Heggur sá er hlífa skyldi

Miklar væntingar hafa verið til þess að lög um farsæld barna sem tóku gildi árið 2022, myndu leiða til bættrar þjónustu við börn, sérstaklega þau sem þarfnast aðstoðar. Megintilgangur laganna gengur út á að grípa börn sem glíma við náms,- sálrænan,- eða félagslegan vanda nógu snemma og veita þeim viðeigandi aðstoð. Áherslan er á að kerfin sem sinna börnum, einkum innan sveitarfélaganna, vinni vel saman. Lögin áttu að tryggja að foreldrar þyrftu ekki sjálfir að reka á eftir málum og flakka á milli stofnana í leit að lausnum fyrir barnið sitt. Innleiðingarferli laganna hefur tekið lengri tíma en gert var ráð fyrir og stendur enn yfir, amk í stærstu sveitarfélögum landsins.

Ríkisendurskoðandi birti í sumar stjórnsýsluúttekt á stöðu innleiðingar laganna. Niðurstaða hennar er að innleiðingin sé ófullnægjandi og henni ólokið. Í lögunum var kveðið á um að ríkinu bæri að tryggja sveitarfélögunum fjármagn þar til innleiðing væri yfirstaðin.

Nú blasir við að einn af fáum niðurskurðarliðum í fjárlagafrumvarpi næsta árs beinist að börnum. Þeim 1,1 milljarði króna sem ætlað var til innleiðingarferilsins er kippt út af fjárlögum. Þetta eru ekki stóru upphæðirnar í fjárlagafrumvarpinu en nógu háar til að skipta sköpum fyrir þá sem veita þjónustuna, sveitarfélögin. Og viðbrögðin hafa öll verið á einn veg, miklar áhyggjur eru af því að það samstarf sem verið er að reyna að koma á milli skóla-, félags- og heilbrigðiskerfisins rofni og bitni beint á börnunum.

Jaðrar við sýndarmennsku

Mennta- og barnamálaráðherra, Inga Sæland, hefur fullyrt opinberlega í kjölfarið að fjármunirnir verði veittir áfram en eftir öðrum leiðum. Þar sem svörin eru óskýr og þjónustuveitendurnir telji þau jaðra við sýndarmennsku, hef ég óskað eftir því að fá skrifleg svör ráðherrans við þeim atriðum sem brenna heitast. Það er brýnt að fá formleg svör við eftirfarandi spurningum: ,,Hvort ráðherra hafi metið stöðu innleiðingarinnar, hvort niðurskurðurinn samræmist samkomulagi við sveitarfélögin um að ríkið tryggi fjármagn á meðan á innleiðingunni stendur og hvort ráðherra hafi eða hyggist bregðast við ábendingum ríkisendurskoðanda og áhyggjum sveitarfélaganna um þjónusturof?“ Það hefur alls ekki verið nægilega rökstutt af hálfu ráðherra hvernig sveitarfélögin eigi að geta uppfyllt skyldur sínar gagnvart farsæld barna.

Ég held ég geti fullyrt að hæstvirtur ráðherra sé sammála því að breiðu bökin í samfélaginu séu ekki börnin sem þarfnast aðstoðar. Því skýtur það óneitanlega skökku við að sjá þennan málaflokk skorinn niður svo um munar í tilraun til að skila hallalausum fjárlögum. Það þurfa að koma skýrari svör og þess verður krafist að staðið verði við stóru orðin um hug ráðamanna til umræddra barna.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fulltrúi í Velferðarnefnd Alþingis.