina sagði Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra um afdrif lagareldisfrumvarpsins síðastliðið vor:

„Við fórum með þetta af stað af miklum krafti síðastliðinn vetur. Það var mjög vel unnið innan ráðuneytisins og í góðu samtali við atvinnugreinina. Síðan kemur í ljós á lokametrunum að það var ekki samstaða innan greinarinnar um að styðja að málið færi í gegn og það dagar uppi, sem er mjög bagalegt.“

Þessi söguskýring kemur nokkuð á óvart. Sömuleiðis hafa aðrir stjórnarþingmenn og jafnvel ráðherrar harmað örlög þessa frumvarp, og jafnvel sagt að stórundarlegar ákvarðanir stjórnvalda á síðustu dögum séu vegna þess að ekkert frumvarp fór í gegn. Það er einnig sérstök söguskýring vegna þess að ekkert í því frumvarpi hefði raunverulega hindrað þessar sömu ákvarðanir.

Frumvarpið dagaði ekki uppi vegna þess að fiskeldisgreinin sjálf náði ekki saman. Það dagaði uppi í skugga alvarlegrar gagnrýni sem lá þegar fyrir frá Landssambandi veiðifélaga og fjölda annarra aðila sem bentu á að frumvarpið svaraði ekki grundvallarspurningum um áhættumat erfðablöndunar, eignarrétt veiðiréttarhafa og vernd villtra laxastofna. Frumvarpið svaraði ekki einu sinni gagnrýni Ríkisendurskoðunar frá árinu 2023 til fulls. Landssambandið kallaði sjálft eftir því að ferlið yrði stöðvað og nýtt lagafrumvarp unnið frá grunni.

Að lýsa þessu ferli sem mjög vel unnu og skýra það sem gerðist með ósamstöðu innan greinarinnar er í besta falli ófullkomin mynd af því sem raunverulega gerðist. Samráð og samstarf við aðra en fiskeldisfyrirtækin var mjög takmarkað.

Laxastofnar skila af sér gríðarlegri verðmætasköpun sem hríslast um allt samfélagið, ekki síst til hinna dreifðu byggða landsins. Þeir hagsmunir voru gefnir lítill gaumur við ritun frumvarpsins, og nú er talað um ósamstöðu innan greinarinnar sem ástæðu þess að það náði ekki fram að ganga.

Ef á að uppfæra löggjöf um laxeldi, þá sérstaklega sjókvíaeldi, þarf að taka jafnt tillit til umhverfisverndar, verndar villtra fiskistofna og atvinnulífs tengdu stangveiði, og hagsmuna eldisfyrirtækjanna. Það er auk þess í fullu samræmi við þá orðræðu sem talsmenn sjókvíaeldis halda sjálfir fram, um að þeir vilji hafa eldi í sátt við náttúru og samfélög. Landssamband veiðifélaga hefur ítrekað komið því á framfæri að það sé reiðubúið að taka þátt í gerð slíks frumvarps, frá grunni og með opnum huga um hvernig þessum hagsmunum er best borgið til framtíðar.

Höfundur er framkvæmdastjóri Landssambands veiðifélaga.