Sporin í snjónum

Í einni sögunni um Bangsímon fara hann og Gríslingur á veiðar. Þeir finna spor í snjónum og rekja þau í kringum trjálund. Eftir hvern hring eru sporin fleiri og vinirnir sannfærðari um að þeir séu á slóð hættulegrar skepnu, jafnvel tveggja eða þriggja. Loks bendir drengurinn, sem hefur fylgst með þeim ofan úr tré, á að þeir hafi gengið í hringi og rakið sín eigin spor.

Félagsvísindamenn kalla þetta Woozle-áhrifin, eftir dýrinu sem aldrei var til. Fullyrðing öðlast vægi af því hve oft hún er endurtekin og hve oft er vitnað í hana. Það skiptir þá engu hvort einhver hafi nokkurn tíma mælt hana.

„Aukið aðgengi eykur neyslu“ er íslenska Woozle-dýrið. Það stendur í umsögnum, ályktunum og þingræðum, og það stækkar við hverja endurtekningu. Sporin hafa hins vegar sjaldan verið borin saman við mælingarnar.

Nú hafa mælingarnar talað. Lýðheilsuvísar Embættis landlæknis voru uppfærðir 15. september. Samkvæmt þeim mælist áhættudrykkja fullorðinna 20,4%, sem er það lægsta frá því mælingar hófust. Ölvunardrykkja í 10. bekk fór úr 4,6% í 3,0% á einu ári. Allt gerðist þetta eftir fimm ár af netverslun.

Þetta sannar ekki að netverslun dragi úr drykkju, því margt annað hefur áhrif. En spáin var sú að línurnar færu upp en þær fóru niður. Sönnunarbyrðin hvílir á þeim sem spáðu aukningu.

Kannski er kominn tími til að einhver klifri upp í tréð og líti niður.

Höfundur er annar eigenda Sante.