RÚV: hvað með okkur? Jónína Rósa Hjartardóttir skrifar 8. október 2026 08:15 Kæra fjölmiðlafólk, takk. Takk fyrir að gera þætti um fólk með þroskahömlun. Það er gert mjög sjaldan. Fyrir helgi fjallaði útvarpsþátturinn Þetta helst á Rás 1 um sjálfsákvörðunarrétt fólks með þroskahömlun. Við hlustuðum á þáttinn ykkar og tókum eftir að þið töluðuð ekki við neinn nema sérfræðinga og foreldra. Við erum tilbúin Ég var að spá hvort þið gætuð líka gert þætti þar sem þið talið við fatlaða einstaklinga. Þið gætuð til dæmis spjallað við fólk sem er farið að búa eitt eða með öðrum. Það væri gaman að heyra hvað frelsi þau búa við. Við erum tilbúin að vera með í umræðunni. Eru þið tilbúin að hafa okkur með? Ég þekki fólk Ef þið eruð að spá að gera annan þátt um sjálfsákvörðunarréttinn okkar þá erum við til í að koma í viðtal. Okkur finnst svolítið ójafnt að þið látið annað fólk tala fyrir okkar hönd. Við getum sagt ykkur frá hvernig það er að lifa sjálfstæðu lífi. Ég þekki fólk sem býr í íbúðakjörnum, sambýlum og í sér íbúðum. Ég þekki fólk sem lifir sjálfstæðu lífi með aðstoð. Það væri gaman að heyra sögur frá því fólki og kannski hafa aðstoðarfólk með. Ég hvet ykkur að horfa á myndböndin: Dagur í mínu lífi, sem Átak hefur verið að gera. Þar geti þið séð hvað við erum að meina. Myndböndin eru á samfélagsmiðlum Átaks. Ekkert um okkur, án okkar! Við Átak félags fólk með þroskahömlun höfum verið að berjast um að vera sýnileg og fá að tala fyrir okkur sjálf síðan árið 1993. Ekki tala fyrir okkar hönd Við viljum ekki að aðrir tali fyrir okkar hönd án þess spyrja hvað okkur finnst. Við vitum svarið best. Það sem þið sögðuð í þáttunum er ekki rétt. Við erum sérfræðingar í okkar málum. Við þurfum ekki að fara nám til tala fyrir okkur sjálf. Við erum sérfræðingar og við vitum best hvað við getum sagt. Við veljum ekki heimili, við veljum ekki hvar við eigum heima. En við getum gert okkar eigin draumaheimili. Heimili sem okkur líður best á. Við veljum hvað við eldum í matinn, þó það sé óhollt eða hollt. Samt má aðeins benda okkur á. Það er hægt að spyrja “ertu viss?” en ekki segja: “eigum við ekki hafa fisk?” Við erum fullorðið fólk, við ráðum sjálf hvort við viljum hafa fisk í matinn eða ekki. Höfundur er formaður Átaks félags fólks með þroskahömlun. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Málefni fatlaðs fólks Mest lesið Er gervigreind að fara að stela starfinu þínu? Björn Leví Gunnarsson Skoðun Hvar eru gögnin að baki ákvörðuninni? Gréta María Grétarsdóttir Skoðun Útlendingaandúð í málverndarbúningi Nichole Leigh Mosty Skoðun Heimskuleg leigubremsa eða heimskulegir hagfræðingar? Stefán Ólafsson Skoðun Saklaus uns Diljá ákveður annað Íris Erlingsdóttir Skoðun RÚV: hvað með okkur? Jónína Rósa Hjartardóttir Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir Skoðun Sannleikurinn var ekki á stundaskrá Sigmundur Einar Másson Skoðun Ásgeir hafði rétt um orsakaröðina, Ragnar um leiguverð leigjandans Sigurður Sigurðsson Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson Skoðun Skoðun Skoðun 23? Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Íslenskt táknmál er ekki erlent tungumál Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Heilbrigð þjóð þarf gott samtal Victor Guðmundsson skrifar Skoðun RÚV: hvað með okkur? Jónína Rósa Hjartardóttir skrifar Skoðun Álagsstýring: Rétt greining, valin dæmi Guðmundur Björnsson skrifar Skoðun Sannleikurinn var ekki á stundaskrá Sigmundur Einar Másson skrifar Skoðun Vangaveltur um menningarlæsi borgarstjórnar Orri Jónsson skrifar Skoðun Ásgeir hafði rétt um orsakaröðina, Ragnar um leiguverð leigjandans Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Er gervigreind að fara að stela starfinu þínu? Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Útlendingaandúð í málverndarbúningi Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun Þegar heimilið hættir að vera öruggt heimili Ingibjörg Dóra Scheving Bjarnadóttir skrifar Skoðun Gervigreind kallar á nýja hugsun í rekstri Þorsteinn Siglaugsson skrifar Skoðun Grein sálfræðings um að læra að opna sig Dávur í Dali skrifar Skoðun Seðlabankastjóri kominn í bakkgírinn Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Heimskuleg leigubremsa eða heimskulegir hagfræðingar? Stefán Ólafsson skrifar Skoðun Gervigreindin sparar tíma og peninga Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar Skoðun Landsvirkjun ætti að fjárfesta í íslensku reikniafli Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvar lendir sleggjan næst? Þorgrímur Sigmundsson skrifar Skoðun Gaur! Vertu töffari! Sveinn Waage skrifar Skoðun Mjög góður árangur fyrirbyggjandi ónæmisaðgerða gegn RSV hjá ungum börnum Valtýr Stefánsson Thors skrifar Skoðun Hver fær reikninginn? Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson skrifar Skoðun Hvar eru gögnin að baki ákvörðuninni? Gréta María Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er einkavæðingin hættulegri en gervigreindin? Kristján Logason skrifar Skoðun Saklaus uns Diljá ákveður annað Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Sameining lögregluumdæma – Tækifæri fyrir Búðardal Guðbrandur Tumi Gíslason skrifar Skoðun „Samningsfrelsi“ braskara eða leigubremsa? Jón Ferdínand Estherarson skrifar Skoðun Einkunnakerfi í öngstræti Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Ekki einu sinni Margrét Einarsdóttir getur fullyrt það Erna Bjarnadóttir skrifar Sjá meira
Kæra fjölmiðlafólk, takk. Takk fyrir að gera þætti um fólk með þroskahömlun. Það er gert mjög sjaldan. Fyrir helgi fjallaði útvarpsþátturinn Þetta helst á Rás 1 um sjálfsákvörðunarrétt fólks með þroskahömlun. Við hlustuðum á þáttinn ykkar og tókum eftir að þið töluðuð ekki við neinn nema sérfræðinga og foreldra. Við erum tilbúin Ég var að spá hvort þið gætuð líka gert þætti þar sem þið talið við fatlaða einstaklinga. Þið gætuð til dæmis spjallað við fólk sem er farið að búa eitt eða með öðrum. Það væri gaman að heyra hvað frelsi þau búa við. Við erum tilbúin að vera með í umræðunni. Eru þið tilbúin að hafa okkur með? Ég þekki fólk Ef þið eruð að spá að gera annan þátt um sjálfsákvörðunarréttinn okkar þá erum við til í að koma í viðtal. Okkur finnst svolítið ójafnt að þið látið annað fólk tala fyrir okkar hönd. Við getum sagt ykkur frá hvernig það er að lifa sjálfstæðu lífi. Ég þekki fólk sem býr í íbúðakjörnum, sambýlum og í sér íbúðum. Ég þekki fólk sem lifir sjálfstæðu lífi með aðstoð. Það væri gaman að heyra sögur frá því fólki og kannski hafa aðstoðarfólk með. Ég hvet ykkur að horfa á myndböndin: Dagur í mínu lífi, sem Átak hefur verið að gera. Þar geti þið séð hvað við erum að meina. Myndböndin eru á samfélagsmiðlum Átaks. Ekkert um okkur, án okkar! Við Átak félags fólk með þroskahömlun höfum verið að berjast um að vera sýnileg og fá að tala fyrir okkur sjálf síðan árið 1993. Ekki tala fyrir okkar hönd Við viljum ekki að aðrir tali fyrir okkar hönd án þess spyrja hvað okkur finnst. Við vitum svarið best. Það sem þið sögðuð í þáttunum er ekki rétt. Við erum sérfræðingar í okkar málum. Við þurfum ekki að fara nám til tala fyrir okkur sjálf. Við erum sérfræðingar og við vitum best hvað við getum sagt. Við veljum ekki heimili, við veljum ekki hvar við eigum heima. En við getum gert okkar eigin draumaheimili. Heimili sem okkur líður best á. Við veljum hvað við eldum í matinn, þó það sé óhollt eða hollt. Samt má aðeins benda okkur á. Það er hægt að spyrja “ertu viss?” en ekki segja: “eigum við ekki hafa fisk?” Við erum fullorðið fólk, við ráðum sjálf hvort við viljum hafa fisk í matinn eða ekki. Höfundur er formaður Átaks félags fólks með þroskahömlun.
Skoðun Ásgeir hafði rétt um orsakaröðina, Ragnar um leiguverð leigjandans Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Við segjum STOPP - verjum Seyðisfjörð og náttúru Íslands Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar
Skoðun Mjög góður árangur fyrirbyggjandi ónæmisaðgerða gegn RSV hjá ungum börnum Valtýr Stefánsson Thors skrifar
Skoðun Styrkleikar barna og ungmenna – grunnur að betri líðan og námsárangri Steinn Jóhannsson skrifar